In recent years, a growing body of research has investigated the factors influencing land surface temperature (LST) in different cities, employing diverse methodologies. Our study aims to be one of the few to examine the socio-environmental variables (SV) of LST with a holistic approach, especially in primate cities in developing countries, which are particularly vulnerable to the impacts of climate change. In this context, the study preliminarily identifies the SV of LST while investigating the most vulnerable areas related to extreme LST at the neighborhood level. The combined 11 variables are analyzed using spatial modeling methods (GWR and MGWR). The MGWR model outperforms the GWR model with an adjusted R² of 0.96. The results showed that: (1) the 65+ population is negatively associated with LST in 95% of neighborhoods; the socioeconomic index–LST relationship is negative in 65% of neighborhoods. (2) In 90% of the neighborhoods where the relationship between LST and the built environment ratio is positive, the socioeconomic level decreases while household size increases in 98% of the neighborhoods. (3) In 62% of the neighborhoods where the relationship between the 65+ population and LST is negative, the relationship between the socioeconomic level and LST is negative. This study aids decision-makers and planners in managing urban resources to reduce extreme LST exposure region by region and recommending multiscale policies to control determinant influences on LST.

This study aims to analyze the flood disaster that occurred in Kastamonu-Bozkurt in 2021 through the morphometric parameters of the basin. In the study, the Basin of Ezine Stream, which is the flood experienced most effectively, was analyzed together with the neighboring basins. Bozkurt flood is one of the most destructive floods in the history of Türkiye. As a result of the floods that occurred in Kastamonu and neighboring provinces on 10th - 12th August 2021, 82 people lost their lives. The Digital Elevation Model (DEM) of the study area was created with a cell size of 10*10 m using topography maps, and the boundaries of the basins to be analyzed with the ArcGIS-Archydro Module were determined. 30 indices were applied to these basins within the scope of shape (geometric), areal and relief morphometric features of the basins. The relationship between morphometric parameters was determined with the Pearson correlation coefficient. When the analysis results are evaluated for the Basin of Ezine Stream, it is the basin with the largest area, and the largest value of basin relief, relative relief and ruggedness. As a result, erosional activities and the risk of flood are high. When all basins are evaluated in general, it has been revealed that the shape of basins are more elongated, and the features of relief morphometry facilitate the formation of floods. Basin relief, relative relief, dissection degree, slope values, and average slope values are high for all basins; and both the amount of water added to the overland flow and the speed of the overland flow increased. This situation also increased the amount of material carried during the flood. Constructions built close to the stream bed increased the effect of the flood. Depending on the global climate change, the study area corresponds to the area where the change in daily maximum precipitation varies between 5-10%. Therefore, floods are likely to continue. For this reason, it is recommended to consider geometric, areal and relief morphometric features of the basins along with the climatic features of the basins while taking the necessary precautions. According to CORINE land cover data, urban areas in the Ezine Stream Basin increased by over 100% between 1990 and 2018, which is also affected by disastrous floods and overflows. Conservation and strengthening of natural vegetation in the study area will reduce the damage level of floods and overflows.

Kentlerin değişiminde etkili olan antropojenik faktörler, kent iklimini olumsuz etkilemiştir. Kır ile kent arasındaki sıcaklık farkının artışıyla kentsel ısı adaları (KIA) oluşmaktadır. Bu çalışmanın amacı kentleşme ile KIA arasındaki bağlantıyı ortaya koyabilmektir. Buna göre Türkiye’de kentleşmenin en yoğun yaşandığı yerlerden olan İstanbul’dan üç bölge (İstanbul Bölge, Sarıyer, Şile) örneklem olarak seçilmiştir. Seçilen bölgelerin Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nden (MGM) alınan meteorolojik verileri (1950-2021) ile 1990-2009 yılı Landsat TM 5 ve 2021 yılı Landsat 8 uydu görüntüleri, çalışmanın temel veri setlerini oluşturmuştur. İstanbul Bölge, Sarıyer ve Şile meteoroloji istasyonlarının ortalama-maksimum-minimum sıcaklık, toplam yağış, ortalama rüzgâr hızı olmak üzere 5 parametre incelenmiştir. Zaman serisi analizi olarak Mann-Kendall yöntemi uygulanmıştır. Seçilen üç istasyonun uzun yıllık tüm sıcaklık parametrelerinde 1980’li yılların ilk yarısında artış eğilimi görülmüştür. İstanbul Bölge istasyonunda yağışlarda azalma, Sarıyer ve Şile istasyonlarında ise artış eğilimi gözlemlenmiştir. İstasyonların rüzgâr hızlarında azalma eğilimi görülmüştür. 1990-2009-2021 yıllarında yer yüzeyi sıcaklığı (YYS) değerlerinde genel olarak artış görülmüştür. Özellikle kentleşmenin en yoğun görüldüğü İstanbul Bölge istasyonu inceleme alanının 1990 YYS ortalaması, 25,5°C, 2009’da 28,8°C, 2021’de 32,8°C’dir. Sarıyer inceleme alanı 1990 YYS ortalaması 23,4°C, 2009’da 26,2°C, 2021’de 29,3°C’dir. Şile inceleme alanı 1990 YYS ortalaması 22,7°C, 2009’da 23,8°C, 2021’de 26,3°C’dir. Çalışma sonucunda kentleşme ile KIA arasındaki bağlantı ortaya konulmuştur.

