Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (TBDY) 2018 yılında Resmi Gazetede yayımlanarak 2019 yılı ocak ayında uygulanmaya başlanmıştır. 2007 yönetmeliğine oranla içerdiği farklar nedeniyle tasarım ve analiz çıktılarında da farklar oluşmaktadır. Bu farklardan bazıları deprem ve zemin ile ilgili konu başlıkları içerisindedir. Çalışmada 2007 ve 2018 deprem yönetmeliklerinde bulunan deprem ve zemin parametrelerinin elde edilmesine dair doğan farklar nedeniyle herhangi bir betonarme yapının karkas inşa seviyesinde oluşacak maliyet farklarının elde edilen metraj verilerinden ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Çalışmada bu farklılıklar için bazı yaklaşımlara gidilmiştir. Siirt il merkezinde yer alan 5 mahallede bulunan parseller üzerinde yapılan zemin etüt çalışmalarının sonuçları, 2007 ve 2018 deprem yönetmelikleri esasınca ele alınan yönetmelik koşulları doğrultusunda elde edilmiş olup, bu veriler ışığında zemin özellikleri belirlenmiştir. Aynı zamanda ilgili parsellerin deprem verileri de 2007 ve 2018 yönetmelik esaslarına uygun şekilde elde edilmiştir. Bilgisayar ortamında aynı kat sayısı ve tasarımda oluşturulan yapı modeline deprem ve zemin verileri işlenerek Idecad programında statik analizler yapılmıştır. Analiz sonucunda elde edilen kalıp, beton, donatı metraj miktarlarından güncel piyasa şartlarına göre bir maliyet kıyaslaması ile değerlendirme yapılmıştır. Bu konuda Çevre ve Şehircilik Bakanlığının 2018 yılı Birim Fiyat Poz Tariflerinden yararlanılmıştır. Yapılan çalışma sonunda 2018 yönetmeliğine uygun tasarım ile karkas yapı inşa maliyetinin 2007 yönetmeliğine oranla %1,60 civarında maliyet artışı göstereceği sonucuna varılmıştır.

This study presents a numerical analysis of a road embankment constructed over soft subsoil and reinforced with geogrids and jet grout columns to enhance stability and reduce deformation. The two-dimensional finite element software PLAXIS (PLAXIS 2D Version 2023.2) was employed to simulate both the static and dynamic behavior of the system under real field conditions, utilizing geotechnical parameters obtained from in situ and laboratory tests. The unreinforced embankment exhibited significant vertical and lateral displacements, attributed to inadequate compaction and insufficient bearing capacity of the foundation soil. Finite element simulations were first used to replicate the observed field performance, confirming the accuracy of the modeling approach. Subsequently, reinforcement strategies involving the integration of jet grout columns and geogrid layers were analyzed to assess their effectiveness. The jet grout columns significantly improved subsoil stiffness, while the geogrid reinforcement contributed to the stabilization of embankment slopes. The results demonstrated a 220% increase in the safety factor and a 65% reduction in total settlement compared to the unreinforced case. Additionally, dynamic analysis revealed that while the embankment maintained marginal stability at a horizontal acceleration of 0.30 g, it failed under a 0.40 g seismic load. These findings highlight the critical role of combined reinforcement techniques and process-based modeling in ensuring not only the stability of road embankments on weak soils but also their contribution to sustainable infrastructure development through improved durability, resource efficiency, and extended service life.

Elektroosmoz yöntemi, ince taneli yumuşak kil ve silt gibi zeminlerde dayanım artımı ve deformasyon özelliklerinin ıslahı üzerinde yaklaşık 50 yıldır başarılı bir şekilde uygulanan yöntemlerden biridir. Bu yöntem, anot ve katot olarak belirlenen noktalar arasına doğru akım verilerek ıslahı istenen problemli bir zemin ortamında, boşluk suyunun anottan (+) katoda (-) doğru hareketinin sağlanması şeklinde uygulanır. Bu uygulamada katotta toplanmaya başlayan su, dışarı pompalanır ve anota gelebilecek suyun önü kesilirse bu durum boşluk suyunun belirli bir zamanda tahliyesiyle bir konsolidasyon mekanizması kurulmuş olur. Uygulamanın, doygun silt ve siltli killerin normal konsolide olması ve boşluk suyu eriyik oranının düşük olması halinde verimli olabileceğinin de belirtilmesinde yarar vardır. Bu uygulama sırasında anottan katoda doğru bir su akımı oluşacağından anot tarafına stabilizasyon arttırıcı ve istenilen özelliklere sahip sıvılar bırakılırsa zeminde ek bir kimyasal stabilizasyon da söz konusu olacaktır. Isıl işlemlerden dondurma yöntemi ilk defa 100 yıl önce kullanılmaya başlanmıştır. Metotta, zemin içindeki su donuncaya kadar soğutulur böylece daha büyük dayanıma sahip geçirimsiz bir zemin elde edilir. Donmuş zeminlerin kayma mukavemeti parametreleri donmamış zeminlere oranla daha yüksektir. Kısa süreli zemin iyileştirmesi gereken durumlarda bu yöntem kullanılabilir. Dolayısıyla dondurma yöntemi, şevlerin stabilitesinin kısa süreli sağlanmasında, temel çukurunun kuru tutulması gereken durumlarda vb. kullanışlı bir yöntemdir. Isıl işlemlerden ısıtarak iyileştirme yöntemi ise zeminlerin kayma direnci parametreleri bulundukları kıvam ile yakından ilgilidir. Kıvamlarının likit limite yakın olmaları halinde kayma dirençleri son derece azalmaktadır. Ortamdaki suyun azaltılması zeminin yüksek sıcaklıkta ısıtılması ile sağlanabilir. Killer 400-600 oC’ye kadar ısıtıldığında silikatlaşmakta ve 900 oC’de klinkere dönüşerek faz değiştirir. Bu durumda killer bünyelerine rutubet alamayacak kadar değişikliğe uğramaktadırlar.

