Bu çalışma, Çanakkale-Karamenderes ovasının fluviyal taşkın düzlüğü üzerinde oluşmuş ve benzer özelliklere sahip fakat farklı arazi örtüsünün bulunduğu üç farklı parselde gerçekleştirilmiştir. Çalışmada arazi örtüsündeki değişimin toprakların fiziko-kimyasal özellikleri ve ağır metal içerikleri üzerine olan etkileri incelenmiştir. Amaç doğrultusunda 15 yıldır mısır tarımı yapılan arazi (P1), 7 yıldır mısır tarımı yapılan arazi (P2) ve münavebeli tarımın yapıldığı arazi (P3) olmak üzere üç farklı parsel seçilmiştir. Taksonomik incelemeler neticesinde (P1)’de önemli düzeyde sıkışma ve pulluk altı katmanının oluştuğu belirlenmiştir. Analiz sonuçlarına göre (P1) profilinde hacim ağırlığında %12’lik artış yaşanırken, diğer parsellerde bu artışın %7,5 (P2) ve %8,6 (P3) olduğu görülmüştür. Çalışma sonuçları ağır metallerin önemli derecede litolojiden etkilendiği fakat Cd ve kısmen Pb’nin antropojenik kaynaklardan etkilendiğine işaret etmiştir. Cd elementinin konsantrasyonları her üç parselde kritik değerlerin üzerinde bulunmuş ve toprakların Cd ile kontamine olduğu belirlenmiştir. Diğer yandan, Pb’nin birinci derece kaynağı litoloji olmakla beraber antropojenik kaynaklardan da (emisyonlar ve tarımsal üretimde kullanılan kimyasallar) etkilenmiş olabileceğini gösterilmiştir. Jeobirikim indeksine göre yapılan değerlendirmede bu sonuçları desteklemiştir. Sonuç olarak 15 yıl ard arda mısır tarımı yapılan parselde toprağın bazı fiziksel ve kimyasal özelliklerinde (özellikle sıkışma, Cd ve Pb içeriği) değişim olduğu ortaya konmuştur.
23 July 2022 in Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi
Serpantin üzerinde oluşan topraklarda Cr ve Ni gibi bazı elementler oldukça yüksek konsantrasyonlara ulaşabilmekte ve toprak sisteminde meydana gelen yer değişimleri ve kayıp süreçleriyle ekosistemi olumsuz etkileyebilmektedir. Biga yarımadasında değişik lokasyonlarda farklı arazi kullanım türleri altında serpantin toprakları bulunmaktadır. Bu çalışmada sebze tarımı yapılan Çanakkale-Ezine İlçesi anayol güzergâhındaki serpantin üzerinde oluşmuş alanlardan alınan toprak örneklerinde Co, Cr ve Ni içeriklerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Farklı sebze yetiştirilen beş parselden alınan 15 ve kontrol amaçlı tarım yapılmayan alandan üç adet toprak numunesi çalışmanın materyalini oluşturmuştur. Metallerin jeokimyasal fraksiyonlarını belirlemek için ise ardışık ektraksiyon yöntemi kullanılmıştır. Kontrol topraklarındaki metal konsantrasyonlarının tarım yapılan toprak numunelerine göre 3-4 kat daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Tarım yapılan parsellerden alınan toprak numunelerinde bulunan Cr ve Ni konsantrasyonları tarımsal üretim açısından limit değerlerin üzerinde bulunmuştur. Metallerin potansiyel hareketliliği, tarım toprakları için Co (%50.6) > Ni (%19.3) > Cr (%6.7) ve kontrol için Co (%34.6) > Ni (%20.3) > Cr (%6.0) şeklindedir. Potansiyel mobil fraksiyonlar göz önüne alındığında, özellikle Co ve kısmen de Ni en fazla indirgenebilir fraksiyonda belirlenmiştir. Bu sonuç, Co ve Ni’nin çoğunlukla Fe/Mn oksitler tarafından adsorbe edildiğine veya çöktürüldüğüne işaret etmektedir. Tüm numunelerde metaller değişebilir fraksiyonda oldukça düşük oranlarda bulunmuştur. Bu durum antropojenik etkinin çok zayıf olduğunu, büyük oranda litolojik etkileşimi açıklamaktadır. Tarım ve kontrol alanı toprak numunelerinde tüm metaller çoğunlukla kalıntı fraksiyonda belirlenmiştir. Toprağın mineral yapısındaki metalleri gösteren kalıntı fraksiyonu, toprak örneklerinde bulunan Co, Cr ve Ni içeriklerinin çevre jeolojisinin özelliklerini yansıttığını göstermektedir.
