Zh.N. Rakhmanberdieva

Zh.N. Rakhmanberdieva

Auto-generated profile, based on publicly available information

Zh.N. Rakhmanberdieva

M. Auezov South Kazakhstan University, Shymkent, Kazakhstan

Research Focus & Metrics

Academic Career Length

2Years (2025-Present)

(Calculated once Scilit publication data is synced: current year − year of first publication + 1)

Representative Publications

View All Publications
1 January 2026 in Bulletin of the Korkyt Ata Kyzylorda University
Verified
Journal Article
Closed access
ZRZh.N. Rakhmanberdieva
Zh.N. Rakhmanberdieva
III.G. Ikramov
I.G. Ikramov
AIA.B. Iztleuova
A.B. Iztleuova
Бұл мақалада Қазақстанның оңтүстігіндегі тау бөктері және шөлейт аймақтары жағдайында қуаңшылыққа төзімді өсімдік тұқымдарының егістік сапасы мен метеорологиялық жағдайларды ескере отырып, көпкомпонентті агрофитоценоздардың өсімдік жамылғысының қалыптасуына сандық және сапалық көрсеткіштер бойынша әсерін зерттеу нәтижелері ұсынылған. 2024 жылы жүргізілген метеорологиялық деректер мен зертханалық зерттеулерді талдау негізінде өңірдің тау бөктері және шөлейт аймақтарындағы табиғи жайылымдардың жағдайының нашарлауына ықпал ететін негізгі факторлар анықталды. Анықталғандай, 2024 жыл температуралық жағдайлардың аса шектен тыс болмауымен сипатталды: ыстық күндер саны азайды, түнгі ең төменгі температуралар артты және қыс мезгілі жұмсақ болды. Алдыңғы жылдармен салыстырғанда, 2022 жылдың жазы ең ыстық болды (ең жоғары температура +44 °C-қа жетті), ал 2023 жылы ең төменгі температура (–26,7 °C) тіркелді. Сонымен қатар, 2022 және 2023 жылдардың орташа жылдық температуралары шамалас болды, ал 2024 жыл анағұрлым қалыпты температуралық режимімен ерекшеленді. Жылдық жауын-шашын мөлшері салыстырмалы түрде тұрақты болып, шамамен 600 мм құрады және жылдар арасында айтарлықтай ауытқулар байқалмады. Маусым–шілде айларында ауа температурасының ең жоғары деңгейге көтерілу заңдылығы анықталып, оның өсімдік жамылғысының өсуі мен дамуына елеулі әсер ететіні көрсетілді. Зертханалық зерттеулер қуаңшылыққа төзімді өсімдік тұқымдарының өну энергиясы 41,3%-дан 50,0%-ға дейін екенін көрсетті. Зерттелген дақылдардың ішінде сексеуіл тұқымының өну деңгейі ең төмен болды - 8,5%, бұл гектарға себу мөлшерін анықтаған кезде ескерілуі керек. Себудің оңтайлы агрономиялық параметрлері метеорологиялық жағдайлар мен тұқым себу сапасының көп компонентті агрофитоценоздардың жедел қалпына келу әсерін зерттеу барысында анықталды. қуаңшылыққа төзімді өсімдіктері үшін оңтайлы себу тереңдігі 3-5 см, ал топырақтың оңтайлы жоғарғы қабатының тереңдігі 30-32 см екені анықталды. Тау бөктері және шөлейт аймақтарда көп компонентті жайылымдарды жасау үшін қуаңшылыққа төзімді өсімдік тұқым өну сапасын бағалаған кезде жусан тұқымдарының өну деңгейі 19%-дан аспады. Алдын ала өңдеусіз кейреуік және шоған тұқымдарының өну деңгейі сәйкесінше 25% және 8% болды.

1 January 2026 in Bulletin of the Korkyt Ata Kyzylorda University
Verified
Journal Article
Closed access
ZRZh.N. Rakhmanberdieva
Zh.N. Rakhmanberdieva
III.G. Ikramov
I.G. Ikramov
BAB.K. Asilbekova
B.K. Asilbekova
В статье рассматриваются результаты изучения экологического состояния и продуктивного долголетия поликомпонентных пастбищных угодий, созданных в предгорной и пустынной зонах юга Казахстана. Исследование направлено на оценку вегетационной динамики и адаптивных свойств аридных кормовых культур — полыни (Artemisia), кейреука (Salsola rigida), камфоросмы (Camphorosma), чогона (Salsola subaphylla) и саксаула (Haloxylon), формирующих устойчивые многокомпонентные агрофитоценозы. Исследования проведены в условиях различной глубины залегания грунтовых вод и различного рельефа, что позволило определить закономерности роста, побегообразования и урожайности культур в многолетнем цикле. Установлено, что формирование многовидовых пастбищ значительно ускоряет восстановление деградированных экосистем и обеспечивает постепенное повышение продуктивности травостоя. Наиболее адаптированными в обеих природных зонах оказались полынь и кейреук, характеризующиеся стабильным ростом отрастающих побегов (4,7-3,5 см в предгорной зоне и 4,2-4,0 см в пустынной), регулярным семенообразованием и самовозобновлением. Анализ урожайности показал преимущество смесей, включающих полынь, кейреук, камфоросму, чогон и саксаул, обеспечивающих до 14,6 ц/га зелёной массы в предгорных условиях и до 12,8 ц/га – в пустынной зоне. Отмечено, что микроклиматические особенности предгорий и более близкое залегание грунтовых вод создают благоприятные условия для долговечного роста многовидовых фитоценозов. Вместе с тем выявленные ограничения в развитии саксаула в предгорьях связаны с несоответствием свойств местных почв его биологическим требованиям. Полученные данные подтверждают перспективность использования поликомпонентных пастбищ как эффективного инструмента восстановления деградированных земель и повышения устойчивости кормовых угодий аридных регионов.

1 January 2025 in Brazilian Journal of Biology
Verified
Journal Article
Open access
ZRZh. Rakhmanberdiyeva
Zh. Rakhmanberdiyeva
AKA. Kashkarov
A. Kashkarov
GTG. Tastanbekova
G. Tastanbekova
BAB. Asilbekova
B. Asilbekova
ABA. Bekaulova
A. Bekaulova
SDS. Duissenova
S. Duissenova
The article presents a study of the morphological characteristics and nutritional value of the most widespread species of wormwood (Artemisia L.) growing in Kazakhstan: genus - Artemisia halophila, species - A. karatavica, A. diffusa, and A. turanica. A comprehensive morphological analysis was carried out, including the examination of leaf structure, plant height, inflorescence type, and root system features. In addition, a biochemical assessment was performed using advanced instrumentation (FOSS NIRS analyzer) to determine the content of proteins, fats, carbohydrates, fiber, macro- and microelements across different seasons. It was found that in spring, the concentration of nutrients in wormwood is significantly higher compared to summer, which is associated with the active growth phase of the plants. According to the results, A. diffusa and A. karatavica demonstrated the highest nutritional value. The elevated levels of phenolic compounds, iron, zinc, and manganese highlight the potential of wormwood species as a source of biologically active substances for use in the food and feed industries. The obtained data can be applied to improve pasture lands and increase livestock productivity in arid regions of Kazakhstan.