Doğu Karadeniz Bölgesinde ahşap yapıların yoğun olduğu bilinmektedir. Artvin’de bulunan tarihi ve kültürel öneme sahip camiler; mimarisi, kullanılan malzemesi ve ahşap süsleme teknikleri açısından farklı bir çizgidedir. Dönemin sanatkarları tarafından büyük ustalıkla yapılan bu eserler Artvin’in belirli bölgelerinde yer almaktadır. Bu camiler; 2 cami Artvin merkezinde, 4 cami Borçka ilçesinde, 2 cami Arhavi ilçesinde ve 2 cami de Hopa ilçesinden olmak üzere, toplam 10 tarihi cami belirtilen merkezlerde yer almakta olup camiler süsleme programları açısından değerlendirilmiştir. Bununla birlikte camilerdeki ahşap kısımlara işlenmiş yöreye özgü motiflerin anlamları açıklanmıştır. Yapılan incelemelerde minberde ve ahşap kapılarda uygulanan teknik ve süsleme motiflerinin benzer özellikler gösterdiği görülmüştür. Minberde, mihrapta ve taç kapılarında yöredeki ağaç türlerinden faydalanılmıştır. Ceviz, Kestane, Meşe ve Porsuk ağacı kullanılmıştır. Ancak bazı ahşap yapıların tamamı boyalarla örtüldüğünden tür seçiminde farklı görüşler ortaya çıkmıştır. İncelenen camilerdeki minber ve kapılar Orta Hopa Camii hariç, tümü orijinal minber ve kapılardır. Ayrıca bu cami minberlerinden sadece Artvin Çarşı Camii minberinde minber kapısı bulunmaktadır. Ahşap minber ve kapılarda; oyma tekniği, oluklu oyma tekniği, kafes oyma tekniği, tornalı süslemeler, ahşap çakma tekniği ve ahşap kumlama tekniği uygulanmıştır. Kapıların hepsi çift kanatlı olup Muratlı Camii ve Düzköy Camii kapıları kemerlidir.

Religion is one of the most important factors in architectural shaping. The concepts or sub-concepts that make up religion have a different language that each designer wants to explain. This language is presented semantically and syntactically through the architect and the user interprets this fiction mostly with its syntactic dimension. The findings of this study provide valuable insights into modern mosque design by establishing a connection between belief systems and architectural expressions. Moreover, the study contributes to heritage preservation efforts by proposing a framework that links historical values to contemporary practices. In this study, it is aimed to analyze the effects of the belief concepts in the Islamic religion by analyzing the semantic and syntactic dimensions in rural wooden mosque architecture. Starting from the assumption that abstract values have a language in shaping, the principle of semiotics was utilized to reach concrete results. How the concepts and principles are determined in the semantic and syntactic dimensions of semiotics are explained. In the examination of the semantic dimension, 5 concepts from the concepts of belief in the Islamic religion, namely wahdaniyet, survival, knowledge, powerand hereafter, were discussed. The syntactic dimension was analyzed under basic design principles. The semantic and syntactic dimensions of the sample wooden mosques were analyzed, interpretedand analyzed through architectural drawings, interiorand exterior visuals. These analyses provide practical strategies for translating abstract religious principles into tangible design elements, enhancing their applicability in both educational and professional contexts. As a result, the concepts that emerged in the analyzed examples and the indicators of the sub-concepts belonging to these concepts were presented. It is suggested that the determined analysis model can contribute to design education in design departments and provide convenience to designers and researchers. The model also serves as a tool for creating mosque designs that respect cultural identity while addressing contemporary needs. This research is important in terms of being a reference for the concrete expression of the concepts that we cannot see in architectural formations but we can feel that they exist.

Amaç Literatürde camilerin minber, mihrap ve kapı ölçülerini kapsayan pek çok çalışma bulunmaktadır. Ancak camilerdeki donatıların boyutlarının ergonomik veya antropometrik uygunluğu incelenmemiştir. Bu nedenle, bu çalışmada camilerdeki donatıların insanlarla antropometrik uyumu araştırılmıştır. Yöntemler Araştırma Artvin’de bulunan 10 adet tarihi cami üzerinde yapılmıştır. Karadeniz Kültür Envanteri rehberindeki Artvin camileri incelenmiş, minber ve kapı gibi donatı elemanları orijinal ve ahşap olan beş cami belirlenmiş ve yazarlar tarafından kapı ve minberi bu kriterlere uyan beş cami daha eklenmiştir. Mihrap (3 ölçü), minber (16 ölçü) ve kapıdan (10 ölçü) alınan ölçüler ile literatürdeki Türk insanı antropometrik verileri karşılaştırılmış ve her cami için antropometrik değerlendirmeler ve öneriler sunulmuştur. Çalışma kapsamındaki camilerin mihrap, minber ve kapı ölçüleri oranları benzer çalışmalardaki mevcut oranlarla karşılaştırılmış, benzer çalışmalarda bulunmayan oranlar ise bu çalışmalardaki ölçümlerden elde edilerek karşılaştırmalar buna göre yapılmıştır. Cami donatılarından alınan tüm ölçüler antropometrik uygunluk açısından değerlendirmelerde kullanılmasa da veri tabanı olarak literatüre katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Bulgular Çalışma sonucunda, incelenen camilerdeki kapı kolu yüksekliklerinin ortalamasının 105,5 cm olduğu ve literatürdeki çalışma yüksekliği ölçümlerine uygun olduğu tespit edilmiştir. Çalışma kapsamındaki camilerin İremit Camii ve Düzköy Camii dışında giriş yüksekliklerinin antropometrik açıdan uygun olduğu belirlenmiştir. Minber merdivenlerinin eğimi, literatürdeki konut merdivenleriyle karşılaştırıldığında en dik konut eğiminden daha düşük hesaplanmıştır. Sonuçlar Bu çalışma, alanında öncü bir çalışma olduğundan diğer bölgelerdeki cami donatılarının da benzer şekilde belirlenerek ergonomik açıdan karşılaştırma yapılması ve değerlendirilmesi önerilmektedir.

