This path analysis of mothers of children with autism aimed to investigate the relationship between maternal burnout and the mother’s subjective reporting of difficulty in childcare, family function, and personality traits. A total of 410 mothers of children with autism (mean age 39.03, SD 7.42) completed four questionnaires: Parental Burnout Measure (PBM-12), International Personality Item Pool—Big Five Markers (IPIP-BFM-20), Flexibility and Cohesion Evaluation Scales (FACES-IV), and a survey on childcare difficulties. Path analysis using two predetermined models was used to examine the interrelations. Both models fit the empirical data equally with a Root Mean Square Error of Approximation (RMSEA) index of 0.000 and a 90% confidence interval (model 1: 0.000–0.052; model 2: 0.000–0.059). Path analysis revealed similar fit indexes for both models: (a) burnout is a mediator between exogenous variables and family functioning, and (b) family functioning is an indirect mediator between exogenous variables and burnout. These findings suggest that increased maternal emotional instability (neuroticism) and conscientiousness can lead to increased family communication problems, which may further lead to a breakdown of the equilibrium in the family system, resulting in the mother’s dissatisfaction with family life and a consequent increased risk of maternal burnout.

Cel. Artykuł informuje o opracowaniu i wstępnej walidacji nowego narzędzia badawczego Quality of Family Upbringing – Retrospective Measure (QFU-RM) [Jakość Wychowania Rodzinnego - Pomiar Retrospektywny]. Jest ono jednowymiarowe, mimo że integruje dwa aspekty wpływu rodziny na dziecko - właściwości systemu rodzinnego (prężność rodziny) oraz jakość intencjonalnego wpływu rodzicielstwa (autorytatywne rodzicielstwo). Materiały i metody. Początkowa pula 80 itemów została zredukowana do 12 z wykorzystaniem eksploracyjnych i konfirmacyjnych analiz czynnikowych przeprowadzonych na kilku próbach. Indeksy dopasowania danych empirycznych do założonego narzędzia jednoczynnikowego są akceptowalne (można je poprawić przy niewielkich modyfikacjach). Wyniki. Narzędzie jest wystarczająco rzetelne. Nie potwierdzono jego podatności na akceptację społeczną. Jednowymiarowość ułatwia interpretację wyników - pozwala na ogólną ocenę funkcjonalności wychowania w rodzinie bez absorbowania się poszczególnymi aspektami życia rodzinnego. Miara jakości wychowania w rodzinie koreluje z zasobami osobistymi - atrybutami odporności i pozytywnego rozwoju. Wymagane są dalsze działania walidacyjne - należy opracować normy testowe, co wiąże się z koniecznością dostosowania dopasowania do rozkładu normalnego.

Cel. Celem przeprowadzonych analiz było sprawdzenie struktury nowej, rozszerzonej wersji narzędzia do pomiaru funkcjonalności wychowawczej rodziny pochodzenia. Modyfikacja narzędzia polegała na dołączeniu do wersji opracowanej poprzednio dwóch nowych podskal mierzących promowanie w rodzinie generacyjnej sukcesu edukacyjnego oraz uczestnictwa w kulturze. Metody i materiały. Badania przeprowadzono na próbie 1270 osób w wieku 18-37 lat. Do oceny struktury narzędzia wykorzystano eksploracyjną i konformacyjną analizę czynnikową. Niezależnie od powyższego wykorzystano analizę regresji czynnikowej do weryfikacji związku podskal kwestionariusza ze zdolnością do pozytywnej adaptacji (resilience-trait). Wyniki i wnioski. W świetle przeprowadzonych badań wyekstrahowano trzy podskale. Pierwszą jest pozytywny klimat relacji wychowawczej w rodzinie (łączącą aspekt autoratywnego wychowania i resiliencji systemu rodzinnego). Dwie dodatkowe podskale wyodrębnione w analizach to orientacja rodziców na sukces edukacyjny dziecka i na promowanie uczestnictwa dziecka w kulturze wyższej. Struktura powyższa ujawniła się w eksploracyjnej analizie czynnikowej i została zweryfikowana w konfirmacyjnej analizie czynnikowej. Analizy regresji czynnikowej pozwoliły ustalić występowanie istotnych efektów interakcyjnych pomiędzy poszczególnymi podskalami narzędzia a poziomem resilience. Kombinacje wysokich wyników poszczególnych podskal prowadziły do najwyższych wskaźników zdolności pozytywnej adaptacji u osób badanych. Powyższe rezultaty pozwalają pozytywnie ocenić trafność pomiaru funkcjonalności wychowawczej rodziny zastosowanym narzędziem badawczym. W toku dalszych badań należałoby potwierdzić strukturę narzędzia w losowo dobranych próbach zróżnicowanych wiekowo i kulturowo. Należałoby również więcej uwagi poświęcić potwierdzeniu trafności pomiaru zaprojektowanym narzędziem.

