This study conducts a comparative evaluation of Turkiye’s carbon emission profile from both sectoral and global perspectives. Utilizing 2022 data from 76 countries, it applies two widely recognized multi-criteria decision-making (MCDM) methods: MEREC, for determining objective weights of criteria, and PROMETHEE II, for ranking countries based on these criteria. All data used in the analysis were obtained from the World Bank, a globally recognized and credible statistical source. The study evaluates seven criteria, including carbon emissions from the energy, transport, industry, and residential sectors, along with GDP-related indicators. The results indicate that Turkiye’s carbon emissions, particularly from industry, transport, and energy, are substantially higher than the global average. Moreover, countries with higher levels of industrialization generally rank lower in environmental performance, highlighting a direct relationship between industrial activity and increased carbon emissions. According to PROMETHEE II rankings, Turkiye falls into the lower-middle tier among the assessed countries. In light of these findings, the study suggests that Turkiye should implement targeted, sector-specific policy measures to reduce emissions. The research aims to provide policymakers with a structured, data-driven framework that aligns with the country’s broader sustainable development goals. MEREC was selected for its ability to produce unbiased criterion weights, while PROMETHEE II was chosen for its capacity to deliver clear and meaningful comparative rankings, making both methods highly suitable for evaluating environmental performance. This study also offers a broader analysis of how selected countries compare in terms of their carbon emissions. As carbon emissions remain one of the most pressing environmental challenges in the context of global warming and climate change, ranking countries based on emission levels serves both to support scientific inquiry and to increase international awareness. By relying on recent 2022 data, the study offers a timely snapshot of the global carbon emission landscape. Alongside its contribution to public awareness, the findings are expected to support policymakers in developing effective environmental strategies. Ultimately, this research contributes to the academic literature and lays a foundation for more sustainable environmental policy development.

Technological developments and globalization has changed human nature. This change directly affects all stages of human life. At this point, it becomes inevitable to carry out research on people and human life. All studies carried out in the field of Social Sciences aim to understand human, human life and human nature. In this work, which was put forward in order to understand the human, different studies from different disciplines were discussed and a step was tried to be built in order to reach this goal, albeit to some extent. Teknolojik gelişmeler ve küresel anlamda gerçekleşen değişimler insan doğasını değiştirmektedir. Bu değişim insan hayatının tüm aşamalarına doğrudan etki etmektedir. Bu noktada insana ve insan yaşantısına yönelik olarak araştırmalar gerçekleştirmek kaçınılmaz bir hal almaktadır. Sosyal Bilimler alanında gerçekleştirilen tüm çalışmalar insanı, insan yaşantısını ve insan doğasını anlamayı amaçlamaktadır. İnsanı anlamak adına ortaya koyulan bu eserde farklı disiplinlerden farklı çalışmalar ele alınmış ve bir nebze de olsa bu amaca ulaşmak için bir basamak inşa edilmeye çalışılmıştır.

Bu çalışmada Türk havacılık sektörünün Kovid-19 küresel salgınından etkilenme düzeyini belirlemek amacıyla 2002-2022 yılları arasındaki verilerden yararlanılmıştır. Araştırmada, çok kriterli karar verme yöntemlerinden CRITIC ve PROMETHEE modelleri kullanılmıştır. CRITIC yöntemiyle alternatiflere yönelik kriterlerin ağırlıkları belirlenmektedir. PROMETHE yöntemi ise alternatiflerin kriterlere göre sıralanmasında kullanılmaktadır. Çalışmada TÜİK verileri kullanılmış olup, araştırma veri seti Türk havacılık sektörüne ait 8 kriteri içermektedir. Bu kriterler; uçak sayısı, koltuk kapasitesi, iç hat taşınan yük, dış hat taşınan yük, iç hat uçak trafiği, dış hat uçak trafiği, iç hat yolcu sayısı ve dış hat yolcu sayısı şeklindedir. Söz konusu kriterler çerçevesinde yapılan analizde Türk havacılık sektörünün Kovid-19 küresel salgınından olumsuz yönde etkilendiği görülmektedir. Analiz sonucunda 2020 yılına ait performansın 2012 yılından daha kötü olduğu ortaya çıkmıştır. 2021 yılına ait performans 2015 yılının altındadır. 2022 yılı performansı ise 2019 yılından daha kötüdür. Buna göre; Türk havacılık sektörünün Kovid-19 küresel salgınından etkilenmiştir ama 2020 sonrası her geçen yıl daha iyi bir performans sergilemektedir.

