Yoğunlaşma, herhangi bir piyasada ekonomik faaliyetlerin az sayıda firmanın domine edilmesi ya da sahiplenilmesi anlamında kullanılmaktadır. Buna göre piyasadaki yoğunlaşma oranı ile rekabet düzeyi arasında negatif yönlü bir ilişki söz konusudur. Diğer bir ifade ile piyasadaki yoğunlaşma oranı artıkça rekabet düzeyi azalır, yoğunlaşma oranı azaldıkça rekabet düzeyi artar. Türkiye gibi gelişmekte olan ülke piyasalarında piyasa yoğunlaşma oranın düşük olması ve eksik rekabet sık rastlanılan bir durumdur. Bu çalışma kapsamında Türkiye’deki faaliyet gösteren en büyük beş havalimanının piyasadaki yoğunlaşma oranı ve rekabet düzeyi incelenecektir. Bu kapsamda söz konusu havaalanlarını kullanan havayolu işletmelerinin 2012-2015 yılları arasında bu havaalanlarındaki yolcu sayıları ve kargo miktarları incelenecektir. Bu çalışma Tükiye’deki havalimanlarında pazar yoğunlaşması ve piyasa yapısını inceleyen ilk araştırma olması nedeniyle önemlidir. Türkiye’de havacılık piyasasında yoğunlaşma ve piyasa yapısı arasındaki ilişki M - Firma Yoğunlaşma Oranı ve Herfindahl-Hirschman Endeksi Analiz yöntemleri kullanılarak iç hat hava taşımacılığındaki piyasa yapısının durumu ortaya konmaya çalışılacaktır. Yapılan analizler sonucunda piyasanın rekabetçi yapıdan uzak olduğu ortaya çıkarılmıştır. Buna ek olarak çalışmada rekabetin sağlanması ve sağlıklı bir şekilde işlemesine yönelik yapılması gerekenlerle ilgili tespit ve öneriler yer alacaktır.

Türkiye’de 1983 ve 2003 yıllarında havayolu taşımacılığı pazarındaki ekonomik düzenlemelerin serbestleştirilmesinin temel amacı rekabeti artırarak pazarın büyütülmesidir. 1983 yılındaki serbestleşme iç hatlar pazarında kayda değer olumlu bir sonuç yaratmazken 2003 yılındaki serbestleşmeden sonra iç hatlar pazarının önemli ölçüde büyüdüğü bilinmektedir. Bununla birlikte büyümenin iç hatlarda yeni şehir çiftlerinin devreye girmesiyle mi yoksa daha önceden hizmet götürülen şehir çifti pazarlarındaki rekabetin artmasıyla mı oluştuğu araştırmaya değer bir konudur. Herhangi bir pazarda gerçekleştirilen ekonomik faaliyetlerin az sayıda işletme tarafından yürütülmesi anlamına gelen piyasa yoğunlaşmasının artması rekabeti olumsuz yönde etkilemektedir. Yoğunlaşmanın yüksek olduğu piyasalar monopol ve düopol pazarlara işaret etmektedir. Bu çalışmada Türkiye iç hatlarında şehir çifti pazarlarındaki yoğunlaşma derecesi ölçülerek pazara girişin serbestleştirilmesinin temel amacı olan rekabet artışının durumu ortaya konmuştur. Yolcu sayıları üzerinden her bir şehir çifti için havayolu işletmelerinin pazar payları belirlenmiş ve 2012 ve 2014 yılları arası temel alınarak toplam 1447 şehir çifti için yoğunlaşma değerleri hesaplanmıştır. Hesaplamalar yapılırken piyasa yoğunlaşması ile ilgili ölçüm araçları olan N firma yoğunlaşma oranı, Herfindahl-Hirschmann Endeksi ve Entropi Endeksi kullanılmıştır. Sonuç olarak pazarların çok büyük bir bölümünün monopol, önemli bir bölümünün düopol olduğu ve çok az sayıda şehir çiftinin oligopol ve oligopole yakın özellikler taşıdığı anlaşılmıştır. Şehir çifti pazarları yolcu sayıları üzerinden değerlendirildiğinde yoğunlaşmanın rekabeti olumsuz yönde etkileyecek kadar yüksek olduğu sonucuna varılmıştır.

The air transport industry is a dynamic sector and operates in a dynamic environment. This situation leads to intense competition among airlines and, consequently, to a search for new methods to improve the operational performance. It is claimed that revealing the factors affecting the operational performance of airline companies will give them strategic advantages. Therefore, this study focuses on the factors that affect the operational performance of airlines, unlike previous studies in the literature. The aim of this study is to empirically examine the factors which determine the operational performance of airline companies. The operational data for the period between 1990 and 2017 of 52 airlines, which control more than 90% of the global air passenger transport industry, were analyzed using panel data analysis. The results of the study show that the number of passengers carried, the load factor, the number of flights made by the airlines, the rate of use of the aircraft and the amount of cargo carried by the airlines significantly affect their operational performance.

Competitive tension refers to pressure that is considered to exist among firms operating in a competitive market and that forces them to take competitive action against each other. An imaginary upper limit of competitive tension symbolizes the difference between whether to take competitive action or not. The antecedents of competitive tension are examined in this study. Within this scope, market commonality and resource similarity are the variables studied as components of competitor analysis; market concentration that provides clues for the competitive structure of competed markets; and finally, competitive asymmetry, presuming that the competition among the companies is not equal and rivals do not consider each other at the same level as competing firms, were taken as primary variables of competitive tension. In order to test whether these variables have an effect on competitive tension among airlines, airlines operating in the domestic air transport market in Turkey were examined in this study. The perceived competitive tension that was detected as a result of regression analyses was studied on three different dimensions, namely, internal tension, external tension, and total tension, and each dimension was analyzed as a different model. The findings of the study revealed that market commonality and market concentration have a significant effect on competitive tension. These effects were found to be positive for market commonality and negative for market concentration. Resource similarity and competitive asymmetry were found to have no significant effect.

This study gathered statistical data about bird strikes from various countries, including Türkiye. The study aims to compare the bird strike events that occurred in Türkiye and other countries by investigating bird strike data analysis from targeted countries. In this context, data on bird strikes per 10000 flights, distribution of the number of birds strikes according to months, phases of flight, the components hit by the birds, and the time of the event occurred on a day were presented. The data includes findings from Türkiye, USA, UK, Australia, Finland, Iran, and Czechia. When the results were evaluated, it was concluded that bird strikes are an essential factor to consider for safety and risk management. It is crucial that countries must conduct regular reporting to manage this safety issue. With the help of appropriate modelling conducted via proper measurements, the industry will come a long way in solving the safety issues caused by bird strikes.