Cel. Niniejszy artykuł służy wprowadzeniu w naukowy obieg nowego kwestionariusza do pomiaru kapitału kulturowego, nazwanego CulCap-15. Kwestionariusz diagnozuje trzy powiązane wzajemnie konstrukty: dobre maniery (kindersztuba, dobre wychowanie), uczestnictwo w kulturze wysokiej i orientację na sukces edukacyjny. Metody i materiały. Metodą badawczą był sondaż przeprowadzony w dwóch próbach osób dorosłych (n=1239, n=835) zbieranych metodą „śnieżnej kuli”. W niektórych analizach obie próby były połączone w jeden zbiór. Materiał obejmuje analizy czynnikowe w celu potwierdzenia założonej struktury narzędzia, analizę rzetelności wewnętrznej kwestionariusza oraz analizę ścieżek dokumentującą powiązania narzędzia z wymiarami funkcjonalności wychowawczej rodziny pochodzenia oraz poziomem kapitału psychologicznego. Wyniki i wnioski. Badania potwierdziły 3-czynnikową strukturę narzędzia – z postulowanymi wstępnie wymiarami kapitału kulturowego. Są nimi: dobre maniery, uczestnictwo w kulturze wysokiej i trwała orientacja na zdobywanie wiedzy (sukces edukacyjny). Wymiary te są skorelowane wzajemnie, lecz ich wzajemne korelacje są umiarkowane. Z tego powodu zaleceniem jest uwzględnianie ich jako względnie odrębnych w analizach wielozmiennowych. Podskale kwestionariusza są czynnikowo jednorodne i mają zadowalający poziom rzetelności wewnętrznej. Analizy ścieżek pozwalają traktować podskale jako mediatory w relacjach pomiędzy czynnikami rodzinnymi (wykształcenie rodziców, klimat relacji wychowawczej w rodzinie pochodzenia, orientacja na sukces edukacyjny dziecka i na uczestnictwo dziecka w kulturze wysokiej) a poziomem kapitału psychologicznego. Wynik ten potwierdza trafność pomiaru omawianym narzędziem. Prezentowane rezultaty są częścią cyklu artykułów dotyczących pomiaru niematerialnych kapitałów człowieka.

Cel. Artykuł powstał w celu wprowadzeniu w naukowy obieg nowego kwestionariusza do pomiaru kapitału społecznego nazwanego SoclCap-21. Kwestionariusz diagnozuje trzy powiązane wzajemnie konstrukty: 1) postrzegana przez jednostkę dostępność zasobów poprzez skuteczne mobilizowanie sieci społecznej, 2) zaufanie jednostki do ludzi/wiara w człowieka oraz 3) zaangażowanie jednostki w działania prospołeczne. Taka treść ma uzasadnienie w różnych koncepcjach kapitału społecznego – wstępnie wyeksponowano dwa podejścia: sieciowo-relacyjne (Bourdieu, Nan Lin) i wspólnotowo-systemowe (Coleman, Putnam). Założono, że te trzy kapitałowe komponenty są powiązane – doświadczenia wysokiej jakości wsparcia z osobistej sieci społecznej przekładają się na silniejsze zaufanie do ludzi i zaangażowanie prospołeczne podmiotu, a taki proces ma źródła w innych zasobach kapitałowych – w kapitale kulturowym i kapitale psychologicznym oraz optymalnym z punktu widzenia procesie wychowawczym w rodzinie generacyjnej oraz korzystnym regulacyjnie profilem bazalnych cech osobowości (Big Five). Złożone relacje między tymi konstruktami były przedmiotem badań dokumentujących trafność kwestionariusza. Poprzedzone zostały analizami rzetelności narzędzia. Metody i materiały. Materiał uzyskano w dwóch próbach, które zagregowano (łącznie N = 2074). Skompletowano je metodą śnieżnej kuli, z użyciem formularza internetowego. Po analizie czynnikowej narzędzia określono rzetelność jego trzech skal metodą alfa Cronbacha. Następnie do zbadania trafności użyto analizę ścieżek. Wyniki i wnioski. Badania ujawniły jednorodność każdej z trzech podskal narzędzia (eksploracyjne i konfirmacyjne analizy czynnikowe). Konsekwencją jednorodności są wysokie wartości Alfa Conbacha, Analiza ścieżek wykazała, że ekstrawersja i sukces edukacyjny w szkole są głównymi predyktorami kapitału psychologicznego, ten zaś decyduje o uzyskaniu przez jednostkę dostępu do zasobów sieci społecznej, który z kolei jest silnym predyktorem zaufania do ludzi i zaangażowania prospołecznego.