Amaç: Bu çalışmada, faklı beden kütle indeksi (BKİ) değerlerine sahip yetişkin bireylerin hedonik açlık durumlarının ve yeme davranışının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bireyler ve Yöntem: Çalışmaya yaşları 19-64 yıl arasında değişen, 541 erkek (%42.4) ve 735 kadın (%57.6) olmak üzere toplam 1276 yetişkin birey dahil edilmiştir. Çalışma anketi online olarak (sosyal medya veya e-mail) katılımcılara iletilmiştir. Uygulanan anket formu ile bireylerin bazı demografik özellikleri, beslenme alışkanlıkları, vücut ağırlığı ve boy uzunluğu sorgulanmıştır. Hedonik açlığın değerlendirmesinde Besin Gücü Ölçeği-Tr (BGÖ-Tr), yeme davranışının değerlendirilmesinde Hollanda Yeme Davranışı Anketi ölçekleri kullanılmıştır. Bireyler BKİ sınıflamasına göre üç ayrı gruba ayrılarak değerlendirilmiştir. Bulgular: Bireylerin %57.9’u normal vücut ağırlığına sahipken, %31.2’si fazla kilolu ve %10.9’u obez sınıflamasında yer almaktadır. Çalışma sonunda BGÖ-Tr toplam puanının obez grupta normal gruba göre daha yüksek olduğu saptanmıştır (p<0.05). Hollanda Yeme Davranışı Anketi alt grubundan olan kısıtlayıcı yeme ve duygusal yeme puanının fazla kilolu ve obez bireylerde normal vücut ağırlığına sahip olanlara göre daha yüksek olduğu bulunmuştur (p<0.001). BKİ ile besine ulaşılabilirlik, besin mevcudiyeti, BGÖ-Tr toplam puan, kısıtlayıcı yeme ve duygusal yeme alt grupları arasında anlamlı pozitif korelasyon olduğu bulunmuştur (p<0.05). Bu çalışmada hedonik açlık değerlendirilmesinde kullanılan BGÖ-Tr toplam ve alt skorlarının DEBQ alt ölçeklerinden duygusal yeme ve dışsal yeme ile pozitif ilişkisi olduğu görülmüştür (p<0.001). Sonuç: Çalışmadan elde edilen sonuçlara göre hedonik açlık ile yeme davranış bozuklukları arasında ilişki olduğu ve obez bireylerin hedonik açlık ve yeme davranış bozuklukları açısından normal vücut ağırlığına sahip bireylere göre daha riskli olduğu görülmüştür.

Background/aim: Microbiota awareness, nutritional literacy, and health literacy levels in adolescence have a significant impact on adolescents' health and well-being. This research was conducted to examine the relationship between microbiota awareness, nutrition literacy and health literacy in adolescents.Material and methods: The research was conducted in a descriptive-correlational type. The universe of the research was formed by individuals aged (10-19) living in Türkiye (n:739) between June 2022-February 2024. Data were analyzed using SPSS 22.0, G*Power 3.1, and R programming language 4.1.3 programs.Results: The total effect of the health literacy variable on nutritional literacy was 0.2311, and this effect value was statistically significant at the 95% confidence level (p< 0.05). In the presence of the health literacy variable, the direct effect of the nutrition literacy variable on the microbiota awareness variable is 0.2888, and this effect value is statistically significant at the 95% confidence level (p< 0.05). In the presence of the nutritional literacy variable, the direct effect of the health literacy variable on the microbiota awareness variable is 0.1707, and this effect value is statistically significant at the 95% confidence level (p< 0.05). Nutrition literacy has a partial mediating role in the effect of health literacy on microbiota awareness (Lower Limit Confidence Interval: 0.045; Upper Limit Confidence Interval: 0.089). The most accurate prediction of machine learning approaches to predict microbiota awareness was made with Random Forest With Shapley Additive Explanations values, it was determined that the most important variable that should be in the model to predict the microbiota awareness variable is the nutrition literacy variable.Conclusion: In our study, it was found that microbiota awareness increased as health literacy and nutrition literacy increased.In machine learning approach prediction, it was determined that the most important variables affecting microbiota awareness were health literacy and nutritional literacy. Longitudinal studies on microbiota awareness are recommended.

