Periodontitis (PD), an oral inflammatory disease, is primarily caused by P. gingivalis. Peptidylarginine deiminase (PPAD) is considered an attractive virulence factor because, due to protein citrullination, it may have deleterious effects on host tissues. In this study, the ppad gene sequences from P. gingivalis were analyzed in the context of its impact on bacterial virulence and potential targets for PD therapy. Analyses of ppad sequences from 58 patients with various clinical stages of PD, 20 controls, and 60 sequences from public databases were conducted. Overall, 55 substitutions assigned as polymorphic variants (4), missense mutations (10), or synonymous variants (35) were identified in PD, and 22 synonymous variants were identified in controls. Among them, the G231N, E232T, N235D variant was found in ~25% of P. gingivalis strains from PD samples. It was located close to the catalytic triad and had two-fold higher activity in comparison with reference P. gingivalis, upregulated expression of key inflammatory mediators, and contributed to worsening periodontium conditions in advanced PD, suggesting their unambiguous impact on P. gingivalis virulence. Our results indicate the G231N, E232T, N235D variant of the ppad gene as a potential candidate, opening a path to searching for novel targets for supportive therapy of PD. Further validation of the identified mutations is needed in future studies.

Acute disseminated encephalomyelitis (ADEM) is a rare, immune-mediated demyelinating disorder of the central nervous system (CNS) that predominantly affects children and young adults. ADEM typically follows an infectious or, less commonly, immunization-related trigger, and despite decades of clinical observation, its etiopathogenesis remains only partially understood. Clinically, the diagnosis of ADEM continues to pose significant challenges due to the absence of disease-specific biomarkers and its clinical and radiological overlap with other acquired demyelinating syndromes. This narrative review aims to summarize and critically discuss current knowledge on ADEM, with particular emphasis on its etiopathogenesis and clinical characteristics, highlighting the potential implications of recent research for clinical practice and management of this disease. Particular emphasis is placed on post-infectious immune mechanisms, including molecular mimicry, blood–brain barrier (BBB) disruption, loss of immune tolerance, and neuroinflammatory cascades. A wide spectrum of infectious triggers—viral, bacterial, parasitic—as well as post-vaccination, post-transplantation, paraneoplastic, metabolic, and host-related genetic factors are discussed in the context of immune dysregulation leading to CNS demyelination. We also highlight characteristic clinical and neuroimaging features that may aid in differentiating ADEM from other demyelinating syndromes, while acknowledging current diagnostic limitations. The integration of recent advances in ADEM immunopathogenesis with established clinical and radiological insights underscores the complexity of this disorder and highlights the evolving nature of current concepts regarding its diagnosis and clinical heterogeneity.

This study compared immune activation of gingival fibroblasts (GFs) by Porphyromonas gingivalis strains carrying different variants of peptidylarginine deiminase (PPAD). To this aim, GFs from donors with periodontitis (PD) (n=4) and healthy controls (CTRL) (n=2) were infected with P. gingivalis strains expressing either ppad with missense mutations (A390T + T421I) (n=2, moderate PD) or clusters of specific polymorphic variants (S203P + G231N, E232T, N235D) and (S203P + G231N, E232T, N235D + N291D + A515V + S528G) (n=2, advanced PD). Enzymatic activity of PPAD from these strains was determined using a colorimetric assay. Immune activation of infected GFs was analysed using qRT-PCR. P. gingivalis strains carrying clusters of specific polymorphic variants of ppad induced ~two-fold increase of PPAD activity and upregulated TNF-α, IL-6, and COX-2 expression by infected GFs compared to the reference ATCC 33277 strain. Contrary, P. gingivalis strains containing missense mutations showed decreased PPAD activity and elicited inflammatory response comparable to that presented by the ATCC 33277 strain. This study demonstrated that the inflammatory outcome of P. gingivalis infection results from the interplay between bacterial virulence driven by PPAD sequence diversity and enzymatic activity, and the intrinsic hyperreactivity of host GFs associated with PD.

