Алғышарттар мен мақсат. Мақалада Қапшағай суқоймасында тіршілік ететін көксерке популяциясының биологиялық көрсеткіштері, морфологиялық талдауы, абсолютті жеке тұқымдылығы (бұдан әрі - АЖТ), жастық құрамы мен кездесу жиілігі, ауланған ау көздеріне қатысты пайыздық көрсеткіштері, суқойма бойынша кеңістікте таралуы берілген. Материалдар мен әдістер. Мәліметтер Қапшағай суқоймасында жиналды және өңдеу жұмыстары «Балық шаруашылығы ғылыми-зерттеу орталығы» ЖШС ихтиология зертханасына жүргізілді. Морфологиялық талдауы Алакөл көліндегі көксеркемен салыстырмалы түрде, ал ұқсастығы кластерлік анализ негізінде жүргізілді. Нәтижелер. Алынған мәліметтерге сүйенсек, аулауда 2 және 4 жас аралығындағы көксерке дарақтарының басым екенін көрсетеді (79,0%), аулау көрсеткіші бойынша көксеркенің ау көзі 30-40 мм ауға ең көп ауланғанын (50,8%) байқауға болады. Көксеркелердің кеңістікте таралуы бойынша алынған нәтижелер көрсеткендей, олар суқоймаға кеңінен таралған. Абсолютті жеке тұқымдылығының мәліметтері жасына қарай тұқымдылығы артатынын көрсетеді, 2024 ж. зерттеу кезінде көксеркенің АЖТ 309,0 мыңнан 801,3 мыңға дейін жеткен. Қорытынды. Жүргізілген зерттеулер нәтижесінде Қапшағай су қоймасындағы көксерке популяциясының жағдайы қанағаттанарлық екені анықталды. Ауланған көксеркелердің жастық құрамы 1-ден 11 жасқа дейiн болды, оның iшiнде 2-ден 4 жасқа дейiнгi жастағы дарақтар басым (79,0%), ал аулауда ересек дарақтардың үлесi аз, шамамен 0,2-9,2%. Фултон бойынша қоңдылық коэффициенті 0,83-2,73 аралығында болды. Балықтардың жасынның ұлғайғанына қарай абсолюттiк жеке тұқымдылығы артады. Зерттеу нәтижелеріне сәйкес көктемгі, жазғы және күзгі кезеңдерде көксерке Қапшағай суқоймасы бойынша кеңінен таралған, бұл су айдынның көксеркенің өсуі мен дамуы үшін қолайлы екенін көрсетеді.

The article describes the species diversity of the ichthyofauna of the Kyzylagash reservoir belonging to the Balkhash-Alakol basin. The taxonomic composition of the fish of the studied reservoirs was made up of aborigines, introduced fish, commercial fish, and also non-commercial fish. As a result of the study, it was revealed that the ranges and the number of native fish are decreasing, the range of distribution of introduced fish is expanding, and the species diversity is increasing. During the study, native and alien fish species belonging to the family Cyprinidae, Balitoridae and Channiidae were discovered. Native: balkhash marinka Schizothorax argentatus (Kessler, 1874), naked osman Diptychus dybowskii (Kessler, 1874), common minnow Phoxinusp phoxinus (Linnaues, 1758), plain loach Triplophysa labiata (Kessler, 1874), Severtsov’s loach Triplophysa sewerzowii (G.Nikolsky, 1938), spotted thicklip loach Triplophysa strauchi (Kessler, 1874), tibetan stone loach Triplophysa stoliczkai (Steindachner, 1866). Alien fish species were also noted here: Pseudorasbora Pseudorasbora parva (Temminck et Schlegel, 1846), snakehead Channa argus (Cantor, 1842). Of the rare native fish species, there are Balkhash marinka, plain loach, Severtsov’s loach and spotted thicklip loach. The study was funded by the Ministry of Ecology, Geology and Natural Resources of the Republic of Kazakhstan (Grant BR10264205).

Растущая антропогенная нагрузка на естественные популяции гидробионтов часто приводит к негативным изменениям их структуры, снижению численности, иногда даже к полному исчезновению. Весьма показательна ситуация, сложившаяся в настоящее время с представителями отряда осетрообразных. Имеющие широкий ареал распространения, эти рыбы во многих местах своего традиционного обитания потеряли промысловое значение. Это существенным образом может быть объяснено изменением гидрологического режима в связи с зарегулированием большинства рек и резким сокращением площадей естественных нерестилищ. Поэтому вопрос о формировании ремонтно-маточных стад с целью воспроизводства для зарыбления стоит очень остро. Среди видов аборигенных осетровых стерлядь привлекает к себе внимание рядом хозяйственно-биологических особенностей, таких как скороспелость и жилой образ жизни. Стерлядь исходно обитала в казахстанских реках, и восстановление ее популяций будет достаточно органичным в плане восстановления исходных ихтиоценозов. В этом плане работы проводятся в условиях РГКП «Урало-Атырауский осетровый рыбоводный завод». В условиях РГКП «Урало-Атырауский осетровый рыбоводный завод» были проанализированы зимовка и весенняя бонитировка РМС стерляди, нерестовая кампания, проведена доместикация производителей стерляди, проведена оценка их состояния по рыбоводно-биологическим показателям, проанализированы условия содержания РМС стерляди в условиях ОРЗ. Полученные значения реакции на гормональную стимуляцию, плодовитости и процента отдачи икры от массы тела самок стерляди показали, что адаптация заготовленных производителей с сохранением высоких репродуктивных качеств возможна в условиях ОРЗ, также оптимально подобраны условия нагула и зимнего содержания РМС стерляди. Данные исследования финансируются Министерством экологии, геологии и природных ресурсов Республики Казахстан (Грант № BR10264236).