Мазкур мақолада суюқ полиуретан таркибида мавжуд ҳаво, намлик ва реакция жараёнида ҳосил бўладиган газларни самарали ажратиб олиш учун вакуумли дегазация қурилмасини қўллаш технологияси тадқиқ қилинган. Тадқиқотларда полиуретан композицияси 60 80 °С ҳароратда 250–400 айл/мин тезликда 10–20 дақиқа давомида аралаштирилиб, кейин 0,085 0,095 МПа вакуум остида 15–30 дақиқа дегазация қилинди. Дегазация жараёнида полиуретан таркибидаги газ пуфакчалари ҳажми 92–97 % га камайиши, зичликнинг 1,08–1,12 г/см³ дан 1,14–1,18 г/см³ гача ортиши ҳамда ғовакликнинг 6,8 % дан 1,2 % гача пасайиши аниқланди. Шунингдек, дегазация жараёнидан сўнг таёрланган полиуретан материалининг Shore A/D қаттиқлиги 78/22 бирликдан 88/26 бирликкача, чўзилишдаги мустаҳкамлиги 18–22 МПа дан 28–34 МПа гача, нисбий ейилишга чидамлилиги эса 20–30 % га ошиши кузатилди. Олинган натижалар вакуумли дегазация қурилмасини қўллаш полиуретан маҳсулотларининг ички структурасини яхшилаши, ғоваклар ва ички нуқсонларни кескин камайтириши, қуйиш жараёнининг барқарорлигини ошириши ҳамда юқори мустаҳкам ва узоқ муддат хизмат қилувчи полиуретан буюмларини ишлаб чиқариш учун самарали технология эканлигини кўрсатди.
10 October 2026 in Qo‘qon DPI. Ilmiy xabarlar jurnali
Ushbu maqolada poliuretan chiqindilarini mexanik, fizik-kimyoviy va kompozitsion qayta ishlashga tayyorlash uchun ikki bosqichli maydalash texnologiyasi ishlab chiqish va optimal texnologik parametrlari tadqiq qilindi. Tadqiqotda rotor-pichoqli maydalagich konstruksiyasi va uning texnik ko‘rsatkichlari asos qilinib chiqindini dastlabki tayyorlashda 150 - 200 mm o‘lchamli yirik bo‘laklar shakllantiriladi, birinchi bosqichda kesish - siqish mexanizmi asosida o‘lcham nazorat qilinadi, ikkinchi bosqichda esa 50 - 55 mm fraksiyagacha maydalash tavsiya etiladi. Manbada keltirilgan rotor-pichoqli qurilma uchun unumdorlik 100-300 kg/soat, rotor aylanish tezligi 500 - 800 ayl/min, elektr dvigatel quvvati 7,5 - 11 kW, yuklash bunkeri 800×600 mm, chiqish fraksiyasi 10-30 mm, umumiy o‘lchamlari 1800×1000×1450 mm va massasi taxminan 650 kg deb berilgan. Xalqaro adabiyotlar tahlili mexanik maydalash PU chiqindilarini qayta ishlashning eng sodda va iqtisodiy jihatdan maqbul boshlang‘ich bosqichlaridan biri ekanini, zarracha o‘lchami esa keyingi qayta ishlash usulining samaradorligini belgilovchi asosiy parametr ekanini ko‘rsatadi.