Although Eurasia’s Caspian basin once supported the world’s richest and most diverse complex of sturgeon species, recent human activities have decimated populations of these ecologically and economically important fish. All five anadromous Caspian sturgeon species are critically endangered, and the potamodromous sterlet is also threatened. The precipitous decline of these species is due to a combination of factors that includes illegal, unreported, and unregulated (IUU) fishing; destruction of feeding and spawning habitat; water pollution; and the environmental consequences of climate change. International efforts are currently underway to re-establish sustained naturally reproducing sturgeon populations in the basin. Here, we update and review the status of sturgeon in the Caspian Sea with emphasis on the northern basin and the inflowing Volga and Ural rivers. We then focus on efforts to restore sturgeon in the Ural, which originates in Russia and flows through Kazakhstan before entering the Caspian Sea. With nearly ideal hydrological conditions for sturgeon, the Ural is the basin’s sole remaining river that allows migrating sturgeon unimpeded access to potentially productive spawning grounds. The challenge of re-establishing sturgeon in the Ural River exhibits the classical characteristics of wicked problems: ambiguous definitions, changing assumptions and unanticipated consequences, tradeoffs and economic dependencies, an incomplete and contradictory knowledge base, and no straightforward pathway toward a final solution. This challenge is examined here for the first time from the perspective of its wicked dynamics, with consideration given to approaches that have proven effective elsewhere in resolving wicked environmental problems.

Капшагайское водохранилище – это один из крупных рыбохозяйственных водоемов Казахстана. В настоящее время в водохранилище основную долю в уловах соствляют карповые виды рыб, среди которых доминирует лещ (Abramis brama L.). Известно, что характер формирования биопродукционного потенциала экосистем водоемов во многом определяется питанием и формированием пищевых взаимоотношений рыб на разных этапах развития. Поскольку лещ (Abramis brama L.), сазан (Cyprinus carpio L.) и вобла (Rutilus rutilus caspicus J.) имеют сходные спектры питания, были изучены их особенности и характер конкуренции за пищевые ресурсы. Приводятся данные мониторинговых исследований по питанию рыб, проведенных в весенний период 2018-2021 гг. Для характеристики особенностей питания вычислялся процент встречаемости, относительная масса кормовых компонентов и индекс наполнения желудочно-кишечных трактов рыб. На основании приводимых данных выявлены пищевые взаимоотношения между исследованными видами.

Көксерке (Sander lucioperca) балығының табиғи популяциясының азаюына және жасанды көбейту қажеттілігінің барған сайын артуына байланысты шәуеттерді криоконсервациялау әдістерінің тиімділігін жетілдіруге бағытталған жұмыстардың өзектіллігі ерекше болып табылады. Зерттеудің мақсаты – әртүрлі криопротекторлық орталар мен контейнерлер түрлерінің көксерке балығының консервацияланған шәуеттерінің сапасына тигізетін әсерін бағалау. Зерттеу Берсуат су қоймасында уылдырық шашу кезеңінде ауланған көксерке аталықтарының шәуетіне жүргізілді. Құрамы әртүрлі екі криопротекторлық орта зерттелді: №1 орта (глюкоза 0,13 М, метанол 7,5%) және №2 орта (электролиттер кешені NaCl, KCl, CaCl₂, MgCl₂, NaHCO₃ және 18% ДМСО). Шәует 0,5 мл көлемді пластикалық түтікшелер мен эппендорфтарда мұздатылды. Еріткеннен кейінгі шәуеттердің қозғалғыштығы мен олардың белсенді қозғалыс уақыты бағаланды. №2 орта пластикалық түтікшелермен бірге ең жақсы нәтиже көрсетті: шәуеттердің қозғалғыштығы 52,2±1,44% және белсенді қозғалыс уақыты 180,6±1,52 секундты құрады. Эппендорфтарды пайдалану кезінде көрсеткіштер төмен болды: қозғалғыштық 41±1,2% және қозғалыс уақыты 121,4±1,68 секунд. №1 орта төмен тиімділік көрсетті: түтікшелерде қозғалғыштық 43,4±0,88%, қозғалыс уақыты 135,4±1,12 секунд; эппендорфтарда – 38,2±1,04% және 110±1,84 секунд сәйкесінше. №2 орта мен пластикалық түтікшелердің үйлесімі криоконсервациядан кейін көксерке шәуетінің сақталуының оңтайлы көрсеткіштерін қамтамасыз ететіні анықталды. Әзірленген хаттама жасанды көбейту бағдарламаларында және көксеркенің генетикалық ресурстарын сақтауда практикалық қолдануға ұсынылуы мүмкін.