The aboriginal ichthyofauna of the Balkhash basin consists mainly of endemic fish species. By the end of the last century, indigenous fish species were driven out of Lake Balkhash and the Alakol Lakes remain the largest refuges of aboriginal fish fauna. Knowledge of regularities of the modern distribution of the indigenous fishes is crucial for biodiversity conservation as well as restoring aquatic ecosystems. The modern diversity of fish species was investigated there in this study. Significant changes for the indigenous and some alien fish distributions were revealed in contrast with earlier known data. Canonical correspondence analysis (CCA) was used to study the relationships between habitat characteristics and species abundance. Water mineralization and maximal observed water temperatures were estimated as the main environmental variables in fish distribution at the local scale. Habitat change leads to fish fauna homogenization as a result of rare species extinction and alien penetration. Growing human population and poor water management make the future of the indigenous fishes unpredictable.

We conducted a study of the modern fish diversity of the Syr Darya River (Aral Sea basin) and its tributaries flowing down from the Karatau Mountains (2007-2023). The physico-chemical parameters at the fish sampling sites (2022-2023) were also studied. As a result of abstraction for irrigation, most tributaries do not reach the main river. The water level, turbidity, salinity, and nitrate content varied unpredictably for fish. A reduction in the diversity of fish has been established both in the main river and in its tributaries. It is most likely that Acipenser nudiventris, Pseudoscaphirhynchus fedtschenkoi, Luciobarbus capito, Aspiolucius esocinus, Capoetobrama kuschakewitschi and Pungitius platygaster aralensis have been extirpated here. The main river is no longer inhabited by Schizothorax intermedius nor the 4 native species from the family Nemacheilidae and Sabanejewia aralensis. In contrast, the Danube bleak Alburnus chalcoides (Güldenstädt 1772) spread much further along the Syr Darya. The reduction in fish diversity has affected the main stream to a greater extent than the tributaries. The fish diversity of the main river consisted of 17 native and 12 alien species, while the tributaries were inhabited by 20 native and 10 alien species. The state of the environment in the basin of the Kazakh section of the Syr Darya River remains unfavorable for local fish species. The ecological degradation of the basin's water bodies requires an integrated approach by biologists, policymakers, and the local community.

Lake Balkhash is one of the largest lakes of Asia and belongs to the Republic of Kazakhstan. The lake has suffered from alien fish introduction, water pollution and overfishing during last decades. The goal of this study was to investigate contemporary fish diversity in shallow waters in western part of the Lake Balkhash. Fish samples were collected there 2018 and 2019. The data obtained showed changes in fish species diversity and significant decrease in the proportion of juvenile commercial fish in shallow sites of western part of the lake. The distribution of species seems random and needs further study to elucidate key factors. Thus, our data indicated deterioration of shallow waters in the western Balkhash as “nursery” for commercial fish species.

Шу өзені бассейнінің қазақстандық бөлігінде жүргізілген балық алуантүрлілігін зерттеунәтижелері. Балықтың 34-35 түрінің тіршілік ету ортасы анықталды. 20 – жергілікті балық түрлері.Бассейнде северцов талма балығы жаңа түрлердің бірі болып табылады. Теңбіл талма балық Triplophysa strauchii strauchii (Kessler, 1874), біртүсті талма балық Triplophysa labiata (Kessler, 1874) жәнеСеверцов талма балықтарының Triplophysa sewerzowii G.Nikolsky, 1938 популяциялық шығу тегіәлі күнге дейін талқылануда. Элеотрис, жыланбас – балық, теңбіл кекіре, кәдімгі алабұға, тұқы,аққайран және торта балықтарының тіршілік ету ортасы әдебиет көздерімен салыстырғандакеңейген. Оңғақ және балқаш алабұғасы зерттеуімізде кездеспеді. Шу өзенінің бассейнініңпопуляциялық саны жағынан аз каяз, жетісу гольяны, жайын және шу сүйрікқанат балықтарыныңжойылуы расталды. Мүмкін, шу шүйрікқанатының табиғи ортадағы түр астын қарастыру керек.Шу шүйрікқанаты балығы Қазақстан аумағындағы нақты түрлерінің алуантүрлілігін сақтау үшінжәне балықты қорекпен қамтамасыз ету үшін айтарлықтай маңызды болып табылады. Тортабалығынан басқа барлық табиғи ареалдардағы аборигенді балықтар тіршілік ететін жерлеріменерекшеленеді және олардың санының ауытқуы маңызды болып табылады. Сондықтан да, бассейн учаскесіндегі балық алуантүрліліктерінің саны аз болуы мүмкін. Жергілікті балық түрлерініңалуантүрлілігін сақтау және оларды орнықты пайдалану аймақтың табиғи жағдайын тұрақтыбасқаруды талап етеді.Түйін сөздер: Шу өзені, ихтиофауна, жергілікті, бөгде, алуантүрлілік. Представлены результаты исследования разнообразия рыб, проведенного в казахстанскойчасти бассейна р.Шу. Было установлено обитание 34-35 видов рыб. Аборигенными видамиявляются 20. Новым для бассейна видом рыб является голец Северцова. Происхождениепопуляций пятнистого губача Triplophysa strauchii strauchii (Kessler, 1874), одноцветного губачTriplophysa labiata (Kessler, 1874) и гольца Северцова Triplophysa sewerzowii (G.Nikolsky,1938) является дискуссионным. В сравнении с предшествующими данными расширилисьзоны обитания плотвы, язя, сазана, обыкновенного окуня, глазчатого горчака, змееголова иэлеотриса. Не были обнаружены линь и балхашский окунь. Подтверждено существование вбассейне р.Шу малочисленных популяций усача, семиреченского гольяна и сома и исчезновениечуйской остролучки. Вероятно, чуйскую остролучку следует считать подвидом, исчезнувшимв естественной среде. Казахстанский участок бассейна р.Шу имеет большое значение длясохранения разнообразия специфических форм рыб и располагает значительным потенциаломдля продовольственного снабжения населения рыбой. За исключением плотвы, ареал обитаниявсех остальных аборигенных видов рыб характеризуется прерывистостью, а их численностьиспытывает значительные колебания. Поэтому разнообразие рыб на каждом участке бассейнаменьше потенциально возможного. Для сохранения разнообразия аборигенных видов рыби их устойчивого использования необходимо уравновешенное государственное управлениеприродным потенциалом региона.Ключевые слова: река Шу, ихтиофауна, аборигенный, чужеродный, разнообразие Results of investigations of fish diversity in the Kazakhstan part of the Chu watershed are presented.About 34-35 fish species were revealed, 20 species among them were indigenous. Severtsov’s loachTriplophysa sewerzowii (G.Nikolsky, 1938) is a new fish species for the basin. Origin of populations ofspotted thicklip loach Triplophysa strauchii strauchii (Kessler, 1874), plain thicklip loach Triplophysa labiata (Kessler, 1874) and Severtsov’s loach is...

