Kent merkezleri, geleneksel anlamda yerel ve uluslararası ziyaretçiler için cazibe noktalarıdır. Kentsel alanlar çeşitlilik ve konum açısından odak noktası olabilecek bir dizi turizm ve seyahat akışı sağlamaktadır. Kent içi mekânların anlamlı bütünsellik oluşturmasını sağlayacak en önemli nokta, mekanların ilişkisel yapılarıdır. Kentlerin zamanla yenilenmeleri ve tarihi miras alanlarının insanlar tarafından turizm amaçlı kullanma talepleri, kentin yapısal ve sosyal yapısını geliştirerek kent kimliğini doğru algılanmasını sağlayacaktır. Çalışmada Erzurum kent merkezindeki tarihi mekânların, fonksiyonellik açısından yapı özellikleri ile mekanların biçimlenme özellikleri arasındaki ilişkilerin karşılaştırmalı olarak incelenmesine olanak sağlayan ve mekanların performansının fiziksel ve alansal biçimden etkileniş hikayesini anlatan Mekan dizimi analiz yöntemi kullanılmıştır. Space Syntax’ın harita ve istatistiksel çizelgeleriyle erişilebilirlik, turistik rota ve insan akışındaki entegrasyon bağlantısına dayanarak, sokak ağı ve işlevsellik performansı değerlendirme amaçlanmıştır. Kentin tarihi mekanlarının olduğu rota üzerindeki cadde-sokak ağı tabanlı kritik noktalar belirlenmiş ve tarihi mekanların mevcut kullanımının, fonksiyonellik, ulaşım ve entegrasyon çekiciliği arasındaki kombinasyonun etkileri tespit edilmiştir. Tarihi dokunun yoğun olduğu kent bölümlerinde yapılı çevre ve şehir arasındaki ilişki ağı çevre, erişim-ulaşım ve sosyal ilişkiler yorumlanmıştır. Sonuçta yabancı turistler yüksek küresel entegrasyon gösteren sokaklarda gezinmeyi tercih ederken, yerel halkın yüksek yerel entegrasyon sergileyen sokakları tercih ettiği belirlenmiştir. Küresel entegrasyonun yüksek olduğu aksların, turistler için çok daha önemli bir rota oluşturduğu ortaya çıkmıştır.

İnsanoğlunun suç işlemesine neden olan sosyo-ekonomik, sosyo- kültürel, psikolojik, siyasi, dini birçok faktör olduğu bilinmektedir. Ancak özellikle stresli bir yaşam ortamı olan kentsel alanlardaki planlama hatalarının da insan psikoloji üzerine olumsuz etkilerinin olduğu ve bunun da suça itebilecek faktörlerden birisi olabileceği üzerine araştırmalar bulunmaktadır. Kentsel planlamaların bir bölümünü oluşturan kentsel peyzaj planlamalarının temelini yeşil alanlar oluşturmaktadır. Yeşil alanların çok bilinen faydaları yanında insan psikolojisi üzerine olumlu etkileri de asrımızda üzerinde durulan bilimsel bir gerçektir. Son yıllarda yapılan araştırmalar, kentlerde yeşil alanların yoğun olduğu yerlerde yaşayan insanların, yeşil alanların yetersiz olduğu yerlerde yaşayan insanlara göre daha az saldırganlık ve şiddet eğilimi gösterdiğini kanıtlamaktadır. Yeşil alanların sadece yoğunluğu değil kent içindeki dağılımları, konumları ve doğru kullanımları da suçu önleme açısından önemli bir faktör olduğu için, Erzurum kenti aktif yeşil alanlarının dağılımları, konumları ve kullanım amaçları da irdelenmiştir. Kentin alt belediyelerinde yaşayan halka uygulanan anket sonucu elde edilen verilerle bağlı olarak belediyelerdeki yeşil alan miktarı ile suç işleme eğilimi arasındaki ilişki belirlenmeye çalışılmıştır. Araştırmada; üç alt belediye içinde kişi başına en az yeşil alan miktarına (0.96 m2 kişi-1) sahip olan Yakutiye Belediyesi’nde en fazla suç yüzdesinin (%47) olduğu görülmüştür. Araştırmanın sonucu, kentlerde kişi başına düşen yeşil alan miktarının azalmasının insan psikolojisi üzerine olumsuz etki yaparak suç eğilimini artırdığını destekleyen faktörlerden biri olduğunu desteklemektedir.

This study proposes a scenario-based conceptual model for transforming underground parking structures into sustainable interior green spaces, directly addressing two core research dimensions: energy efficiency and user experience. The originality of the research lies in repositioning subterranean spaces—often overlooked in urban planning—as climate-responsive, multi-functional public environments. Using a site-specific case in downtown Rize, Türkiye, three design scenarios—passive green walls, active modular systems, and experimental micro-farming—were comparatively analyzed. These scenarios were assessed through AI-assisted simulations and climate-based performance evaluations in terms of environmental benefits, thermal regulation, carbon reduction, and experiential quality. Underground space leads to green design interventions, which in turn generate environmental, energy, and social benefits. The results demonstrate that passive systems provide cost-effective improvements, active modular systems achieve balanced performance, and experimental micro-farming yields the highest ecological and social benefits. The study uniquely contributes to urban sustainable design by integrating climate-adaptive strategies, biophilic design principles, and AI-supported visualization into the transformation of underground structures. This research not only advances academic discourse but also provides policy-relevant insights for local governments, developers, and communities in the context of urban renewal.