28 January 2024 in Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi
This study was carried out to determine the heavy metal (Cu, Pb, and Zn) contents and their differences in soils formed on three different parent materials (basalt, clastic and carbonate rocks and granite) in the Ezine district of Çanakkale province. For this purpose, surface sampling was conducted in soils formed under natural conditions on different geological materials. Heavy metal contents of the soil samples were determined using flame atomic absorption spectrometry using the wet digestion Aqua regia method. Analysis of variance (ANOVA) was used to determine the elemental differences in soil samples. Pearson correlation analysis was applied to reveal the relationship between heavy metals and the physicochemical properties of soils taken from different parent materials. As a result of the evaluation, the mean Cu concentrations in the samples ranged from soils formed on basalt (40.8 ± 3.8 μg/g)> soils formed on clastic and carbonate rocks (24.8 ± 1.5 μg/g)> soils formed on granite (22.5 ± 2. 8 μg/g); mean Pb concentrations followed the order of soils formed on granite (37.50 ± 3.30 μg/g)> soils formed on clastic and carbonate rocks (35.67 ± 2.74 μg/g)> soils formed on basalt (21.6 ± 6.7 μg/g). The mean Zn concentrations of the soil samples were as follows: soils formed on basalt (80.9 ± 8.7 μg/g)> soils formed on clastic and carbonate rocks (44.1 ± 3.7 μg/g)> soils formed on granite (37.0 ± 9.4 μg/g). Pb concentrations of all soil samples were found to be higher than the average of the earth's crust.
Tarım arazilerinde ağır metal ve etkileşimlerinin belirlenip izlenmesi sürdürülebilirlik açısından son derece önemlidir. Bu çalışma Çanakkale ili Troya Tarihi Milli Parkı sınırları içinde gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamında tarım arazilerinde belirlenen noktalarda 15 adet yüzeyden toprak örneği alınmıştır. Toprak örneklerinin fiziko-kimyasal özellikleri (toprak tekstürü, pH, EC, organik madde ve kireç içerikleri) ile toplam ve alınabilir ağır metal içerikleri belirlenmiştir. Toplam ağır metal içeriklerinin belirlenmesi için kral suyu (Aqua regia) yaş yakma metodu, alınabilir içerikler için ise dietilen triamin pentaasetik asit (DTPA) ekstraksiyon yöntemi kullanılmıştır. Toprak örneklerinin toplam ağır metal konsantrasyonlarının ortalama değerleri incelendiğinde Cu (16,39 µg/g), Pb (25,69 µg/g) ve Zn (35,69 µg/g)’nin kabul edilebilir limitlerde olduğu, Ni elementinin ise 70,26 µg/g ortalama değer ile limitlerin biraz üzerinde olduğu görülmüştür. Alınabilir ortalama değerlere göre ise Cu, Ni, Pb ve Zn değerlerinin sırasıyla 1,33 µg/g, 0,76 µg/g, 1,20 µg/g ve 1,14 µg/g olduğu ve belirlenen limit değerlerin altında olduğu görülmüştür. İstatistiksel olarak pH ile Cu ve Zn, kireç ve organik madde ile Pb ve Zn ve toprak tekstürü ile de tüm metaller arasında farklı ilişkiler belirlenmiştir. Yapılan bu çalışma ile sürdürülebilir tarımsal üretim ve toprak sağlığı açısından izleme ve değerlendirme çalışmalarının önemini yeniden vurgulanmıştır.