Diyarbakir province mean rock formation is basaltic due to its location. Basaltic parent rocks release much silt or clay when imposed to chemical or physical weathering. The soils are residual in origin. In other words, they formed in situ where the basaltic parent rocks exist. They were not transported by means of wind or water. In this research, firstly, the properties of Diyarbakir basaltic clays were investigated from literature. After that, one soil sample from Kayapinar vicinity has been taken to laboratory to find index properties. The values from two different locations which are obtained from literature and values which are obtained from laboratory were compared. The results indicated that the three samples from different locations showed roughly the same index properties. As per the results, the clay is high plastic (CH), and it has swelling potential. In this thesis, design parameters of posttensioned slabs on ground under different climatic scenarios were found. The widely used method for slabs on ground under swelling soils is the Post‐Tensioning Institute (PTI) method. In order to use this method, Thornthwaite moisture index is required. This index is used in geotechnical engineering to identify moisture flux boundary conditions for unsaturated soils and depth of active zone for expansive soils. This index has been found using water balance sheet tables for Diyarbakir. So as to find the future moisture index, water balance sheet tables have been formed finding the climate projection data for Turkey in literature. In this way, five moisture index values of Diyarbakir have been found for the current situation and with regard to representative concentration pathway (RCP4.5 and RCP8.5) scenarios for 2050. The parameters for the maximum differential swell (e_m) and the angular moisture change index (y_m) for design procedure according to the PTI method were found for each moisture index. Results showed that the y_m and e_m values increased when the Thornthwaite moisture index is reduced. Also results showed that the slab thickness is increased when moisture index is reduced. Considering the moisture index parameters for future values, Diyarbakir is likely to face arid climates in the future.

Bu çalışma ile, yapım çalışmaları Karayolları 9. Bölge Müdürlüğü tarafından yürütülen Siirt İli’ne bağlı Aktaş Köyü mevkiinde karayolu inşaası çalışmaları sırasında, dolgu kesiminde meydana gelen stabilite problemlerinin limit denge ve sonlu elemanlar yöntemi ile statik ve depremli durum analizlerinin yapılarak güvenlik sayıları ve göçme yüzeyleri bakımından kıyası yapılmıştır. Çalışma alanında yüksek yarma ve dolgu kesitlerine rastlanmaktadır, bu sebeple bu kesim kritik bir öneme sahiptir. Heyelanın meydana geldiği kesimlerde gerekli arazi çalışmaları yapılmış ve elde edilen zemin ve kaya numuneleri ile laboratuvar deneyleri yapılmıştır. Arazi incelemeleri, laboratuvar ve literatür verileri ışığında analizler için gerekli kayma mukavemeti parametreleri elde edilmiştir. Stabilite problemlerinde kayma yüzeyinin yerini ve şeklini belirlemek zordur. Mevcut durumu yansıtan model üzerinde, sonlu eleman yönteminin yansıtıldığı Plaxis 2D V ile limit denge yöntemine dayanan Slide V.6 yazılımlarından yararlanılmış, şevin göçme yüzeyi tespit edilmeye çalışılmış ve güvenlik analizi hesapları yapılmıştır. Güvenlik sayıları yönünden iki yöntem uyumlu görünse de sonlu elemanlar yöntemi ile elde edilen güvenlik sayıları daha düşük çıkmıştır. Ayrıca zemindeki yenilme bölgelerinin yerlerinin belirlenmesi ve gerilme deformasyon eğrilerinin elde edilmesi açısından sonlu elemanlar yönteminin daha olumlu ve güvenilir sonuçlar verdiği tespit edilmiştir.

Geosentetik malzemelerin son yıllarda getirdiği hızlı ve ekonomik çözümler Dünya üzerindeki kullanımlarını giderek arttırmakta ve geoteknik mühendisliği uygulamalarında oldukça kullanılmaktadır. Geosentetikler yol inşaatlarında ve birçok inşaat alanında kullanılmaktadır. İnşaat mühendisliği uygulamalarında geosentetiklerin kullanımı hızlı bir şekilde gelişme göstermektedir. Geosentetiklerin, inşaat mühendisliği ve geoteknik mühendisliğine ekonomik ve çevresel yönden sağladıkları katkılardan dolayı kullanımları artış göstermektedir. Diğer yapı malzemelerine göre kolay taşınabilmeleri, hafif olmaları, kolay uygulanabilmesi, proje sürelerini kısaltmaları ve uzun ömürlü olması sebebiyle geosentetiklerin kullanım alanları giderek hızlanmaktadır. Yol inşaatının her aşamasında (altyapı, üstyapı, sanat yapıları) geosentetiklere rastlamak mümkündür. Geosentetikler yol inşaatlarında drenaj, filtrasyon, ayırma, koruma, güçlendirme, geçirimsizlik gibi çeşitli inşaat kısımlarında kullanılabilmektedir.