Kentleşmenin artmasıyla beraber, alan kullanım biçimleri değişmekte, bu değişim yerel ve bölgesel iklimin de değişimine neden olmaktadır. Oluşan kentsel ısı adaları kentlerde yaşayan insanların yaşam kalitesini etkilemektedir. Alan kullanımında meydana gelen dönüşüm ve buna bağlı olarak gerçekleşen sıcaklık değişimini belirlemek amacıyla gerçekleştirilen bu çalışma, Erzurum kent merkezinde yürütülmüştür. Çalışmada, 1991 ve 2020 yıllarına ait uydu görüntüleri incelenmiştir. 1991 yılında kentsel alan yaklaşık 15.5 km2 iken, 2020 yılında 40.8 km2’ye ulaşmıştır. Kentin 1991 yılı ortalama YYS değeri 26,7 °C, 2020 yılı ortalama YYS değeri 30,4 °C olarak bulunmuştur. 1991 yılına ait sıcaklık verileri üzerinden değerlendirme yapıldığında kent merkezinin % 49‘u ortalamanın üzerinde, 2020 yılında ise % 55’i ortalamanın üzerinde olduğu bulunmuştur. 2020 kentleşmiş alanda 25003 yapının % 71’i mesken amaçlı kullanılmaktadır. Buna göre nüfusun % 58,8’i kentin YYS fark ortalamasının üzerinde yaşadığı tahmin edilmektedir. Alansal açıdan bakıldığında ise 2020 kentsel alanının % 52.58’i ortalamanın üstünde, % 47.41’i ortalamanın altında kalmaktadır. Alan kullanım biçiminin türü ve alan kullanım biçimindeki değişiklik kentsel ısı adasına etki etmektedir. 2019 yılı Urban Atlas verilerine göre alan kullanım biçimlerine bağlı olarak değişen sıcaklık durumlarına bakıldığında ise, işlenmemiş tarım alanları, bitki örtüsünün az ya da olmadığı alanlar, mevcut kullanımı olmayan alanlar, mera alanları, sanayi ve sürekli kentsel alanların YYS ortalamasının fazla olduğu bulunmuştur. Ormanlar, kent içindeki aktif ve pasif yeşil alanlar, maki veya otsu bitkiler ve sürekli ürün işlenen tarım alanları ise düşük sıcaklığa sahiptir.

The human increases environmental pressures and consumes resources. Therefore; Landscapes are also changed by natural events or human beings over time. Landscape ecology examines these changing relationships and takes landscape as a level and system within the concept of hierarchical order. Landscape structure analysis is an important method used in ecological planning studies, which analyzes the landscapes in the matrix-patch-corridor model by dividing them into units and provides analytical data with the help of landscape metrics and interprets the landscape structure. In this context, ecological-based planning should be made in cities, corridors are created. Aquatic and Terrestrial ecological corridors are ecosystems that connect two different landscape matrices. They combine with different landscape matrices and patches to form an integrated landscape mosaic. This approach, which also forms the basis of green infrastructure systems, emphasizes centers, connections. The green infrastructure is designed with a systematic approach that ensures the sustainability of ecological networks, protects and improves natural and cultural living environments, within the scope of the landscape system integrity, on a city scale. In this context, Erzurum city green areas, centers and their connections are handled ecologically. In order to protect the existence of urban flora and fauna, to ensure the integrity and to maintain continuity, it is desired to fulfill green infrastructure requirements. Using the Patch Analyst 4.2 software, the interactions, fragmentation states, habitat qualities, sizes, differences of the patches that make up the matrix of the research area were evaluated on the basis of landscape ecology.

The study aims to contribute to professional disciplines and literature through the design approach in visual arts-based education, especially architectural education. Visual perception is important in the design process. However, in professions related to architecture, design, and art, the perception selectivity of people should be developed and well-prepared products should be offered to users. The research aims to determine how perception theory changes depending on the education students receive. Visual quality analysis, which forms the basis of our study, was used to determine how effective perception management is, which is important for landscape architecture students and in many visual arts branches such as painting, sculpture, and stage design. In the study, students of all courses were asked to evaluate different planting designs implemented in a single structural project simultaneously, based on the basic five design principles. The data taken based on a visual survey was analyzed with Chi-Square and Frequency Analyses in the Social Sciences Program Statistical Package and examined whether the design courses taken by the students for 4 years were related to their visual perception experiences. To the analyses, it has been determined that there are differences between first-year and final-year students in their interpretation of these principles, that the education received enriches the student's visual production area, and that the use of technology in design also contributes greatly. As a result, it was revealed that the needs of the students in their landscaping arrangements and designs both practical and theoretical education should be updated according to the student's interests and skills. Thus, the contributions of visual perception in landscape education in analyzing, appreciating, and creating visually interesting and functional landscapes will be discussed, and suggestions will be offered to improve their education and designs in their future professional lives.