Apis mellifera pomonella is one of two subspecies that represent the eastern limits of honey bee (Apis mellifera) distribution, and it is important to understand its biogeography and evolution. Despite this, A. m. pomonella was not investigated after its discovery 20 years ago. In particular, it is not known if it was hybridized or not with exotic subspecies introduced by beekeepers. In this study, we analysed the variation in honey bee forewing shape in Kazakhstan. Bees were collected from apiaries, where the origin of the queens was not controlled by beekeepers; they formed a group called “local bees”, and apiaries where queens declared as either A. m. carnica or A. m. mellifera were obtained from queen breeders. The two later groups were called “exotic bees”. We showed that local bees are still distinct from exotic ones. However, some samples showed signs of introgression with exotic subspecies from lineage C. In terms of wing shape, the local bees were most similar to lineage O. We concluded that the local bees most likely represented A. m. pomonella. We provided wing images and identification data, which can help to identify A. m. pomonella and protect it in the future. It is interesting that the nearby honey bee population sourced from China, which is not separated by any clear barrier to gene flow, belonged to lineage M.

The purposeful impact of feeding and keeping dairy cattle on the formation of productive and other qualities is based on the laws of animal development. In the dairy period, calves, regardless of breed characteristics, must be fed on the basis of an optimal diet, which ensures high gains in live weight. The goal is to justify the effectiveness of a balanced feeding system using targeted feed additives of a new generation, contributing to the genetic manifestation of productivity of young animals during the rearing period. Methods – 2 experimental groups were formed according to the principle of pairs of analogs, taking into account gender, age, body condition, body weight and origin. The research was carried out on heifers of the Holstein breed in three farms in Almaty region. Results – the calves after the optimization of nutritional components at 12 months of age had a higher live weight compared to the heifers who received farm rations. So, in LLP “Agrofirma “Dinara-Ranch” it was higher by 3.14%, PF “ Aydarbayev”by 4.06, JSC “APC “Adal” by 4.52%. The average daily gain in live weight increased by 9.11%, 7.62 and 7.59%, respectively. Conclusions – during the experiments, it was found that optimization of feed rations for young animals in JSC "APC "Adal " increased profitability by 46.3%, total economic effect was 7,618 tenge, farm "Aydarbayev": 46.3% and 9,312 tenge, LLP “Agrofirm “Dinara-Ranch”: 31.1% and 4,588 tenge. The solution of these issues is important both for large industrial complexes and farms. A special role is given to the search for ways of the most rational use of feed, the use of biologically active substances, and creation of comfortable conditions for keeping animals.

Значение медоносных пчел в повышении урожайности сельскохозяйственных культур исключительно велико. Вопросы опыления растений пчелами тесно связаны с задачей лучшего использования медосбора. Известно также, что разные породы пчел в одних и тех же условиях имеют различную продуктивность, что зависит от биологических и хозяйственных особенностей пчел. Цель статьи изучение и определение качества пчел по флоромиграции и флороспециализации, путем исследования способности сбора цветочной пыльцы в разных природно-климатических зонах страны. В результате полученных данных можно сделать следующий вывод: пчелы с пасеки Туркестанской области ИП «Королева Сот» отличаются широкой флороспециализацией, причем они предпочитают сбор пыльцы с растений, (псоралея костянковая, хлопчатника, софора, тамарикс, калина обыкновенная, льнянка обыкновенная) которые являются одновременно источником нектара и пыльцы. Пчелосемьи с пасеки Енбекшиказахского района в основном доставляют пыльцевую обножку с эспарцета, синяка обыкновенного, сурепка, горчица, донник, золотарник канадский и.т.д. Приоритет пчел в сборе пыльцы с одного вида растений можно оценить как слабую предприимчивость в отыскивании новых источников пыльцы и нектара. Так как, чем разнообразнее видовой состав обножки, принесенной в улей, тем предприимчивее пчелы, в отыскивании новых источников. Такие пчелы способны быстро мигрировать для сбора нектара и пыльцы с одного вида растения на другой, что является показателем хорошей флоромиграции. Опытные группы пчелохозяйства «Родина» Акмолинской области, в ходе проведения исследования было установлено что пчелы породы карника и карпатки приносят пыльцу с пустырника пятилопастного, донника, сурепки гравилат, дущица обыкновенная при том что, пчелы местной селекции была выявлена узкая флороспециализация в основном на массовый сбор пыльцы льна.