Çalışma, yer yüzeyi sıcaklıklarındaki (YYS) değişimlerin kent sınırları ve arazi kullanımı ile ilişkisinin Güneydoğu Anadolu Bölgesi’ndeki Şanlıurfa, Diyarbakır ve Mardin kentlerinde ortaya konmasını amaçlamıştır. YYS’de en belirgin artış kent yüzeylerinde meydana gelmektedir. Bu nedenle kentler çevresine göre daha sıcak ortamlar (ısı adası) olarak belirmektedir. Kentlerde farklı arazi kullanımlarına göre YYS de değişmektedir. Bu çalışmada kullanılan veriler 2019 yılı için Landsat 8 (OLI-TIRS), 1990 yılı için Landsat TM 5 uydu görüntüleri, kentsel alan sınırları, CORINE ve kentsel arazi örtüsü/arazi kullanım (AÖ/AK) sınıflarıdır. Literatürde önerilen formüller kullanılarak YYS haritaları oluşturulmuştur. 1990-2019 yılları arasında YYS’de meydana gelen değişim üretilen fark haritaları ile bulunmuştur. YYS değerleri ile arazi kullanım sınıfları örneklem noktaları kullanılarak karşılaştırılmış, meydana gelen YYS değişiminin nedenleri irdelenmiştir. Diyarbakır kentsel alanının %50’sinde, Şanlıurfa’nın %36’sında, Mardin’in %54’ünde kente özgü YYS fark ortalamasının üzerinde YYS değerleri tespit edilmiştir. Ayrıca üç kentte de 1990 yılı kent sınırının genel olarak YYS fark ortalamasının üstünde kaldığı saptanmıştır. Kente ve bölgeye özgü önerilerin yanı sıra aktif ve nitelikli yeşil altyapı çalışmaları ile kent çekirdeklerinde koruma-kullanma dengesi gözetilerek iklim projeksiyonlarına uygun ve yenilikçi çözümlerin uygulanması tavsiye edilmektedir.

Kent merkezleri, geleneksel anlamda yerel ve uluslararası ziyaretçiler için cazibe noktalarıdır. Kentsel alanlar çeşitlilik ve konum açısından odak noktası olabilecek bir dizi turizm ve seyahat akışı sağlamaktadır. Kent içi mekânların anlamlı bütünsellik oluşturmasını sağlayacak en önemli nokta, mekanların ilişkisel yapılarıdır. Kentlerin zamanla yenilenmeleri ve tarihi miras alanlarının insanlar tarafından turizm amaçlı kullanma talepleri, kentin yapısal ve sosyal yapısını geliştirerek kent kimliğini doğru algılanmasını sağlayacaktır. Çalışmada Erzurum kent merkezindeki tarihi mekânların, fonksiyonellik açısından yapı özellikleri ile mekanların biçimlenme özellikleri arasındaki ilişkilerin karşılaştırmalı olarak incelenmesine olanak sağlayan ve mekanların performansının fiziksel ve alansal biçimden etkileniş hikayesini anlatan Mekan dizimi analiz yöntemi kullanılmıştır. Space Syntax’ın harita ve istatistiksel çizelgeleriyle erişilebilirlik, turistik rota ve insan akışındaki entegrasyon bağlantısına dayanarak, sokak ağı ve işlevsellik performansı değerlendirme amaçlanmıştır. Kentin tarihi mekanlarının olduğu rota üzerindeki cadde-sokak ağı tabanlı kritik noktalar belirlenmiş ve tarihi mekanların mevcut kullanımının, fonksiyonellik, ulaşım ve entegrasyon çekiciliği arasındaki kombinasyonun etkileri tespit edilmiştir. Tarihi dokunun yoğun olduğu kent bölümlerinde yapılı çevre ve şehir arasındaki ilişki ağı çevre, erişim-ulaşım ve sosyal ilişkiler yorumlanmıştır. Sonuçta yabancı turistler yüksek küresel entegrasyon gösteren sokaklarda gezinmeyi tercih ederken, yerel halkın yüksek yerel entegrasyon sergileyen sokakları tercih ettiği belirlenmiştir. Küresel entegrasyonun yüksek olduğu aksların, turistler için çok daha önemli bir rota oluşturduğu ortaya çıkmıştır.