The article presents findings from the multidimensional comparative study focusing on the implementation of the Smart City concept in selected cities of the Visegrad Group (V4). V4 has been established by its member states (Poland, Slovakia, Czech Republic and Hungary) in a joint effort to break from the communist past and develop the common democratic values of the European Community. Aforementioned efforts involved meeting other important goals, such as socio-economic convergence processes including reaching better living conditions for V4 citizens. At present, strategies that aim to improve the wellbeing of citizens are manifested by Smart City concepts and are being implemented in V4 cities. The main research task in this article is to answer the question regarding regional (state) divergence in Smart City implementation in selected cities. The results of the study show that the best Smart City implementation scores are shared by Czech Republic towns. Polish cities (Kielce, Rzeszów, Lublin) located in the eastern regions of the country (which are also eastern border regions of the European Union) have the worst Smart City implementation scores, according to the value of the synthetic measure.

The purpose of this study has been to analyze differences in standard of living among residents of the towns which implement the Cittaslow concept in Poland. The research covered two years: 2006 (the year when first Polish towns joined the Cittaslow network) and 2016 and comprised 28 Polish towns involved in this initiative. Hellwig’s development pattern method (a multi-dimensional analytical approach) was employed in these investigations. In addition, similarities in standard of living in the above towns were assessed using Ward’s method. The research showed relatively large changes between the two years in the rankings of the towns based on a synthetic standard of living level measure, although the top-ranking towns remained in quite stable positions. The highest standard of living among the analyzed towns was detected in Rzgów, Murowana Goślina, Pasym and Olsztynek. The results may inspire further studies into the living conditions of inhabitants living in Cittaslow towns, with a focus on quality parameters.

This manuscript presents the results of the research on the spatial differentiation of the level of living among the rural municipalities of the Warmia-Masuria Province in the years 2005 and 2018. The rural areas are currently undergoing many changes, including sub-urbanisation processes and a departure from their monofunctional perception. The multi-dimensional analysis (Hellwig’s development pattern method) was used to measure the level of living in selected rural municipalities, which were then assigned to four clusters based on the synthetic measure value. Then, the Ward’s method was employed to identify the similarities in the level of living in these territorial units. The results indicate a significantly higher level of living established based on the synthetic measure value in the municipalities adjacent to the leading urban centres of the region, i.e., Stawiguda, Dywity, Gietrzwałd, Jonkowo, or Giżycko. In turn, the relatively lowest living standards were demonstrated in the municipalities bordering the Russian Federation, i.e., Budry, Górowo Iławeckie, Lelkowo, and Braniewo. Strong spatial dispersion of this phenomenon, combined with the petrification of the positions at the top and at the bottom of the ranking, indicates the need to implement a different development strategy for these specific units.

The occurrence of the first illnesses of the inhabitants of Poland and Portugal caused decision-makers to introduce many changes in the functioning of economic units in various areas. This document aims to answer the questions of whether the changes related to the occurrence of COVID-19 had a significant impact on the housing situation of students by answering two questions: (1) How has the pandemic affected the change in the form of residence? (2) What changes in the provisions of the contract do students expect after returning to the full-time form? The empirical study was conducted based on data obtained from a survey. The research was conducted in May and June 2021 on a sample of 599 students at the University of Warmia and Mazury in Olsztyn and the School of Technology and Management of Porto Polytechnic in Portugal. The analysis related to the determination of statistically significant interdependencies of socio-demographic characteristics of respondents with their attitudes, and a multidimensional method of comparative analysis was used, known as correspondence analysis. As a method of recording data in the analysis of correspondence, the Burt matrix was used. The result of the statistical analysis was the identification of structural relationships between variables and objects (respondents). The results showed different behaviours related to housing conditions in Poland and Portugal. Polish students, due to the epidemiological situation, were mostly forced to change their place of residence, which was usually associated with returning to their family home. This trend was not observed for students in Portugal (median response: Housing had not been affected in any way by the pandemic).

Social inclusion is one of the important conditions for sustainable socio-economic development. However, one of the paths leading to social inclusion is to ensure a high level of accessibility of institutions for people with special needs. The study described in the present paper examined the accessibility of Polish public sector bodies based on data from government reports (comprehensive study). Accessibility is a feature that should be offered as a complementary service offered to both individuals and legal entities during epidemic emergencies and beyond. The limited accessibility of public institutions is a significant obstacle to the full well-being of the population. Indicating differences in the spatial dispersion of this phenomenon in Poland was the basis for undertaking research for this article. Three areas of accessibility were tested: physical (architectural) accessibility, digital (web) accessibility, and ICT accessibility. A synthetic measure of accessibility was constructed for the study and used to rank Polish voivodeships (provinces, NUTS 2) from highest to lowest. Clustering was used to identify similar regions. The highest- and lowest-scoring regions were the Mazowieckie voivodeship (capital city—Warsaw) and the Podkarpackie voivodeship (capital city—Rzeszów), respectively. Legal accessibility requirements are the biggest driver of further accessibility improvements for voivodeships.