This study aimed to evaluate the influence of ecological zones and honey bee morphometric characteristics on the physicochemical properties of honey produced in different regions of Kazakhstan. A total of 103 honey samples were collected and analyzed for key quality parameters, including moisture content, sugars, acidity, pH, and diastase activity. Multivariate statistical approaches, including principal component analysis (PCA), linear discriminant analysis (LDA), and multivariate analysis of variance (MANOVA), were applied to assess variability and underlying patterns. Geometric morphometric analysis of wing shape (MorphoJ) revealed a high degree of morphological homogeneity across all samples, with no distinct clustering in PCA space. This was further supported by canonical variate analysis (CVA) using IdentiFly, which assigned the majority of samples to the C lineage (Apis mellifera carnica) with high classification probability, indicating a uniform population structure. MANOVA results demonstrated that neither ecological zone nor morphometric traits exerted a significant global effect on honey physicochemical properties (p > 0.05). However, significant interaction effects were identified between ecological zone and specific morphometric variables, particularly sternite length and cubital index (p < 0.05), suggesting a context-dependent influence.

В данной статье проводится исследование породной принадлежности медоносных пчел, которые разводятся в одном из хозяйств на юге Казахстана. Основной целью работы является выявление особенностей породного состава и их влияния на продуктивность пчелосемей. Для этого были изучены морфометрические характеристики крыльев пчел, включая такие показатели, как кубитальный индекс, гантельный индекс и дискоидальное смещение. Методы исследования включали использование современных технологий морфометрии, позволяющих с высокой точностью анализировать параметры крыльев. Были собраны и проанализированы данные с помощью специализированных программ и статистических методов, что обеспечило объективность и достоверность результатов. На основе полученных данных было установлено наличие значительного разнообразия морфометрических характеристик среди исследованных пчел. Выявлена их корреляция с породными особенностями, что открывает новые возможности для определения оптимальных пород медоносных пчел для разведения в конкретных климатических условиях региона. Результаты исследования подчеркивают важность изучения генетических и морфологических особенностей пчел для повышения их продуктивности и адаптационных способностей.

Ара колонияларының жергілікті популяциясының биологиялық, морфологиялық және шаруашылыққа пайдалы белгілері бойынша нұсқаулыққа сәйкес зерттеулер жүргізілді. Әр түрлі табиғи-климаттық аймақтарда орналасқан 5 ара шаруашылығы, 4805 ара отбасы өсірілетін Қазақстанның бес өңірі зерттелді. Оның ішінде 2 шаруашылық орманды-далалы аймағында, 1 - шөлейт аймақта, 1– тау бөктерінде, 1 – таулы аймақта орналасқан. Шаруашылықтардың негізгі бағыттары бал өсіру және көбейту болып табылады. Шаруашылыққа пайдалы белгілер ретінде үш негізгі көрсеткіш зерттелді: бал өнімділігі, аралар отбасының күші және қыста төзімділігі. Бал өнімділігі (25,10-72,82 кг), отбасы күші (19,5-28,2 рамка) және қысқа төзімділігі (3,4-3,9 балл) сияқты осы көрсеткіштердің орташа мәндері түрлі табиғи-климаттық аймақтарда талданды. Шаруашылыққа-пайдалы белгілер бойынша жұмыс нәтижесі карника тұқымы бойынша бал өнімділігінің ең жоғары көрсеткішін Алматы қаласының "Алмарасан" ЖК, ал карпатка тұқымы бойынша Алматы облысының ЖК "Bee queen" омарта шаруашылығы көрсетті. Аталған морфологиялық көрсеткіштерден басқа, аралардың кейбір қарама-қарсы биологиялық белгілері зерттелді: жұмысшы аралардың денесінің түсі, балды басып шығарылу сипаты, ұяны тексеру кезінде ұядағы мінез-құлық. Ара колониялары ұяны тексеру кезінде бал ұясында әртүрлі мінез-құлықпен сипатталды. Аралар отбасылардың 85% - ы сабырлы болды, әбігерленбеді, сирек шағып алды, ұяның көлеңкелі жағына бармады, яғни.оң фототаксис көрсетті. Басқа 15% отбасылардың аралары әбігерленіп, бал ұясын айналып өтіп, олардан "ағып", кластерлерге ілініп, бал ұясының жарықтандырылмаған жағына кетті, яғни теріс фототаксис көрсетті. Бұл жағдайда олар ашулы күйде болды және шағуға бейім болды. Мрфометриялық талдау бойынша зерттелген барлық ара шаруашылықтарында аралар шөлейт аймақта (96,1±1,20) крайин тұқымына (A. m. carnica) жоғары ұқсастығын көрсетеді. Бағдарламалық талдауға сәйкес, аралардың тұқымдылығы 88,1% - дан 96,5% - ға дейін, өзгергіштігі 1,22-ден 4,99-ға дейін болды.