Türkiye’de çiftlik hayvanlarının yaşam ve üretim payı için gereken kaliteli kaba yem ihtiyacının karşılanamadığı ve ortaya çıkan açığın yoğun tahıl samanı kullanılarak kapatılmaya çalışıldığı herkes tarafından kabul edilen bir gerçektir. Türkiye’de üretilen 29.6 milyon ton kaliteli kaba yem 17.1 milyon hayvan birimi (HB) varlığının yaşam payı ihtiyacının % 37.6’sını karşılamaktadır. Kırşehir ilinde ise 181.8 bin HB hayvan varlığı 836.3 bin ton kaliteli kaba yeme ihtiyaç duyarken, mevcut üretim yalnızca 97.4 bin tondur. Kaba yem açığı Türkiye’de 49 milyon ton, Kırşehir’de ise 738.9 bin tondur. Türkiye genelindeki kaliteli kaba yem açığı ile ilgili sorun Kırşehir’de çok daha ciddi boyutlardadır. Nitekim Kırşehir’deki kaliteli kaba yem üretiminin ihtiyacı karşılama oranı sadece % 11.6’dır. Dolayısıyla kaliteli kaba üretiminin artırılması hem Türkiye hem de Kırşehir ili için acil bir zorunluluk haline gelmiştir. Yem bitkileri yetiştiriciliğine devlet tarafından verilen destekler ekiliş alanlarının ve üretim miktarlarının önemli ölçüde artmasını sağlamıştır. Ancak bu artışlar dahi mevcut ihtiyacı karşılamaktan oldukça uzaktır. Arzu edilen kaliteli kaba yem üretimi hedefine ulaşabilmek için; (1) öncelikle üreticilerde yem bitkileri kültürünün oluşturulması, (2) yem bitkilerinin ekonomik açıdan diğer bitki gruplarıyla rekabet edebilecek konuma getirilmesi, (3) yem bitkilerinin hayvan besleme dışındaki yararlarının üreticiye benimsetilmesi ve (4) meraların ıslah edilerek amenajman kurallarına göre kullanımının sağlanması gerekmektedir.

Objective: This study was conducted to analyze the physio-biochemical responses of two sorghum-sudangrass ( Sorghum bicolor × Sorghum Sudanese Stapf.) hybrid (“Aneto” and “Sugar Graze”) seedlings exposed to salt stress. Materials and methods: Sorghum-sudangrass hybrid seeds sown in MS medium containing 50 and 100 mM NaCl. The activity of antioxidant enzymes (SOD, CAT, GR, APX), chlorophyll (a, b, and total), malondialdehyde (MDA), and proline levels measured in 14 days old seedlings. Results: As a result of the study, the activity of antioxidant enzymes (CAT, SOD, APX, and GR), malondialdehyde (MDA), proline and chlorophyll contents of seedlings of cv. “Aneto” increased. On the other hand, SOD activity, proline, and chlorophyll content increased while CAT, APX, GR activity, and malondialdehyde (MDA) content decreased in seedlings of cv. “Sugar graze”. Conclusion: Overall, the results showed that the cv. “Aneto” was less affected by the adverse effects of salt stress than the cv. “Sugar graze”. This study is essential for revealing biochemical responses of 14 days old Sorghum-Sudanese hybrid seedlings against salt stress. These study findings can use in breeding programs for sorghum plants.

Bu araştırma Kırşehir ilinde 2016-2017 yaz yetiştirme sezonunda bazı sorgum ve sorgum-sudanotu melez çeşitlerinin verim ve kalite özelliklerini belirlemek amacıyla tek lokasyonda yürütülmüştür. Bölünmüş parseller deneme desenine göre üç tekerrürlü olarak yürütülen bu çalışmada, üç sorgum (Gözde 80, Early Sumac, Rox) ve altı sorgum-sudanotu (Aneto, Greengo, Teide, Sugar Graze, Gardavan, Jumbo) melez çeşidi kullanılmıştır. Denemeye alınan sorgum ve sorgum-sudanotu melez çeşitleri arasında özellikler bakımından önemli derecede farklılıkların olduğu belirlenmiştir. İki yıllık ortalama sonuçlara göre; çeşitlerin kuru madde verimleri 1185.3 (Gözde 80) – 28957.3 (Jumbo) kg ha-1, ham protein verimleri 8777.5 (Gözde 80) ve 2799.8 (Jumbo) kg ha-1 ve sindirilebilir kuru madde verimleri 7396.5 (Gözde 80) ve17908.3 (Jumbo) kg ha-1. Protein oranı % 7.3 (Gözde 80) - 10.4 (Aneto), ADF oranı % 30.1 (Rox) - 37.4 (Early Sumac), NDF % 44.6 (Rox)- 57.2 (Early Sumac), ADL % 4.2 (Early Sumac) - 5.6 (Teide ) SKMO % 59.7 (Early Sumac) - 65.5 (Rox) arasında değişmiştir. Kırşehir ekolojik koşullarında verim ve kalite bakımdan Jumbo çeşidi ile Greengo çeşidi alternatif bir yem bitkisi olarak yetiştirilebileceği belirlenmiştir.