Diagnoza uwarunkowań procesów decyzyjnych, zachowań rynkowych oraz postaw czy preferencji pokolenia Z jest bardzo intersującym i jednocześnie ważnym problemem badawczym. Generacja Z to ciekawy i w wielu obszarach życia jeszcze nie dość eksplorowany badawczo segment konsumentów o dużym stopniu zróżnicowania i dynamicznie zmieniających się preferencjach rynkowych. Pokolenie Z to osoby kreatywne i nieprzewidywalne w swoich działaniach zakupowych. Doświadczenia z obserwacji zachowań poszczególnych generacji nie warunkują sukcesu rynkowego. Zmieniające się otoczenie i warunki funkcjonowania przedsiębiorstw muszą podejmować wyzwania analityczne w celu rozpoznania pokolenia, które jest niezwykle ważne w kontekście przyszłości gospodarki i budowania kapitału społecznego. Uwzględniając powyższą charakterystykę, ważne jest podejmowanie badań zmierzających do identyfikacji zachowań rynkowych, która będzie służyć usprawnianiu współpracy, budowaniu relacji i profilowaniu segmentów klientów reprezentujących pokolenie Z. Szczególnie inspirująca jest obserwacja tych zmian pokoleniowych z perspektywy przyszłości miast akademickich czy ośrodków edukacyjnych. Działania związane z przeciwdziałaniem rozprzestrzeniania się koronawirusa spowodowały zamknięcie lub ograniczenie części sektorów gospodarki. Na skutek decyzji organów centralnych zobligowano placówki oświatowe do przejścia w tryb nauczania zdalnego. W systemie szkolnictwa obowiązkowego, tj. edukacji na poziomie podstawowym i ponadpodstawowym, opartym w głównej mierze na pobieraniu nauki w relatywnie niewielkiej odległości od miejsca zamieszkania konsekwencje tej decyzji miały mniejsze znaczenie dla gospodarki, a w szczególności dla sektora nieruchomości. Problem ten nabrał jednak innego znaczenia w kontekście edukacji na poziomie wyższym. Edukacja zdalna poddawała często w wątpliwość konieczność pozostania w dotychczasowym miejscu pobierania nauki, pozwalając ograniczyć niepotrzebne w tej sytuacji wydatki związane m.in. z użytkowaniem mieszkań, kosztami konsumpcji. Celem zrealizowanych badań ankietowych była identyfikacja i ocena uwarunkowań zachowań rynkowych studentów UWM w Olsztynie, ze szczególnym uwzględnieniem procesów decyzyjnych przedstawicieli pokolenia Z przed i w czasie pandemii. Na potrzeby niniejszej monografii zrealizowano następujące zadania badawcze: • charakterystyka pokolenia Z i uwarunkowania funkcjonowania tej generacji na rynku, • identyfikacja wartości, postaw oraz zachowań pokolenia Z na rynku, • ocena zachowania konsumentów pokolenia Z wobec trendów konsumenckich, • określenie czynników wpływających na zachowania nabywcze pokolenia Z, • analiza zachowań konsumpcyjnych przedstawicieli pokolenia Z w kontekście ich świadomości ekologicznej, racjonalizacji konsumpcji oraz akceptacji zjawiska zrównoważonej konsumpcji, • diagnoza uwarunkowań zachowań pokolenia Z na rynku nieruchomości i rynku pracy, • ocena poziomu i struktury wydatków pokolenia Z na usługi mieszkaniowe, konsumpcję, kulturę i rekreację, usługi medyczne i upiększające oraz edukację. Opracowanie składa się z trzech rozdziałów. W pierwszym z nich na podstawie dostępnych źródeł literatury opisano decyzje i zachowania rynkowe pokolenia Z. Drugi rozdział dotyczy zachowań rynkowych pokolenia Z wobec współczesnych trendów ze szczególnym uwzględnieniem postaw wobec ekologizacji życia i racjonalności decyzji konsumenckich. W trzecim rozdziale zaprezentowano wyniki badań na temat jakości życia pokolenia Z oraz zmian ich zachowań spowodowanych pandemią COVID-19. W części tej znajdują się informacje dotyczące: rynku nieruchomości i usług najmu mieszkań w Olsztynie w latach 2019–2021 (I kw.), sytuacji mieszkaniowej badanych studentów UWM przed pandemią, zmian na rynku pracy w Polsce w latach 2019–2021 (I kw.), aktywności badanych studentów UWM na rynku pracy. W rozdziale tym zawarto także dane dotyczące poziomu i struktury wydatków na kulturę i rekreację, usługi medyczne, usługi upiększające oraz edukację, a także miejsca zakupów i częstotliwości ich dokonywania. Wyniki badań mogą być wykorzystane do analizy skali i struktury potencjału rynkowego studentów oraz szacowania skali dochodów, jakie przedstawiciele pokolenia Z dostarczają zarówno do budżetu miasta, jak i budżetu wielu podmiotów gospodarczych.