At each stage of plant clonal micropropagation appear difficulties, such as a failed sterilization, poor reproduction, abnormal development of microplants and phenolic oxidation plants in a nutrient medium. The consequences of such failures can lead to plant necrosis, and sometimes death. Successful micropropagation of plants depends on several internal and external factors, including ex vitro and in vitro conditions. It is important to create optimal conditions at each stage of micropropagation to achieve a high multiplication coefficient of in vitro plants. The article presents the results of improving the technology of clonal micropropagation of apple plants at different stages. Experiments conducted have shown that apple shoots are effectively sterilized with 0,2% HgCl2 at an exposure of 4 min. In this case, the number of explants capable of regenerating is 76% for variety Golden Delicious, 85% for variety Voskhod, 75% for variety Maksat. The best medium for isolating explants is MS medium containing double amount of iron chelate; vitamin C -1.5 mg/l; polyvinylpyrralidone - 250 mg/l; glycine - 2 mg/l; BAP - 0.5 mg/l; The IMC is 0.1 mg/l, 79% of regenerating apple shoots were obtained with such a composition of the nutrient medium. The optimal medium for micropropagation of apple is the mineral basis of MS with a hormonal composition: 1.0 mg/l BAP, 0.1 mg/l IMC, 0.1 mg/l HA. The multiplication coefficient of the studied cultivars ranged from 4 to 13 depending on the genotype. 36 cultivars and 9 wild forms of apple are introduced into in vitro culture and propagated. Key words: clonal micropropagation, in vitro, sterilization, nutrient medium, apple. Өсімдіктерді клонды микрокөбейтудің әр сатысында сәтсіз залалсыздандыру, әлсіз көбею, микроөсімдіктердің аномальды өзгерістері, сонымен қатар өсімдіктердің қоректік ортада фенолдық қышқылдануы тәрізді қиындықтар туады. Осындай сәтсіздіктердің соңы өсімдіктердің қараюына (некроз), ал кей жағдайда жоғалуына әкеп соғады. Өсімдіктерді сәтті микрокөбейту бірнеше ішкі және сыртқы факторларға, сондай-ақ ex vitro және in vitro жағдайына да байланысты болады. Іn vitro жағдайында өсімдікті көбейтудің жоғары коэффициентіне қол жеткізу үшін клонды микрокөбейтудің әр бір сатысында оңтайлы жағдай жасау маңызды. Мақалада әр түрлі кезеңде алма өсімдіктерін клонды микрокөбейту технологиясын жетілдіру нәтижелері баяндалған. Жүргізілген эксперименттер алманың микроөскін HgCl2 0,2% 4 минуттық экспозицияда залалсыздандырған тиімді екендігін көрсетті. Бұл жағдайда регенерацияға қабілетті экспланттар саны Голден Делишес сортында - 76%, Восход - 85%, Максат - 75% құрады. Құрамында екі еселенген темір хелаты; С дәрумен -1,5 мг/л; поливинилпирралидон – 250 мг/л; глицин – 2 мг/л; БАП – 0,5 мг/л; ИМҚ – 0,1 мг/л МС қоректік ортасы экспланттарды қоректік ортағы оқшаулауға ең абзалы (регенерацияға қабілетті 79% алма өскін алынды). Клонды микрокөбейтуге оңтайлы қоректік орта - МС минералдық ортасы, құрамында: 1,0 мг/л БАП, 0,1 мг/л ИМҚ, 0,1 мг/л ГҚ. Іn vitro ортасына алманың 36 сорты және 9 жабайы формалары енгізілді және көбейтілді. Кілт сөздер: клонды микрокөбейту, in vitro, залалсыздандыру, қоректік орта, алма. На каждом этапе клонального микроразмножения растений появляются трудности, такие как неудачная стерилизация, слабое размножение, аномальные развития микрорастений, а также фенольное окисление растений в питательной среде. Последствия таких неудач могут привести к некрозу растений, а иногда и гибели. Успешное микроразмножение растений зависит от нескольких внутренних и внешних факторов, включая условия ex vitro и in vitro. Для достижения высокого коэффициента размножения растений in vitro важно создавать оптимальные условия на каждом этапе клонального микроразмножения. В статье представлены результаты усовершенствования технологии клонального микроразмножения растений яблони на различных этапах. Проведённые эксперименты показали, что побеги яблони эффективно стерилизовать 0,2% HgCl2 в экспозиции 4 мин. В этом случае количество эксплантов способных регенерировать...

Viral infections in stone fruit crops cause substantial economic losses across all sectors of production. Despite their significance, viruses affecting stone fruits remain under-investigated in Kazakhstan. Among these, plum pox virus (PPV, genus Potyvirus, family Potyviridae), commonly known as Sharka, is the most critical viral pathogen worldwide, severely threatening the sustainable cultivation of stone fruits and posing risks to food security. This study aimed to evaluate virus management strategies in stone fruit crops to facilitate the production of healthy planting material from valuable genotypes. Field surveys were conducted in plum and apricot orchards located in the Almaty region (Southeast Kazakhstan) and the Saryagash region (Southern Kazakhstan). Plant samples were tested for the presence of the following viruses: apple chlorotic leaf spot virus (ACLSV), apple mosaic virus (ApMV), PPV, prune dwarf virus (PDV), prunus necrotic ringspot virus (PNRSV), cherry green ring mottle virus (CGRMV), and myrobalan latent ringspot virus (MLRSV). Real-time RT-PCR diagnostics confirmed the presence of PPV in the ‘Stanley’ and ‘Ansar’ cultivars and Prunus armeniaca genotypes, while both PPV and ACLSV were detected in the ‘Ayana’ variety. Chemotherapy (Ribavirin), thermotherapy, cryotherapy, and shoot apical meristem (SAM) culture, both individually and in combination, were used to eliminate viruses and regenerate virus-free plants. Successful virus eradication was achieved for PPV and ACLSV. However, the ‘Stanley’ and ‘Ansar’ cultivars did not survive the treatment process, likely due to high thermo- or cryo-sensitivity. As a result of this research, an in vitro collection of virus-free plants was established, comprising eight rootstocks, six plum cultivars, and three apricot genotypes.