1 January 2020 in Journal of Turkish Studies
Kamu gelirleri arasında önemli bir paya sahip olan vergilerin mali ve mali olmayan amaçlar kapsamında eksiksiz olarak tahsil edilmesi önem arz etmektedir. Bunun için kamu idareleri çeşitli caydırıcı ve teşvik edici yollara başvurmakta ve etkin bir vergi denetim sistemi kurmaya çalışmaktadır. Vergi denetimleri mükelleflerin vergisel ödevlerini yasal mevzuata uygun olarak yerine getirip getirmediği çeşitli teknikler ile denetlenmekte ve vergi gelirlerinin en az kayıpla tahsil edilmesi hedeflenmektedir. Buna göre etkin bir vergi denetimi ile vergilemede adalet ve eşitlik sağlanarak mükelleflerin vergi ahlakı, vergi kültürü, vergi bilinci ve vergi uyumu iyileştirilmekte, bu da vergi gelirlerinde artışa yol açmaktadır. Buradan hareketle çalışmada, Türkiye için 1985-2018 dönemini kapsayan yıllık veriler kullanılarak vergi denetim oranı ile tahakkuk-tahsilat oranı arasındaki ilişki zaman serisi analiziyle incelenmiştir. Analizde, serilerin uzun dönemde eşbütünleşik olduğu görülmüş ve uzun dönem eşbütünleşme katsayısına bakıldığında, denetim oranındaki (DO) % 1’lik artışın tahakkuk-tahsilat oranını (TTO) % 5,35 seviyesinde artırdığı tespit edilmiştir. Öte yandan seriler arasındaki kısa dönem analiz sonucuna göre denetim oranındaki (DO) % 1’lik artış, tahakkuk-tahsil oranını (TTO) % 0,45 düzeyinde artırmış ve bu sonuç, DO ile TTO arasında doğrusal bir ilişkinin varlığını göstermiştir. Son olarak Granger nedensellik testi sonucuna göre, denetim oranından tahakkuk-tahsilat oranına doğru tek yönlü nedensellik ilişkisinin varlığına ulaşılmıştır.
16 July 2019 in MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi
Obeziteye neden olan gıdalar üzerinden ek bir vergi alınması olan obezite vergisi yoluyla bireylerin daha sağlıklı gıdalara yönelmesi ve bu yolla obezitenin azaltılması amaçlanmaktadır. Obezite vergisinin başarıya ulaşmasında birçok faktör etkili olmakla beraber bireylerin bu vergiyi kabul etmesi/benimsemesi önem arz etmektedir. Türkiye’de henüz uygulanmamakla beraber gelecekte uygulanması muhtemel obezite vergisinin kabul edilebilirliği demografik değişkenler itibariyle ölçülerek bireylerin bu vergiyi kabul edilebilirlik düzeyleri ortaya çıkartılmıştır. Analiz sonucunda obezite vergisinin kabul edilebilirlik düzeyi üzerinde ekonomik, siyasi, sosyo-psikolojik ve sağlık faktörlerinin etkili olduğuna ulaşılmıştır. Ayrıca halkın obezite vergisi kabul edilebilirlik düzeyleri düşük çıkmıştır. Kabul edilebilirlik düzeyi en yüksek cinsiyet kadın, medeni durum bekâr iken meslek grubu kamuda çalışanlardır. Yaş, eğitim, aylık ortalama gelir ile obezite vergisinin kabul edilebilirlik düzeyi arasında doğru yönlü bir ilişki vardır. Buna karşılık Beden Kitle İndeksi ile kabul edilebilirlik arasında ters yönlü bir ilişki ortaya çıkmıştır.
23 August 2021 in Bingöl Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi
Bilgi ve iletişim teknolojileri alanında yaşanan gelişmeler insan hayatının birçok alanını etkisi altına almıştır. Teknolojik gelişme ile birlikte bireylerin istek ve ihtiyaçlarında önemli değişimler meydana gelmiştir. Bu değişimlere cevap vermeyi hedefleyen kurum ve kuruluşlar yapılanmalarını teknolojik temelli olarak yeniden inşa etmeye başlamıştır. Buna uygun olarak birçok hizmet bireyler ile fiziki bir ortamda karşılaşmadan sunulmaktadır. Kamu idareleri de bu yenilikçi teknoloji temelli değişime ayak uydurarak vatandaşlara sunduğu hizmetleri e-devlet olarak elektronik ortama aktarmaya başlamıştır. Vergilemenin taraflarından birini temsil eden ve devlet yapısı içinde önemli bir kamu görevi gören vergi idareleri de hizmetlerini elektronik ortama taşımıştır. Çalışmada mükelleflerin vergi idaresi tarafından elektronik ortamda sunulan hizmetleri tercih etmesinde etkili olan faktörlerin katkısı incelenmiştir. İkili lojistik regresyon analizi ile yapılan çalışmada sosyal etki, uyumluluk, algılanan kullanım kolaylığı ve performans beklentisinin e-maliye hizmetleri tercihinde pozitif, risk algısının ise negatif yönde bir etki ortaya çıkardığına ulaşılmıştır.