Трансшекаралық өзендердің ихтиофаунасын зерттеу экожүйені сақтауда, балық ресурстарын тұрақты басқаруда және олардың популяцияларын қалпына келтіруде маңызды рөл атқарады. Бұл зерттеулер балық түрлерін қорғау, олардың сарқылуын болдырмау және экожүйелер мен адам әрекетінің үйлесімді өмір сүруін қамтамасыз ету бойынша тиімді шараларды әзірлеуге көмектеседі. Мақалада Ақсу өзенінің қазақстандық бөлігінің негізгі гидрохимиялық сипаттамалары, ихтиофаунасының алуантүрлілігі, учаскелер бойынша түрлердің кездесу жиілігі, алуантүрлілік көрсеткіштері мен ұқсастық индекстері сияқты мәліметтер келтірілген. 2023-2024 жылдары жүргізілген ихтиологиялық зерттеулер бойынша Ақсу өзенінің таксономиялық құрамы 9 түрді құрады. Олардың 3 түрі аборигенді, 6 түрі бөгде түрге жатады. Аборигенді түрлер: сібір тортасы Rutilus lacustris (Pallas, 1814), шығыс тыраны Abramis brama orientalis Berg, 1949, түркістан теңге-балығы Gobio lepidolaemus (Kessler 1872). Бөгде түрлер: амур шабағы Pseudorasbora parva (Temminck et Schlegel, 1846), бозша мөңке Carassius gibelio (Bloch, 1782), кекіре Rhodeus sericeus (Pallas 1776), өзен абботинасы Abbottina rivularis (Basilewsky, 1855), медака Oryzias latipes (Temminck et Schlegel, 1846) және бұзаубас-балық Rhinogobius sp. ...

Danube bleak and sabrefish were important commercial fish species before catastrophic changes in the Aral Sea. Measures undertaken by Government of the Republic of Kazakhstan since the end of XX-th century allowed improving the environment state here. Hence, investigation of the modern state of these fish populations was a goal of our investigations of fishes in the Syr Darya River in the borders of the Republic of Kazakhstan. Data were collected since 2007 from the Shardara water reservoir to the estuary in the Small Aral Sea. Now both species are ones of the most common species along the investigated part of the River. Environmental conditions are sufficient for their reproduction. By the known data of the XX-th century Danube bleak did not inhabit the middle reach of the Syr Darya River, but now it is usual here. Danube bleak was found in some tributaries of the Syr Darya River too, but sabrefish was not. Variation of many of measurements and counts for the population of Danube bleak remains in the same limits as in the past. Two forms of gill rakers were revealed. The maximal length and weight become smaller. The condition factor and grow rate are good. Some changes in body shape were revealed in the sabrefish population. The condition factor and grow rate became worse then earlier. Generally, the revealed differences in the state of two indigenous fish species can point to ecosystem changes in the investigated part of the Syr Darya River.