1 January 2020 in The Journal of Turk-Islam World Social Studies
Müslüman toplumun ibadet mekânına cami veya mescit denilmektedir. Camilerde bulunan bölüm ve/veya mekânlar ibadet esaslı şekillenmişlerdir. Caminin başlıca bölümlerinden olan mahfillerin sınıflandırılmasında mevki, kamet/davet, cinsiyet gibi faktörler etkili olmuştur. Türkiye’de günümüzde, cami içerisinde belirli mekânların sınırlandırılması sonucu kadınların ibadet etmesi için tanımlanan alanlara kadınlar mahfili denilmektedir. Fakat inşa edilen camilerden bazılarında, kadının ibadet alanının düşünülmediği görülmektedir. Dini mekânlarda kadınların toplu halde ibadet etmelerine imkân sağlayan fiziki koşulların oluşturulması günümüz toplum hayatın için bir gerekliliktir. Bu çalışmada günümüz camilerinden İstanbul Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Camii kadın gözü ile ele alınarak, mekânsal organizasyonlar ve yeterlilikleri açısından analiz edilmiştir. Yapılan değerlendirmeler ile elde edilen bulgu ve geliştirilen önerilerin yeni tasarımlarda cinsiyet gözetmeksizin herkesi kucaklayan, sürdürülebilir ve engelsiz tasarımlara kaynak oluşturabilmesi amaçlanmaktadır. İnşa edilecek olan camilerde kadınlara ayrılan mekânların öneminin kavranması, daha işlevsel ve konforlu mekânların elde edilebilmesinin hedeflenmesi ve bu bağlamda gerekli düzenlemelerin yapılabilmesi için bir kaynak teşkil etmesi hedeflenmektedir.
30 December 2022 in Medeniyet Sanat Dergisi
Su, canlılarda yaşamın devamı için bir ihtiyaç olmasının yanı sıra geçmişten günümüze pek çok kültürde kullanılagelen önemli bir öge olmuştur. İnsanın su ile olan ilişkisi toplumsal hayatın, yerleşimlerin ve dolayısıyla mimarinin etkilenmesini sağlamıştır. Su ögesi, farklı yapı türlerinde hem yapı içerisinde hem de yapılı çevrede mimari bir unsur olarak yer almıştır. İslam mimarisi ibadet yapılarında, su ögelerini merkeze alan veya ibadet mekânı içerisine dâhil eden çeşme, süs havuzu, şadırvan gibi uygulamalar yapılmıştır ve yapılmaya devam etmektedir. Durağan ve akan olmak üzere, farklı biçimlerde kullanımlarıyla su, fiziki temizlenme ile birlikte, ruhsal arınma, yenilenme, canlanma gibi mesajları da içeren; dünya hayatı ve cennet tasvirini kullanıcı zihninde canlandıran bir algı unsurudur. Bu çalışmada; cami mimarisinde bir tasarım elemanı olarak kullanılan suyun mekân içerisinde bilinçli bir şekilde algı unsuru oluşturma durumu ve algısal etkileri incelenmiştir. Osmanlı Devletinden 2022 yılına kadar olan süreçte inşa edilmiş Marmara Bölgesinde yer alan çeşitli camilerin iç mekânlarında bulunan müstakil su ögeleri örneklemi belirlenerek; biçimsel özellikleri, kullanım amaçları ve suyun fiziksel özellikleri yönüyle değerlendirilmiştir. Nitel araştırma yöntemleri kullanılarak yapılan bu araştırmada veriler, literatür ve dijital kaynak taraması yöntemi ile elde edilmiştir. Çalışmanın özgün niteliğiyle literatüre katkı sağlaması beklenmektedir.
21 November 2024 in ITU Press, Press of the Istanbul Technical University