1 January 2025 in Sağlık ve Sosyal Refah Araştırmaları Dergisi
Teknolojik gelişmeler ve dijitalleşmenin hızla yayılması, mahremiyet kavramını yeniden tanımlarken özellikle sağlık sektörü gibi kişisel verilerin yoğun kullanıldığı alanlarda önemli etik ve güvenlik sorunları ortaya çıkarmıştır. Bu bağlamda, çevrimiçi platformlarda bırakılan dijital izlerin kullanılmasına dair bireylerin farkındalığı ve bu durumun yapay zekâya yönelik kaygılarla ilişkisi kritik bir çalışma alanıdır. Bu amaçla yapılan çalışma, sağlık çalışanlarının çevrimiçi mahremiyet farkındalığının yapay zekâ teknolojilerine yönelik kaygıları ve demografik degişkenlerin etkilerini araştırılmaktadır. Araştırmanın evrenini Ankara’da hizmet vermekte olan Bilkent ve Etlik Şehir Hastaneleridir. Tabakalı örneklem yönteminin belirlendiği çalışmaya 419 sağlık çalışanı online ve yüz yüze yöntemle katılmıştır. Şehir hastaneleri evreninde sağlık çalışanlarının mahremiyet farkındalığı ve yapay zekâ kaygısı düzeyleri ölçülmüş, bu iki faktör arasındaki ilişki değerlendirilmiştir. Sonuçlar, sağlık çalışanlarının dijital mahremiyet hassasiyetlerinin yapay zekâya yönelik kaygıları üzerinde anlamlı bir etkiye sahip olmadığını göstermemektedir. Bu bulgu, Şehir hastanesi çalışanlarının yapay zekâ kaygılarını daha çok öğrenme zorluğu, iş güvencesi, sosyoteknik körlük gibi sosyal, işlevsel ve teknik boyutlar belirlemektedir. Bu bulgu, sağlık sektöründe mahremiyetin önemli bir konu olmasına rağmen, yapay zekâ ile ilgili endişelerde mahremiyet değil, bilgi eksikliği, belirsizlik, mesleki risk algısı ve kontrol duygusu kaybı gibi faktörlerin daha belirleyici olduğunu ortaya koymaktadır. Çalışma sonunda önerilerde bulunulmuştur.
3 January 2026 in Turkish Research Journal of Academic Social Science
Günümüzde teknolojik gelişmelerin ivme kazanması, pazarlama disiplininde de yapısal ve stratejik dönüşümleri beraberinde getirmiştir. Özellikle dijitalleşmenin etkisiyle, tüketici beklentileri daha etkileşimli, kişiselleştirilmiş ve deneyim merkezli uygulamalara yönelmiştir. Bu dönüşüm bağlamında öne çıkan genişletilmiş gerçeklik (extended reality – XR) kavramı, sanal gerçeklik (VR), artırılmış gerçeklik (AR) ve karma gerçeklik (MR) teknolojilerini kapsayan bütüncül bir üst kavram olarak literatürde yerini almıştır. Bu çalışma, gerçeklik teknolojilerinin pazarlama literatüründeki yerini ortaya koymak amacıyla bir bibliyometrik analiz sunmaktadır. Araştırma kapsamında, 2016-2025 yılları arasında Web of Science (WOS) veri tabanında "marketing" başlığıyla taranan ve “virtual reality”, “augmented reality”, “mixed reality” ve “extended reality” anahtar kelimelerini içeren yayınlar analiz edilmiştir. Yalnızca işletme alanına ait makaleler, araştırma makaleleri ve erken erişimdeki çalışmalar değerlendirmeye alınmış; kitap bölümleri ve konferans bildirileri ise analiz dışı bırakılmıştır. Elde edilen bulgular, artırılmış gerçeklik, sanal gerçeklik ve karma gerçeklik teknolojilerinin pazarlama stratejileri ve uygulamaları üzerindeki dönüştürücü etkisini gözler önüne sermektedir. Gerçekleştirilen analiz, söz konusu teknolojilerden yararlanmak isteyen akademisyenler ve uygulayıcılar için önemli içgörüler sunmaktadır. Sonuç olarak, bu çalışma; araştırmacıların atıf ve yayın ağlarında öne çıkan yazarları, ülkeleri, kurumları ve yeni eğilimleri tanıyarak pazarlama stratejilerinde gerçeklik teknolojilerini daha etkili kullanabilmelerine katkı sağlamayı amaçlamaktadır. Ayrıca, ilgili alanda çalışma yapmayı planlayan araştırmacılar için yol gösterici bir ön analiz niteliği taşımaktadır.