Bu çalışmada AB (Avrupa Birliği) ülkeleri ve AB’ye girme ihtimali olan Türkiye, Ukrayna, İsviçre ve Norveç’in 6 kritere göre (Tüketici fiyatı yıllık yüzde oranına göre enflasyon, üretim ihracına göre oranlanmış yüksek teknoloji ihracı, yerleşiklerin patent başvurusu, yerleşik olmayanların patent başvurusu, ileri eğitimli kadın iş gücü oranı, temel eğitimli kadın işgücü oranı) durumunun analitik yöntemlerden ÇKKV modelleriyle belirlenmesi amaçlanmaktadır. Bu amaç doğrultusunda Entropi ve Gri İlişkisel Analiz modelleri kullanılmıştır. Analizler sonucunda Entropi modelleriyle elde edilen bulgulara göre kriterlerin önem ağırlıkları; yerleşik olmayanların patent başvuruları %51,38, yerleşiklerin patent başvuruları %34,22, enflasyon %10,11, yüksek teknoloji ihracatı %2,76, temel eğitimli kadın iş gücü %1,48, yüksek öğrenime sahip kadın iş gücü %0,05 olarak elde edilmiştir. Analiz edilen 6 kriterin Gri İlişkisel Analiz sonucuna göre en başarılı ülkenin Almanya olduğu görülmektedir. İkinci sırada Fransa, üçüncü sırada İtalya bulunmaktadır.

Ekonomik süreçlerin hızla değiştiği günümüz dünyasında dış ticaret her geçen gün daha da önemli hale gelmekte olup ülkeler ekonomik kalkınma açısından ihracatı önemli bir araç olarak görmektedirler. İhracata yönelik çabalar ülkelerin politika yapıcıları açısından dikkatle izlenmektedir. Yine ülkelerin vaz geçemediği eylemlerden bir tanesi de ithalattır. Ülkeler açısından hem ithalat hem de ihracat verilerinin tahmin edilebilmesi yöneticilere avantaj sağlayacaktır. Çalışmada Türkiye’nin ithalat ve ihracat verileri tahmin edilmiştir. Tahmin için Türkiye’nin 1969-2022 yılları arasındaki verileri kullanılmıştır. Tahmin çalışmasında; Lineer Regresyon, MLPRegressor, Gaus Süreç Regresyon, RBF Regressor ve Destek Vektör Regresyon yöntemleri kullanılmıştır. İhracat tahmininde test verilerine göre %8,6987 MAPE değeriyle SmoReg algoritması en iyi sonucu vermiştir. İthalat tahmininde %7,6685 MAPE değeriyle yine SmoReg algoritması en düşük sonucu vermiştir. Çalışma MAPE kriterine göre Türkiye’nin ithalat verilerinin ihracat verilerine göre daha düşük hata oranıyla tahmin edilebildiğini göstermektedir.

In today's world, where globalization and digitalization are accelerating, the logistics sector has become a strategic element in determining countries' economic competitiveness. The increasing complexity of logistics and the rapid evolution of trade networks require innovative, adaptive logistics structures. In this process, innovation stands out as a key factor that increases the efficiency and sustainability of logistics systems. In particular, broad innovation capacity and supportive institutional environments significantly shape the development of modern logistics systems. A logistics infrastructure strengthened by innovative approaches both increases operational efficiency and supports environmental sustainability. This study proposes a new index measuring countries' Innovative Logistics Performance (ILP) by integrating data from the Global Innovation Index (GII) and the Logistics Performance Index (LPI). By combining these two widely recognized indices, the study offers a multidimensional perspective on the innovation–logistics nexus. The index provides a systematic tool to assess how innovation dynamics translate into logistics competitiveness at the national level. In this respect, the study introduces a new conceptual framework in the literature and presents a measurable structure for analyzing this relationship. The study's unique feature is its hybrid methodological approach, combining SWARA, MEREC, and EDAS for the first time. This multi-method approach allows for a more comprehensive evaluation compared to traditional single-method analyses. The proposed model integrates both subjective and objective weighting techniques, ensuring balance and reliability in the evaluation process. The findings indicate that the "Institutions" criterion is the most influential determinant of ILP, followed by "Customs" and "International Shipments." The United States, Germany, and Canada stood out as the top-performing countries. Furthermore, a sensitivity analysis was conducted to assess the model's reliability, confirming its robustness and consistency in the evaluation results.