During this research, aerodynamic shape optimization is conducted on the Ahmed body with the drag coefficient as the objective function and the ramp shape as the design variable, while aero-structural optimization is conducted on NACA 0012 to reduce the drag coefficient for the aerodynamic performance with the shape as the design variable while reducing structural mass with the thickness of the panels as the design variables. This is accomplished through a gradient-based optimization process and coupled finite element and computational fluid dynamics (CFD) solvers under fluid–structure interaction (FSI). In this study, DAFoam (Discrete Adjoint with OpenFOAM for High-fidelity Multidisciplinary Design Optimization) and TACS (Toolkit for the Analysis of Composite Structures) are integrated to optimize the aero-structural design of an airfoil concurrently under the FSI condition, with TACS and DAFoam as coupled structural and CFD solvers integrated with a gradient-based adjoint optimization solver. One-way coupling between the fluid and structural solvers for the aero-structural interaction is adopted by using Mphys, a package that standardizes high-fidelity multiphysics problems in OpenMDAO. At the end of the paper, we compare and discuss our findings in the context of existing research, specifically highlighting previous results on the aerodynamic and aero-structural optimization of wind turbine blades.

Мақала б.д. X ғасырына жататын көне ұйғыр ескерткіші – «Алтын жарықтың» ашылу тарихын, оның зерттелуін талдауға арналған. Ескерткіш XIX ғасырдың соңында ашылып, оны орыс, неміс, ағылшын, қытай ғалымдары зерттеді, кейінірек француз, түрік, жапон, швед, қазақ ғалымдары да зерттеу жұмыстарына атсалысты; Шығыс Түркістанға арнайы экспедициялар ұйымдастырылды. Алайда «Алтын жарық» ескерткішінің тілі, мазмұны, транскрипциясы мен аудармаларына қатысты әлі де «ақтаңдақтар» көп, сондықтан әртүрлі елдердің ғалымдары үшін бұл жәдігерді зерттеу мәселесі өзекті және сұранысқа ие. Көне ұйғыр жазуымен хатқа түскен бұл мұраның ерте орта ғасырларда қытай, санскрит және басқа да байырғы тілдерге аударылғаны белгілі, сол себепті XIX–XXI ғғ. ғалымдары ескерткіштің түпнұсқасын емес, оның Санкт-Петербург пен Берлинде сақтаулы аударма мәтіндерін пайдаланады. Осыған байланысты зерттеушілер арасында ескерткіштің «Санкт-Петербург нұсқасы» және «Берлин нұсқасы» деген атаулар тараған. Бұл мақалада авторлар көне ұйғыр ескерткішін Шығыс және Батыс ғалымдарының зерттеу тарихын жүйелеуге, жинақтауға, сондай-ақ оның аудармаларының ерекшеліктеріне назар аударуға тырысады. Осы мақсатта авторлар қытай, орыс, неміс, ағылшын, түрік және басқа да тілдердегі дереккөздерге сүйеніп, шетелдік ғалымдардың «Алтын жарықты» зерттеуіне қатысты мәліметтерді қорытады, мәтіндерді салыстырмалы талдаудан өткізеді.Ескерткішті ең алғаш зерттеген орыс және Еуропа ғалымдарының (С. Малов, В. Радлов, Ф. Мюллер, А. Стейн) қосқан үлестеріне көңіл бөлінеді. Мәселен, С. Малов мәтінді тек транскрипциялаумен және аударумен ғана шектелмей, ескерткіштің консонанттық жүйесіндегі дыбыстық айырмашылықтарды анықтады. Ф.Мюллер өз экспедициясының зерттеу нәтижелерін, ескерткіштің транскрипциясын және неміс тіліне аудармасын С.Маловтан бұрын, 1908 жылы жариялады. Ескерткішті зерттеуде жапон және түрік ғалымдары Р. Арат, В. Эберхар, С. Чағатай мен басқалардың еңбектері маңызды орын алады. Сонымен қатар, мақалада қытайлық түркітанушы Гэн Шиминнің еңбектері, оның жетекшілігімен түркі жазба ескерткіштерін, соның ішінде көне ұйғыр жәдігерлері – «Алтын жарық», «Майтри Симит», «Таң Суанзаң хазіреттің батысқа сапары» сынды мұраларды зерттеумен айналысатын жас ғалымдардың тұтас мектебі қалыптасқандығы ерекше аталып өтеді.Қазіргі уақытта «Алтын жарық» көптеген Еуропа, шығыс және түркі тілдеріне, соның ішінде қазақ тіліне де аударылған (Ғ. Айдаров және т.б.). Мақала авторлары бұл ескерткішті қытай тілінен қазақ тіліне өздері тарапынан жаңадан аударып жатқаны жөнінде хабардар етеді.

The article examines the literary evolution of Maghaz Razdanuly and the influence of Abai’s legacy on his work in both content and form. A prominent figure in Kazakh literature in China, Maghaz depicted the historical and social realities of Chinese society from the 1930s to the 1980s through his poetry. The study aims to reveal previously unexplored aspects of his creative output by analyzing poetry collections such as Asular Tolgaui, Uaqytqa Zhauap, Bosagha, and Erten. A comparative analysis with Abai’s works highlights Abai’s impact on Maghaz’s poetic philosophy and style. The research draws on insights from foreign scholars like Derek Johnston, Rémi Hess, and Nan Fan, as well as Kazakh thinkers such as Mukhtar Auezov and Garifolla Yesim, to deepen the theoretical framework. Particular attention is given to the philosophical richness of Maghaz’s prison poetry, shaped by personal hardship and historical turmoil. The study concludes that Maghaz Razdanuly continued and enriched Abai’s literary tradition, with his works offering both historical insight and contemporary relevance.