This study aims to validate the "Adherence of Mediterranean Diet and Nutritional Sustainability Questionnaire (MedQ-Sus)" and Filling the gap of a reliable, alcohol-free Mediterranean diet adherence tool for the Turkish population, considering the culture of low alcohol consumption. This study, which involved 290 participants aged 18 to 64, was conducted from October 2023 to May 2024. Content validity was assessed by an expert panel of 10 dietitian academics. The Davis method was applied to calculate the Content Validity Index (CVI). With CVI scores ranging from 0.8 to 1.0, none of the scale items were removed. Exploratory factor analysis (EFA) and confirmatory factor analysis (CFA) served to assess the construct validity of the scale. The data were deemed appropriate for factor analysis, as indicated by the Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) value of 0.905 and the Bartlett test results (χ² = 2426.436, p < 0.001). The single-factor structure of the scale was supported by the EFA results, with item factor loadings between 0.699 and 0.916. The Cronbach's α coefficient for the scale was found to be 0.954 in the internal consistency analyses. Positive item-total correlations were observed, and removing any item did not result in a significant increase in the Cronbach's α coefficient. As a result, it was concluded that the MedQ-Sus scale in its Turkish version is both valid and reliable. In Turkey, this scale can be utilized to evaluate the adherence of adults to the Mediterranean diet (MD) as well as their perception of nutritional sustainability. This study contributes to validating and establishing the reliability of a tool for measuring adherence to the MD among Turkish speakers.

Amaç: Bu çalışma üniversite öğrencilerinin ultra işlenmiş besin tüketimi düzeyine göre hedonik açlık durumlarının ve beden kütle indekslerinin değerlendirilmesi amacıyla yapılmıştır.Bireyler ve Yöntem: Tanımlayıcı, kesitsel tipteki bu araştırma; çalışmaya katılmayı kabul eden 290 üniversite öğrencisi ile yürütülmüştür. Veriler anket formu aracılığıyla yüz yüze görüşme yöntemi ile toplanmıştır. Katılımcıların genel özellikleri saptanmış, ultra işlenmiş besin tüketim sıklıklarının değerlendirilmesi için Besin Tüketim Sıklığı Anketi, hedonik açlık durumlarının değerlendirilmesi için Besin Gücü Ölçeği (BGÖ-Tr), depresyon anksiyete ve stres durumlarının değerlendirilmesi için Depresyon Anksiyete Stres Ölçeği-21 (DASÖ-21) kullanılmıştır. Besin Tüketim Sıklığı Anketinde her bir grup için alınabilecek en düşük ve yüksek puan 0-5 arasında olup, puanın artması tüketimin arttığını göstermektedir. BGÖ için bu değerler 1-5 arasında olup, puanın artması hedonik açlığa yatkınlığın daha fazla olduğunu göstermektedir. DASÖ-21 için ise bu değerler 0-21 arasında olup puanın artması, bireyin depresyon, stres veya anksiyete düzeyinin arttığını göstermektedir. Antropometrik ölçümler araştırmacı tarafından gerçekleştirilmiştir. Bireylerin beden kütle indeksi Dünya Sağlık Örgütü’ne dayalı olarak (zayıf: 18.50–24.99 kg/m2; normal: 18.50–24.99 kg/m2, fazla kilolu: 25.0–29.99 kg/m2 ve obez: 30.0 kg/m2) sınıflandırılmıştır. İstatistiksel analizler için SPSS versiyon 22 yazılımı kullanılmıştır.Bulgular: Katılımcıların %76.6’sı kadın %23.4’ü erkektir. Öğrencilerin ultra işlenmiş besin tüketimi ortalama puanı NOVA besin grubu sınıflaması anketine göre 1.74±0.85 olarak bulunmuştur. BKİ sınıflamasına göre ultra işlenmiş besin tüketimi, depresyon, anksiyete, stres, BGÖ-Tr toplam ve alt ölçek puanları açısından gruplar arasında fark bulunmamıştır (p>0.05). Ultra işlenmiş besin tüketim puanları ile anksiyete (r=0.144, p=0.014), stres (r=0.171, p=0.003), BGÖ-Tr toplam (r=0.246, p<0.001), besine ulaşılabilirlik (r=0.233, p<0.001) besin mevcudiyeti (r=0.275, p<0.001) ve besinin tadına bakılması (r=0.151, p=0.010) alt ölçek puanları arasında düşük düzeyde istatistiksel olarak anlamlı pozitif yönde ilişki bulunmuştur.Sonuç: Bu çalışmada obez olma durumuna bağlı olmaksızın ultra işlenmiş besin tüketimi arttıkça hedonik açlık, stres ve anksiyete düzeylerinin arttığı görülmüştür. Farklı bölgelerde yaşayan üniversite öğrencilerinin dahil edildiği daha kapsamlı çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.