Geleneksel Türk mimarisi motifleri, Türklerin Anadolu’ya gelmesinden sonra Anadolu Selçuklu dönemi, Beylikler dönemi ve Osmanlı döneminde (erken-klasik-son) birçok eserde görülmektedir. Bu motifler; taş, mermer, çini ve ahşap gibi malzemelerde uygulanmıştır. Bu çalışmada; Samsun Bafra’da konumlanmış kongre ve kültür merkezinin tüm ahşap kapılarına, geleneksel Türk mimarisi motifleri örnek alınarak özgün tasarım ve uygulamalar yapılmıştır. Erken Osmanlı döneminde yapılan Mehmet Paşa Cami minberinin bazı motifleri yine son Osmanlı dönemindeki Macahel Cami minberinin bazı motifleri ve islami birkaç motif kullanılmıştır. Çalışmada geleneksel Türk mimarisi motiflerinden bazılarını kullanarak, Alphacam programı ile çizimi ve modellemesiyle birlikte tarihi yapıdaki ahengi bozmadan ahşap kapılara uygulamalar yapılmıştır. Bunlar ana kemerli taç ahşap kapı, iç mekan ahşap kemerli kapılar ve tüm kapı kasalarıdır. Tüm konstrüksiyon ve süsleme işlemlerinde sarıçam ve sapelli masif ağaç malzemesi kullanılmıştır. Oyma tekniği, kabartma tekniği, oluklu oyma tekniğinin görünümüne sadık kalarak geleneksel Türk mimarisi motiflerinin yaşatılması ve farklı uygulama alanlarıyla diğer çalışmalarda uygulanabilirliği vurgulanmıştır. Geleneksel motiflerimizi uygulayarak “Geleneksel Türk Ahşap Kapıları” adı altında bir kavramın oluşturulması düşünülmektedir.

Kırsal mimari ve ahşap yapıları bünyesinde barındıran Doğu Karadeniz Bölgesi’nin özgün öğelerinden biri olan “Şavşat Evleri” mimarisi ve ahşap kullanımı ile önem arz etmektedir. Çalışmanın amacı; bu ahşap yapıların kırsal mimaride korunması konusuyla birlikte kent mekânlarında da sürdürülebilirliğini sağlayarak farkındalık oluşturmaktır. Bu bağlamda Artvin-Şavşat yöre mimarisinde geleneksel yerleşim, plan, ahşap mimari oluşumuna sahip olan Şavşat Evleri ve geleneksel yapım teknikleri araştırılıp incelenmiştir. Bu inceleme sonucunda Artvin Çoruh Üniversitesi bünyesindeki bir mekâna Şavşat Evi mimarisi ve ahşap uygulama teknikleriyle özgün, kullanım yeri ve amacı farklı olan bir ahşap yapı inşa edilmiştir. Bu ahşap yapının inşasında yöre de bulunan Sarıçam (Pinus sylvestris L.) ağaç türünden faydalanılmıştır. Ahşap parçaların birleştirilmesinde geçme tekniği kullanılmıştır. Ahşap kapıların tasarımında yöresel motiflerden yararlanılmış, köşk ve balkon bölümünde ise Şavşat evine özgü motifler araştırılarak uygulanmıştır. Mevcut araştırmada sarıçam ağaç malzemesinin geçme birleştirmelerinde, koruyucu boya tutmada ve bazı süsleme işlemlerinde iyi sonuçlar verdiği görülmüştür.

Artvin ilinin Şavşat ilçesinde yaklaşık 1900 m. yüksek rakımlı dağlık alandaki Bazgiret Köyü doğal güzelliği, geleneksel sosyo-kültürel yaşam tarzı, yerel konut mimarisi ve özellikle de ahşap işçiliğiyle kırsal ekolojik turizm açısından önemli bir potansiyele sahiptir. Çalışmanın amacı, coğrafi konum olarak ulaşılması zor zirveye yakın bu köyün özgün doğal, ekolojik ve kültürel değerlerinin belirlenip tanıtımının yapılması, mevcut sorunlarla birlikte doğal mirasın acilen korunması ve sürdürülebilirliğin gerekliliğini ortaya koymaktır. Bu kapsamda, verilerin tespit edilmesi için yerinde yapılan gözlem, inceleme ve fotoğraflama yöntemlerinden yararlanılmıştır. Yapılan araştırmada; doğa yürüyüşü yapabilme, tarihi ve kültürel eserleri görebilme, yaban hayatı gözleme ve doğal güzellikleri seyredebilme, fotoğraflama amacıyla doğal ve kültürel etkinliklerin günübirlik, hafta sonu ya da daha uzun süreli gerçekleştirilebileceği alanlar tespit edilmiştir. Ayrıca, bu alana gelen ziyaretçilerin katı atıklarıyla çevreye verdikleri çeşitli kirlilikler belirlenmiştir. Ahşap malzemenin çevresel etkiler ile bozulmalara uğradığı gözlemlenmiştir. Ahşap yapıların korunarak restorasyonunun yapılması zorunludur. Ekolojik turizme kazandırılması amacıyla yöreye ait doğa ve yapı ilişkisindeki dengenin sağlanması amacıyla tasarım ve uygulama ölçütlerinin belirlenmesi, koruma amaçlı imar planlarının yapılması, yerel yönetim ve halk işbirliğiyle çalışılması gereklidir.