Negatywne konsekwencje procesów gospodarczych i społecznych oraz zmiany, które można zaobserwować w środowisku przyrodniczym od końca XX wieku, istotnie wpłynęły na zwiększenie poziomu zaangażowania państw oraz podmiotów ponadnarodowych w procesy rynkowe ujawniające się we współcze- snej gospodarce. Zauważono, że wspólne projektowanie rozwiązań sanacyjnych powinno z jednej strony zapewniać warunki dla utrzymania efektywności eko- nomicznej przedsiębiorstw, a z drugiej stwarzać podstawy do skutecznego osią- gania przez nie Celów Zrównoważonego Rozwoju. Szczególne natężenie działań naprawczych jest obserwowane od początku XXI wieku. W tym okresie − po kryzysie finansowym, który rozpoczął się w Stanach Zjednoczonych w 2007 roku, ale bardzo szybko objął pozostałe kraje świata, w tym szczególnie kraje Unii Europejskiej − zauważono, że zasady neoliberalnej gospodarki dłużej nie są w stanie zagwarantować odporności systemów gospodarczych na nieprzewidy- wane turbulencje. Wyjątkowo zawodne okazały się mechanizmy kontrolne i stabilizujące relacje ekonomiczne. Kryzys finansowy z 2007 roku doprowadził do zakwestionowania − w per- spektywie globalnej ekonomii − założeń wolnorynkowych oraz unaocznił ko- nieczność podejmowania przez podmioty ponadnarodowe, na szerszą niż dotych- czasowa skalę, interwencji w kształtowanie zasad polityki gospodarczej, społecznej i środowiskowej. Powodem kryzysu finansowego z 2007 roku było wytworzenie tzw. bańki na rynku nieruchomości, która powstała wskutek nieucz- ciwego udzielania kredytów hipotecznych osobom o niskiej zdolności kredytowej i kompensowania ich ryzyka w nowych, skomplikowanych i patologicznych in- strumentach ubezpieczeniowych (kredyty typu subprime). Kredyty subprime ce- chują się zwiększonym ryzykiem, są bowiem udzielane osobom o zmniejszonej wiarygodności kredytowej będącej efektem nieterminowej spłaty wcześniejszego kredytu lub osobom, które z powodu niskiej zdolności kredytowej mają trudność z uzyskaniem kredytu. Wysoka podaż tego typu instrumentów finansowych dla indywidualnych kredytobiorców w Stanach Zjednoczonych doprowadziła do kra- chu na giełdzie i upadku gospodarek wielu państw. Kryzys finansowy nie był jedynym obszarem, w którym ujawniły się negatywne efekty neoliberalnego mo- delu gospodarczego. Jego wieloletnia dominacja doprowadziła na przestrzeni lat do znacznego wzrostu nierówności społecznych jako konsekwencji rozwarstwie- nia dochodowego na rynku pracy. Deregulacja typowa dla wolnego rynku i ogra- niczanie roli państwa w gospodarce neoliberalnej to korzyść dla osób najbogat- szych oraz pogłębienie się deprywacji społecznej i ubóstwa wśród mas. Dynamiczny rozwój gospodarki w krajach rozwiniętych odbywał się kosz- tem nadmiernego zużycia zasobów naturalnych. Wykorzystywane w procesach produkcyjnych technologie przyczyniały się do zwiększenia emisji gazów cie- plarnianych, degradacji środowiska przyrodniczego i negatywnych zmian klima- tycznych postrzeganych jako bezpośrednie skutki współczesnego − nastawione- go na zwiększoną konsumpcję − modelu gospodarki. Szybkie zmiany trendów konsumpcyjnych prowadziły do marnotrawstwa surowców i wzrostu wolumenu odpadów szkodliwych dla środowiska. Globalne gospodarcze i społeczne konsekwencje udzielania nieuzasadnio- nych kredytów hipotecznych zmusiły wiele rządów do podejmowania nadzwy- czajnych działań po to, aby zapobiec upadkowi wielu instytucji finansowych i doprowadzić do tego, aby były one nieporównanie bardziej transparentne i aby była możliwa większa kontrola ryzyk wynikających z ich działalności. To, co się stało w sektorze usług finansowych na początku XXI wieku, ujawniło potrzebę zwiększania roli państwa oraz podmiotów międzynarodowych i ponadnarodo- wych w kształtowaniu zasad gospodarczych. Konieczność reagowania na wzrost bezrobocia, obniżenie się standardu życia czy niepewność zatrudnienia stały się codziennością wielu rządów rozwiniętych państw, stopniowo doprowadzając do zwiększania ich aktywności na rzecz działań biorących pod uwagę nie tylko stymulowanie wzrostu gospodarczego, ale także konieczność poszukiwania rozwiązań uwzględniających w gospodarowaniu aspekty społeczne, etyczne i środowiskowe jako jedyny sposób na przetrwanie świata. Fiasko doktryny neoliberalnej jako mechanizmu napędzającego gospodarki zwróciło uwagę badaczy i praktyków na możliwość wykorzystania wielu prawi- deł sformułowanych w doktrynie keynesizmu jako remedium na coraz bardziej widoczne negatywne trendy rozwojowe. W doktrynie tej zakłada się aktywną rolę państwa w kreowaniu narzędzi stabilizacji gospodarki. W praktyce nawo- ływano do tego, żeby redefiniować rolę państwa i podmiotów ponadnarodowych tak, aby ich zadaniem było nie tylko standardowe monitorowanie rynku, ale też aktywne długoterminowe przeciwdziałanie zjawiskom mogącym prowadzić do...