Large-scale failures of electric power systems (blackouts) have been the subject of intensive research in most countries for several years. This research aims primarily at seeking solutions to improve the reliability of the operation of power systems and the development of effective strategies to protect critical infrastructure from the effects of energy shortages and power cuts. In contrast, systematic research on crisis management and civil protection under conditions of prolonged blackout has been undertaken in Europe only recently, and these extremely important aspects of energy security have been delayed by the COVID-19 crisis. The ability of the Polish crisis management system to cope with the consequences of long-term, large-scale shortages and interruptions in the supply of electricity, as well as the consequences of possible failures in this field, has not been systematically examined to date. This issue is of growing strategic importance, not only from the point of view of security and defence policy, but also economic cooperation in Central and Eastern Europe. Poland’s infrastructural security must be considered in a broad regional and supra-regional context. A long-term lack of electricity in a large area of Poland would undermine the stability of the entire national security system, destabilising the region and supranational security systems. Apart from objective reasons, intentional attacks on the links of such a chain cannot be ruled out. Poland is the leader of this region, a frontline country in the NATO-Russia conflict, as well as a liaison state that provides the Baltic states—being EU and NATO members—with a land connection to Western Europe. In view of the growing risk of blackout, the importance of the problem and the existence of a cognitive gap in this field, we evaluated the Polish crisis management system in terms of its ability to respond to the effects of a sudden, long-term, large-scale blackout. Methodologically, we adopted a systems approach to security management. In order to estimate the consequences of a blackout, we used analogue forecasting tools and scenario analysis. By analysing previous crisis situations caused by blackouts and local conditions of vulnerability to such events, we formulated basic preparedness requirements that a modern crisis management system should meet in the face of the growing risk of blackouts. A review of strategic documents and crisis planning processes in public administration allowed us to identify deficits and weaknesses in the Polish crisis management system. On this basis we formulated recommendations whose implementation shall improve the ability of the national security system to face such challenges in the future.

W artykule przeglądowym omówiono obawy związane z żywiołowym rozwojem i upowszechnianiem systemów bazujących na generatywnej sztucznej inteligencji (GenAI) oraz ich wpływem na bezpieczeństwo, a także dotychczasowe wysiłki regulacyjne zmierzające do narzucenia ograniczeń w rozwijaniu i stosowaniu takich rozwiązań w trosce o poszanowanie podmitowości człowieka oraz ważnych ludzkich dóbr oraz ich rezultaty. Rozbieżności w percepcji, ocenie i akceptacji zagrożeń wynikające z odmiennych wizji bezpieczeństwa są czynnikiem utrudniającym polityczny konsensus w kwestiach nieodzowności i zasięgu interwencji regulacyjnych oraz pilności ich podjęcia, co przejawia się w analizowanych próbach regulacyjnych. Autorzy stawiają tezę, że redukowanie bezpieczeństwa związanego z GenAI tylko do cyberbezpiezenstwa samo w sobie stanowi zagrożenie. W konkluzjach autorzy postulują zainicjowanie edukacji dotyczącej przedmiotu tak, aby było możliwe zintensyfikowanie społecznego i politycznego dialogu oraz zacieśnienie współpracy decydentów, przemysłów dostarczających rozwiązania z zakresu GenAI i użytkujących takie rozwiązania, a także przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego w celu wyznaczenia priorytetów dla dalszego postępu na polu GenAI gwarantujących, że technologie te będą rozwijane i użytkowane wyłącznie w imię (integralnie pojętego) dobra człowieka.

Artykuł zawiera wyniki wstępnej eksploracji nowego pola problemowego na obszarze bezpieczeństwa energetycznego, obejmującego szerokie spektrum złożonych zagrożeń i ryzyk systemowych, przed jakimi staje przemysł elektroenergetyczny przechodzący gwałtowne transformacje w kierunku systemów cyberfizycznych. Celem eksploracji jest identyfikacja i wstępna teoretyczna analiza (stworzenie siatki pojęć, strukturalizacja itp.) kompleksów problemów poznawczych, decyzyjnych i projekcyjno-organizacyjnych, jakie dla bezpieczeństwa i niezawodności zaopatrzenia w energię elektryczną wynikają z gwałtownego wzrostu wewnętrznej złożoności oraz skomplikowanych synergii i współzależności, będących następstwem konwergencji technologii „dwóch prędkości”: systemów energetycznych i technologii teleinformatycznych. Skłonności takich złożonych, turbulentnych systemów do zachowań chaotycznych oraz ich zdolności do zachowań samoorganizacyjnych „bez udziału człowieka” grożą nagłymi, nieprzewidywalnymi, niebezpiecznymi zdarzeniami inicjującymi, mogącymi wywoływać niekontrolowane kaskady zaburzeń zdolne pokonać wszelkie bariery ochronne, zapory ogniowe i warstwy zabezpieczeń. Widmo katastrofalnych konsekwencji wielkoobszarowych awarii zasilania stawia pod znakiem zapytania dotychczasowe modele zarządzania bezpieczeństwem bazujące na elementaryzacji zagrożeń, analizie podatności, ocenie ryzyka i reagowaniu kryzysowym i skłania do poszukiwania nowego paradygmatu w zarządzaniu bezpieczeństwem, który pozwoliłby lepiej przygotować krytyczne infrastruktury energetyczne na „normalne katastrofy”. Autor artykułu rozważa przydatność modelu bezpieczeństwa bazującego na zagrożeniach i ryzykach systemowych oraz zarządzaniu odpornością jako nowego paradygmatu bezpieczeństwa energetycznego.

Anisotropic and spatially dispersive graphene patches of arbitrary shape embedded in planarly layered uniaxial media are analyzed using spectral-domain method of moments. Formulation and computational methods for the spectral-domain method of moments using the Rao-Wilton-Glisson subdomain basis function and incorporating the full-wavevector Bhatnagar-Gross-Krook formulation of graphene surface conductivity tensor are proposed. The impedance matrix is efficiently evaluated by a novel numerical method which firstly approximates the spectral-domain Green function, basis function and conductivity tensor with Chebyshev polynomials, and then sums up the Fourier transformed coefficients. Blue-shift of the resonant frequency and variation of the current distribution due to spatial dispersion are observed in various structures demonstrated.