Yapay zeka, düşünce süreçlerini, öğrenme yeteneklerini ve bilgi yönetimini taklit etme özelliklerine sahip olan bilgisayar biliminin bir dalıdır. Yapay zeka uygulamaları, deneysel ve klinik tıpta giderek daha fazla uygulama alanı bulmaktadır. Beslenme ve diyetetik alanında yapay zeka uygulamaları, beslenme durumunun değerlendirilmesi, diyet planlama, diyet-hastalık ilişkisi ve antropometrik ölçümler olmak üzere 4 ana başlıkta toplanabilmektedir. Beslenme durumunun değerlendirilmesinde kullanılan yöntemlerden olan besin tüketim kayıtları ve antropometrik ölçümlerin geleneksel yöntemleri kendi içerisinde bazı olumsuzluklara sahiptir. Bu olumsuzlukların önüne geçmek adına besinlerin fotoğrafları çekilmekte veya ses ve harekete duyarlı giyilebilir cihazlar geliştirilmektedir. Diyet planlama noktasında da bireylerin bilgilerinin girilmesi ile kişiye özel diyet planları oluşturulabilmektedir. Burada dikkat çekici olan nokta diyet planlamada sağlık profesyonelinden bağımsız sistemin hareket etmemesidir. Ayrıca kişinin bilgileri doğrultusunda beslenme-hastalık gelişimi riskini tahmin eden uygulamalar da bulunmaktadır. Son olarak; yapay zeka algoritmaları ve biyomedikal sinyallere dayalı vücut kas kütlesi yüzdesi, elektrokardiyografi sinyali ve makine öğrenme yöntemleri ile vücut yağ kütlesi yüzdesi tahmin modelleri geliştirilmiştir. Yapılan çalışmalarda yapay zekanın tüm bu alanlarda elde ettiği sonuçların yüksek doğruluğa sahip olduğu bildirilmektedir. Gelişen teknoloji ve yapay zeka alanında hızlı gelişme beslenme durumunun saptanması ve kişiye özgü diyet planlamalarının hızlı ve güvenilir bir şekilde oluşturulması konusunda ümit vadetmektedir.

This study aimed to examine the effect of helicopter parental attitude and psychological well-being level on Attitude towards nutrition in adolescent students. This study was designed with the relational-cross-sectional-descriptive model and was conducted with 652 adolescent students studying in a province in eastern Turkey between 16.05 and 10.07 2024. Data were analyzed using SPSS 25.0 and G*Power 3.1 statistical package programs. Based on the results of Model 1, the Psychological Well-Being level explained 3.5% of the total variance in Attitude Towards Nutrition level (R²=0.035, F(1,650) = 23.878, p = 0.001) and it was determined that the increase in Psychological Well-Being level significantly increased the attitude towards nutrition (t = 4.886, p < 0.001). In Model 2, Psychological Well-Being and Perceived Helicopter Parental Attitude-Mother variables together explained 12.2% of the total variance (R²=0.122, F(2,649) = 44.912, p = 0.001), it was found that an increase in both variables led to a significant increase in nutrition attitude (Psychological Well-Being: t = 5.601, p < 0.001; Mother Attitude: t = 7.978, p < 0.001). In the results of Model 3, Psychological Well-Being and Perceived Helicopter Parental Attitude-Mother/Father variables explained 12.6% of the total variance (R²=0.126, F(3,648) = 31.266, p = 0.001), Psychological Well-Being (t = 5.864, p < 0.001) and Mother Attitude (t = 5.416, p < 0.001) significantly affected the nutritional attitude, while the effect of Father Attitude was not significant (t = 1.900, p = 0.058). In this study, it was found that Psychological Well-Being and Perceived Helicopter Parental Attitude (especially mother attitude) levels had significant effects on individuals’ Attitudes Towards Nutrition. In addition, the strong effect of the mother’s attitude on eating habits was noted, but it was determined that the father’s attitude did not have a significant effect on this relationship.