25 March 2023 in Uluslararasi Akademik Birikim Dergisi
Bu çalışma, çevre eğitimi alan üniversite öğrencilerinin çevre eğitimi almayan üniversite öğrencilerine göre güdüsel satın alma ve çevre tutumu üzerindeki farklılıklarının anlamlandırılması ve ilgililerine fikir vermesi amacını taşımaktadır. Çalışma ayrıca üniversitelerde verilen çevre eğitiminin bireylerde pozitif davranışsal bir tepkiye yol açıp açmadığının incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Uygulanan anket oluşturulurken Yücel ve Özkan tarafından (2014) geliştirilen Çevresel Tutum Ölçeği ve Verplanken ve Herabadi (2001) tarafından geliştirilen "Güdüsel Satın Alma Eğilim Ölçeği” kullanılmıştır. Çalışmanın evrenini oluşturan üniversite öğrenci veya mezunlarından olmak üzere 402 kişiden online veri toplanmıştır. Çalışmaya katılanlara demografik sorular ve çevre eğitimi alıp almadıklarına dair soru yönelttikten sonra üç aşamalı sorular yöneltilmiştir. Çalışmanın ilk aşamasında bireylerin çevresel davranışlarını belirleyecek (çevresel davranış ölçeği) sorular sorulmuştur. İkinci aşamada katılımcıların çevreye yönelik düşünceleri ve duyguları hakkında sorular yöneltilmiştir. Üçüncü aşamada ise güdüsel satın alma davranışını ölçmeye yönelik sorular ile anket tamamlanmıştır. Verilerin analizi için “SPSS 28.0 for Windows” programı kullanılmıştır. Araştırma verilerinin değerlendirilmesinde Güvenilirlik Testi, Kruskal Wallis Testi, Lojistik Regresyon Analizi, Normallik Testi, Mann-Whitney U Testleri uygulanmıştır. Bu çalışmada, demografik bulgular, frekans ve yüzde dağılımları ile sunulmuş olup, ölçek maddeleri ise yüzde dağılımların yanı sıra aritmetik ortalama ve standart sapma değerleri ile tanımlanmıştır. Sonuçlara bakıldığında, çevre eğitimi alanların bilişsel güdü, davranış ve eylemde bulunmaya isteklilikleri çevre eğitimi almayanlara göre daha yüksek olduğu tespit edilmiştirSonuçlara bakıldığında, çevre eğitimi alanların bilişsel güdü, davranış ve eylemde bulunmaya isteklilikleri çevre eğitimi almayanlara göre daha yüksek olduğu tespit edilmiştir.
23 June 2026 in İşletme Bilimi Dergisi
Teknolojik gelişmeler, giyilebilir ürünlere olan ilgiyi giderek artırmaktadır. Bu ürünler bireysel farkındalığı artırma ve fiziksel aktiviteyi teşvik etme açısından önemli bir potansiyele sahip olmakla birlikte, kullanıcılarda çeşitli güvenlik ve gizlilik endişelerine yol açmaktadır. Veri gizliliği, güvenlik, sistem şeffaflığı, geçerlilik ve teknik yeterlilik gibi unsurlar, kullanıcıların bu teknolojileri benimseme ve sürdürülebilir kullanım niyetlerini doğrudan ya da dolaylı biçimde etkileyebilmektedir. Bu endişeler, kullanıcıların ürünü tercih etmemesine ya da kısa sürede bırakmasına neden olabilmektedir. Bu nedenle tüketicilerin güven algısı ile beklenti ve kaygılarının ölçülmesi, işletmelere ürün geliştirme ve pazarlama stratejileri konusunda yol gösterici olabilir.Bu çalışma, Rupp ve arkadaşları (2018) tarafından geliştirilen “Giyilebilir Teknoloji Güven Ölçeği”nin Türkçeye uyarlanarak geçerlilik ve güvenilirliğini incelemektedir. Orijinal ölçekteki 16 madde ve 5 alt boyut, dil uyarlama süreçlerinden geçirilerek Türkçe form oluşturulmuştur. 18 yaş ve üzeri 433 giyilebilir teknoloji kullanıcısından 5’li Likert tipi ölçek aracılığıyla veri toplanmıştır. Yapılan analizler, orijinal yapının Türkçe uyarlamada da korunduğunu göstermiştir. Cronbach’s Alpha katsayısı 0,950 olarak hesaplanmış; bu değer mükemmel düzeyde iç tutarlılığa işaret etmektedir. Doğrulayıcı faktör analizi (DFA) sonuçları modelin kabul edilebilir ve mükemmel uyum sınırları içinde olduğunu ortaya koymuştur. Bulgular, ölçeğin Türkçe formunun giyilebilir teknolojiye yönelik güven algısını geçerli ve güvenilir biçimde ölçebildiğini göstermektedir. Bu alanda Türkçeye uyarlanmış benzer bir aracın henüz bulunmaması, söz konusu ölçeğin literatürdeki önemli bir boşluğu doldurduğuna ve gelecekteki araştırmalara katkı sağlayacağına işaret etmektedir.
