The Tigris River Batman-Hasankeyf region sub-basin drainage area is in the Upper Tigris basin and lies between the area where the Batman stream joins the river and the Yanarsu stream flows into the river. Intensive agricultural activities are carried out in this region, and irrigation is generally obtained from groundwater just as it moves away from the riverfront. The study area is a valuable basin for both Turkey and the Middle East. In this study, the effectiveness of the Geographic Information System (GIS)-based multicriteria decision-making (MCDM) analytic hierarchy process (AHP) as a spatial prediction tool was utilized in exploring the groundwater potential of the drainage area. In the analysis, eight hydrological and hydrogeological criteria were considered as influencing factors, namely, geomorphology, geology, rainfall, drainage density, slope, lineament density, land use, and soil properties. The weights of these criteria were determined through the AHP method; the Arc GIS 10.2.2 program and its submodules were used. The major findings of the study were that groundwater-potential index values of the basin were derived. Groundwater-potential-zone evaluation of the basin was obtained as follows: very poor (19%), poor (17%), moderate (34%), good (17%), very good (13%); and groundwater potential zone (GWPZ) maps of the sub-basin were created.
The Harran Basin is an important region where agricultural activities have been conducted for millennia. The agricultural water needs of the basin are largely met with surface irrigation through the GAP (South-Eastern Anatolian Project), while groundwater is used in some regions as potable water, tap water, and irrigation water. In this study, the groundwater potential of the Harran Basin was determined through the “GIS-based Multi-Criteria Decision Making (MCDM)” Method. Ten criteria were considered: Land Use, Soil, Geomorphology, Geology, Aquifer, Drainage Density, Rainfall, Slope, Lineament Density, and Terrain Class. The weights of these criteria were determined through the AHP method, and the operations were performed in the ArcGIS environment. As the results of this study, the Groundwater Potential Index (GWPI) values were obtained, and five regions were determined based on their Groundwater Potential Zone (GWPZ) classifications: very poor GWPI: 0.10% (5.14 km2); poor GWPI: 29.20%; moderate GWPI: 38.20%; good GWPI: 30.90%; and very good GWPI: 1.50%). We determined that the region is a plain with a low slope and geologically consists of limestone. Notably, areas with poor water potential are mountainous and hilly, and the slopes over these areas are high.
Bu çalışmada Meteoroloji Genel Müdürlüğünden elde edilen Batman ili merkezinde bulunan 17282 no’lu istasyona ait 1963-2021 yılları arasındaki yıllık toplam yağış, yıllık toplam evapotranspirasyon (PET), yıllık ortalama sıcaklık ve yıllık ortalama nisbi nem verileri kullanılarak trend analizi yapılmıştır. Verilerin trend analizleri Spearman Rho, Mann Kendall ve Yenilikçi Şen yöntemlerine göre yapılmıştır. Sen’in Eğim testi ile de trendin eğimi bulunmuştur. Yıllık toplam yağış verisinde hem Spearman Rho hem de Mann Kendall yöntemlerinde trend belirlenmezken Yenilikçi Şen yönteminde azalan yönde trend belirlenmiştir. Üç yöntem için ortak olarak yıllık ortalama sıcaklıkta ve yıllık toplam buharlaşmada artan, yıllık ortalama nisbi nem verisinde ise azalan yönde trend tespit edilmiştir. Yıllık toplam yağış, yıllık ortalama sıcaklık ve yıllık ortalama nisbi nem verilerinde Mann Kendall mertebe korelasyon testine göre trendin başladığı yıl tespit edilmez iken, yıllık toplam evapotranspirasyon verisinde 1969 yılı trendin başladığı yıl olarak belirlenmiştir.
17 October 2024 in Dicle Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Mühendislik Dergisi
Taşkın; bir akarsuyun çeşitli sebeplerle yatağından taşarak, çevresindeki arazilere, yerleşim yerlerine, altyapı tesislerine ve canlılara zarar vererek o bölgedeki ekonomik ve sosyal faaliyetleri kesintiye uğratan bir tabii olaydır. Taşkınlar her yıl can kaybı yanında büyük sosyo-ekonomik zararlara yol açmaktadır. Son yıllarda küresel iklim değişikliği ve yanlış arazi kullanımı etkisi ile yaşanan taşkınların sayısında ve etkisinde önemli artışlar olmaktadır. Bu nedenle farklı karakteristikleri temsil eden veri katmanlarının bir arada değerlendirilmesi, taşkın riski taşıyan bölgelerin belirlenmesinde önemlidir. Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) potansiyel taşkın risk alanlarının belirlenmesinde büyük kolaylıklar sağlayan bir platformdur. Coğrafi Bilgi Sistemleri potansiyel taşkın risk alanlarının belirlenmesi amacıyla mevcut verilerin toplanması, işlenmesi ve analizinin yapılmasında kullanılmaktadır. Güzelsu havzası Türkiye'nin doğusunda yer alan Van Gölü çevresindeki alt su toplama havzasıdır. Güzelsu Alt Havzası, coğrafi ve ekolojik olarak önemli bir bölgedir ve su kaynakları yönetimi, su akışı, özellikle taşkın riski değerlendirmeleri için dikkatle incelenmesi gerekir. Bu çalışmada da CBS aracılığıyla Van Gölü Güzelsu alt havzasının taşkın risk alanları belirlenmiştir. Modelleme aşamasında, Çok Kriterli Karar Verme Yönteminde, taşkın oluşumuna etki eden; yükselti, yağış, jeoloji, eğim, bakı, nehre uzaklık, toprak grubu ve arazi kullanım parametreleri kullanılmıştır. Tüm parametrelerin olaydaki etki ağırlıkları AHP yöntemi ile belirlenmiş, ArcGIS programında da belirlenen ağırlık oranları tematik haritalara işlenerek çakıştırılmış ve sonuçta bölgede taşkın esnasında etkilenecek alanların risk haritaları elde edilmiştir. Üretilen taşkın risk haritasına göre, “Çok Yüksek Riskli” alanlar %6.6, “Yüksek Riskli” alanlar %14.5, “Riskli” alanlar %29.7 , “Az Riskli” alanlar %31.9 ve “Risksiz” alanlar %17,2 oranında yer kaplamaktadır.