30 September 2020 in Alanya Akademik Bakış
Çalışmanın amacı her biri dolaylı ve dolaysız vergiler yoluyla vergi mükellefi olan bireylerin vergiden kaçınma düzeyini belirlemektedir. Söz konusu bireylerin vergiden kaçınmaları üzerinde etkili olan ekonomik, ahlaki-psikolojik ve vergi sistem faktörlerinin yapısal eşitlik modeli ile belirlenmesi ise çalışmanın diğer bir amacını oluşturmaktadır. Bu kapsamda çalışmada TR33 Bölgesinde ikamet eden 712 bireye anket uygulanmıştır. Çalışma sonucunda bireylerin vergiden kaçınma düzeyinin yüksek olduğuna, yani vergi yükünü azaltmak için yasal yollara başvurduğuna ulaşılmıştır. Vergiden kaçınma üzerinde ekonomik ve vergi sistem faktörlerinin olumlu yönde, ahlaki-psikolojik faktörün ise olumsuz yönde etkili olduğu da ulaşılan diğer bir sonuçtur.
31 December 2018 in Finans Ekonomi ve Sosyal Araştırmalar Dergisi
Obezite tüm dünyada yaygın olarak görülen bir hastalık olup ekonomik, sağlık ve sosyo-psikolojik birçok soruna neden olmaktadır. Obezitenin neden olduğu bu sorunlara karşı devletler birçok önlemler almaktadırlar. Bu önlemlerin başında sağlıksız gıdalar üzerinden alınan ek bir vergi olan obezite vergisi gelmektedir. Obezite vergisi ile bireylerin sağlıksız gıda tüketimleri azaltılarak daha sağlıklı gıdalara yönelmeleri amaçlanmaktadır. Tüketim değişikliği sonucu obezitenin azalması amaçlanmaktadır. Obezite vergisinin başarılı sonuçlar verebilmesi için uygulama aşamasına geçmeden önce teorik temelinin doğru bir şekilde tasarlanması gerekmektedir. Obezite vergisine ilişkin teorik altyapının doğru tasarlanması hem verginin uygulanma aşamasını kolaylaştıracak hem de bireylerin bu vergiyi benimseme düzeylerini arttırarak verginin başarılı bir şekilde uygulanmasını sağlayacaktır. Çalışmada obezite ile mücadelede dünyada yaygın olarak kullanılan obezite vergisinin teorik temel incelenmiş ve buna ilişkin değerlendirmelerde bulunulmuştur. Buna göre obezite vergisi uygulanmadan önce verginin hangi aşmada uygulanacağı, olumlu ve olumsuz yönleri, tüketici davranışları gibi faktörlerin dikkate alınması gerektiği değerlendirilmiştir.
31 January 2022 in Yönetim Bilimleri Dergisi
Türk vergi sisteminde vergi usul kanunu hükümleri uyarınca mükelleflere yüklenmiş ödevlerden biri de fiş-fatura alma yükümlülüğüdür. Bu yükümlülük uyarınca nihai tüketiciler yaptıkları alışveriş sonunda fiş-fatura almakla sorumlu tutulmuşlardır. Bu sorumluluğa uymayanlar ise özel usulsüzlük cezası ile karşılaşmaktır. Nihai tüketici konumunda olan bireylere yüklenen bu ödev ile kayıt dışı ekonominin azaltılması, vergilemede adalet sağlanması ve vergi kayıp ve kaçağının önlenmesi başta olmak üzere birçok amaca ulaşılmak istenmektedir. Bu amaçlara daha kolay ulaşabilmek için fiş-fatura alma duyarlılığı üzerinde etkili olan değişkenlere odaklanılması gerekmektedir. Bu kapsamda çalışmada nihai tüketicilerin fiş-fatura alma duyarlılığı üzerinde etkili olan vergi eğitimi konu edinmiştir. Bu amaç doğrultusunda Kütahya Dumlupınar Üniversitesi İİBF maliye bölümünde öğrenim gören öğrencilerin vergi hukuku, Türk vergi sistemi, vergi psikolojisi, vergi denetimi ve vergi ceza hukuku derslerinin fiş-fatura alma duyarlılıkları üzerindeki etkisi test edilmiştir. İkili lojistik regresyon analizi ile yapılan çalışmada Türk vergi sistemi, vergi psikolojisi, vergi denetimi ve vergi ceza hukuku derslerinin fiş-fatura alma duyarlılığı üzerinde etkili olduğuna ulaşılmıştır. Vergi hukuku dersinde ise istatistiksel olarak anlamlı bir ilişkiye rastlanmamıştır.