31 January 2026 in Journal of Yaşar University
Giyilebilir teknoloji, vücuda yakın olması, sık etkileşimi davet etmesi ve kişisel bilgilere erişim sağlaması gibi özellikleri nedeniyle bedenlenmesi muhtemel bir nesne kategorisidir. Dolayısıyla giyilebilir teknoloji ürünleri pazara sunuldukları günden beri kullanımı hızlı bir şekilde artarak insan vücudunun neredeyse ayrılmaz bir parçası haline gelmiştir. Bu bağlamda çalışmanın amacı, giyilebilir teknoloji ürünlerinin bedenleşmesinin kullanım algısı üzerinde etkisini incelemektir. Bu kapsamda veriler giyilebilir teknoloji ürünü kullanan 302 kişiden çevrimiçi anket tekniği ile toplanmıştır. Elde edilen veriler SPSS ve AMOS programı aracılığıyla analize tabi tutulmuştur. SPSS programı aracılılığıyla yüzde analizleri, güvenilirlik ve geçerlilik ile normallik analizleri, sonrasında ise AMOS programı kullanılarak doğrulayıcı faktör analizi ve yol analizi yapılmıştır. Yapılan analizler sonucunda; bedensel uzantının algılanan yarar, moda-estetik algısı, işlevsellik, kullanıma devam etme niyeti, sosyal karşılaştırma ve kolaylaştırıcı koşullar üzerinde negatif bir etkisi, zihinsel uzantının algılanan yarar, moda-estetik algısı, işlevsellik, kullanıma devam etme niyeti, sosyal karşılaştırma ve kolaylaştırıcı koşullar üzerinde pozitif bir etkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
17 December 2025 in Tıbbi Sosyal Hizmet Dergisi
Engellilik hem bireysel hem de toplumsal düzeyde doğrudan veya dolaylı olarak ilgilenilen temel bir kavramdır. Engelli bireyler, sıklıkla toplumsal ayrımcılığa maruz kalabilmektedir. Bu durum, engellilik türüne göre farklılık gösterebilmekle birlikte, engelli bireylere yönelik toplumsal tutumlar, sosyal çevre ve bireylerin eğitim düzeyine göre farklılık göstermektedir. Ayrıca, tarihsel açıdan engellilere bakış açısı, dönemin toplumsal yapısı, inanç sistemi, ekonomik koşulları ve coğrafi faktörleri gibi unsurlardan doğrudan veya dolaylı olarak etkilenmektedir. Bu faktörler ışığında, engelli bireylerin yaşam koşullarının toplumun diğer kesimlerine göre daha zor olduğu gerçeği yadsınamaz. Maddi yetersizlik ile engellilik arasındaki ilişki, doğrusal bir bağlam oluşturmaktadır. Engelli bireylerin ekonomik zorlukları, büyük ölçüde istihdam ve iş dünyasında karşılaştıkları engellerden kaynaklanmaktadır. Bununla birlikte, ekonomik yetersizlik, engelli bireylerin alım gücüyle doğrudan bağlantılı olup, tüketim davranışları da etkilemektedir. Bu bağlamda, engelli bireylerin tüketim davranışları, engelli bireylere yönelik özel politika ve uygulamaların önemini ortaya koymaktadır. Bu çalışma, engelli bireylerin tarihsel süreçte ve günümüzde karşılaştıkları sosyal sorunları, istihdamda yaşadıkları güçlükleri, ekonomik durumlarını ve bu faktörlerin tüketim davranışları üzerindeki etkilerini incelemek amacıyla yapılmış olup çalışma sonunda paydaşlara önerilerde bulunulmuştur.