The article analyzes the philosophically deep thoughts of Magaz Razdanuly's poetry. The purpose of the study is to reveal little-known aspects of Magaz's work. In particular, his poems reflecting various aspects of society, time and human nature are examined. For example, in the poems "Oert" ("Fire"), "Ok dayarlaushy" ("Gunsmith") the reality of society is revealed, and in the poems "Ayna aldynda" ("In front of the mirror"), "Tar" ("Crowned") the picture of the era in which he lived and worked is reflected. In the poems "Kulki" ("Laughter"), "Zhylau" ("Cry"), "Maktan" ("Pride") the author presents philosophical reflections on human essence. To achieve this goal, his poetry collections "Asular tolgauy" ("Hymn to the Passes"), "Uakyt" ("Time"), "Bosaga" ("Threshold"), "Erten" ("Tomorrow") are considered. Magaz spent 21 years of his life in a Chinese prison. Exploring his works written in prison and filled with truth, we learn the character of society, the essence of man and the true truthfulness of the time. To strengthen the theoretical basis of the study, the scientific works of domestic critics and literary scholars such as R. Syzdykova, Z. Serikkaliuly, E. Shaimerdenuly, as well as foreign scientists Remi Hess, Lo Genzy and Nan Fan were used as a method. The practical significance and value of the article lies in the fact that the results of the scientific work provide a material basis for further research into the poetry of M. Razdanuly. And this creates new opportunities for future researchers. The scientific novelty and results of the work are, firstly, that the philosophical depth of Magaz's poetry has been systematically studied for the first time. Secondly, the philosophical significance and historical context of the poet's poems written in prison have been revealed. Thirdly, in the process of analyzing Magaz's philosophically profound poems, the complex life reality that the poet himself went through is considered.

Қазақ әдебиетінде тарихи тұлғалардың көркем бейнесін жасап, ел өмірінің сан алуан қырларын суреттеген романдардың қомақты бір бөлігіне тарихта өткен өнер адамдарының өміріне арналған шығармалар жатады. Ел тағдырымен егіз өріліп, шынайы өмір шындығынан алынған тарихи тұлғалардың өмірін арқау еткен романдар – романның өзге түрлеріне қарағанда тартымдылығы жағынан да, тарихи құндылығы жағынан да зор маңызға ие. Бұл тақырыптағы романдардың басты ерекшелігі – халық өміріне қажетті тарихи құндылықтарды кең қамтып суреттеумен қатар, заманалық сипатқа ие болуы. Зерттеудің мақсаты – тәуелсіздіктен кейін жарық көрген қазақ романдарындағы тарихи тұлғалар образы мен тарихи шындықтың ашылу мәселелерін қарастыру. Сондай-ақ, өнер қайраткерлері образының көркемдік шешімін, ондағы тарихи шындықтың тарихи романға сай ашылуын және жазушының шеберлік мәселелерін жан-жақты, терең зерттеу. Бұл мақсатты орындау үшін Т. Мәмесейіттің «Таңжарық», Қ.Толыбаевтың «Әсет» романдарын талдай отырып, ондағы тарихи шындықтың ашылуы, заман келбетінің суреті, жазушы суреткерлігі сияқты аспектілер кешенді түрде қарастырылады. Жұмыстың ғылыми және практикалық маңыздылығы – тарихи романға байланысты түрлі тақырыптарды зерттеуге материалдық қорды байыту. Зерттеу жұмысының негізгі нәтижелері: бірінші, өнер қайраткерлерін арқау еткен романдарда сақталған ортақ мәселелерді көрсету, ғылыми жинақтаулар мен қорытындылар жасау; екінші, «Таңжарық» пен «Әсет» образдарының ашылуын нақты мысалдармен талдап көрсету; үшінші, зерттеу барысында екі жазушының тарихи шындықты тарихи романдардың стильдік ерекшелігіне сәйкестендіріп жазудағы қаламгерлік қарымы мен шеберлік үлгілерін талдау.

This research article examines oriental motifs, including legendary love stories, which are reflected in Kazakh historical novels. The purpose of the study is to analyze fairy tale stories that were creatively used in historical novels and to study their function in revealing artistic reality. To accomplish this task, the use of oriental motifs in depicting the theme of love in the novels of S.Smatayev "Elim-ai", S.Zhunisov "Akan seri" and A.Kekilbayev "Anyzdyn akir" will be comprehensively and deeply analyzed. A comparison will also be made between the image of Shyryn from Nizami's poem "Khusrau and Shyryn" and the image of Guldarayim from S.Smatayev's novel. This research project aims to analyze how motifs and legends from oriental literature are reflected in the works of three writers, with an emphasis on the depiction of the theme of love. The unique approaches and skills of each writer in conveying this theme are considered. To strengthen the theoretical basis of the article, scientific findings of both domestic and foreign scientists that directly relate to the topic of the study were used. Also, during the study, scientific methods such as comparison, analysis, collection and systematization were used to study the influence of oriental literature on Kazakh writers, as well as to identify similarities in their works. The novelty of the study is that it examines how mythological plots associated with the theme of love in oriental literature are adapted and changed in Kazakh novels in accordance with the ideological goals of the writer. The article examines the changes that occur in the process of transferring oriental motifs and nomadic plots from Kazakh folklore to written literature. Kazakh writers used certain eastern plots, adapting them to Kazakh life, customs and national identity, introducing new elements into them.