Przedmiot badań Choroby sercowo-naczyniowe o podłożu miażdżycowym pozostają główną przyczyną śmiertelności na świecie, a hipercholesterolemia jest ich kluczowym, modyfikowalnym czynnikiem ryzyka. Białko PCSK9 odgrywa krytyczną, negatywną rolę w regulacji homeostazy cholesterolu poprzez indukowanie wewnątrzkomórkowej, lizosomalnej degradacji receptorów dla lipoprotein o niskiej gęstości na powierzchni hepatocytów. W obliczu ograniczeń tradycyjnej farmakoterapii, takich jak powszechna nietolerancja statyn, brak odpowiedniej odpowiedzi na ezetymib oraz zjawisko utrzymującego się ryzyka resztkowego, rozwój innowacyjnych strategii terapeutycznych stał się priorytetem. Celowanie w szlak PCSK9 za pomocą leków opartych na kwasach nukleinowych stanowi obecnie jeden z najbardziej obiecujących i dynamicznie rozwijających się obszarów współczesnej kardiologii molekularnej oraz farmakogenomiki. Cel badań Głównym celem niniejszej pracy przeglądowej jest wszechstronna analiza, usystematyzowanie i krytyczna ocena ewolucji metod molekularnego celowania w szlak PCSK9 z wykorzystaniem kwasów nukleinowych. Praca ma na celu zestawienie klinicznie zatwierdzonych technologii interferencji RNA i oligonukleotydów antysensownych z nowatorskimi podejściami opartymi na edycji genomu (takimi jak system CRISPR/Cas9 oraz edytory zasad – base editing) i modyfikacjach epigenetycznych. Szczególnym celem jest wykazanie unikalnego potencjału farmakologicznego i biologicznego peptydowych kwasów nukleinowych jako innowacyjnej, wysoce specyficznej alternatywy dla klasycznych analogów kwasów nukleinowych w precyzyjnej terapii hipercholesterolemii. Materiał i metody Niniejsza praca stanowi przegląd narracyjny (narrative review) literatury dotyczącej terapii celowanych w PCSK9. Wyszukiwanie przeprowadzono w bazach PubMed/MEDLINE, Scopus, Web of Science i Cochrane Library w okresie od stycznia do czerwca 2026 r. Analizie poddano kluczowe prace oryginalne, badania kliniczne i metaanalizy z ostatniej dekady. Strategia wyszukiwania obejmowała słowa kluczowe (m.in. „PCSK9”, „terapie kwasami nukleinowymi”, „CRISPR/Cas9”, „PNA”), przy czym z przeglądu wykluczono opisy przypadków, abstrakty konferencyjne oraz artykuły popularnonaukowe. Wykorzystanie narzędzi sztucznej inteligencji Ryciny [2–4] zostały przygotowane przez autorów z wykorzystaniem narzędzia sztucznej inteligencji ChatGPT, model GPT-5.5 Thinking, OpenAI, w celu opracowania schematów ilustracyjnych. Autorzy przygotowali założenia merytoryczne oraz treść rycin, a następnie zweryfikowali i zmodyfikowali wygenerowane obrazy pod kątem poprawności naukowej. Ryciny mają charakter schematyczny. Autorzy ponoszą pełną odpowiedzialność za końcową treść rycin. Wyniki Analiza zgromadzonego piśmiennictwa wskazuje na wyraźną ewolucję strategii terapeutycznych. Klinicznie zatwierdzone metody oparte na RNA pozwalają na skuteczną, odwracalną redukcję poziomu białka PCSK9 przy korzystnym profilu bezpieczeństwa, jednak wymagają regularnego podawania dawek podtrzymujących. Z kolei technologie edycji genów (CRISPR/Cas9) wykazują w badaniach przedklinicznych potencjał do trwałej dezaktywacji genu PCSK9. Ich rozwój jest jednak spowalniany przez obawy dotyczące nieodwracalności wprowadzonych zmian, ryzyka mutagenezy nieswoistej (off-target) oraz immunogenności. Na tym tle interesującą, eksperymentalną alternatywę stanowią peptydowe kwasy nukleinowe (PNA). Dzięki pseudopeptydowej budowie wykazują one odporność na degradację enzymatyczną i wysokie powinowactwo do sekwencji docelowych, hamując ekspresję PCSK9 na poziomie transkrypcji i translacji. Niemniej, potencjał translacyjny PNA pozostaje ograniczony przez wyzwania w transporcie komórkowym, ryzyko niespecyficznych interakcji oraz możliwość cytotoksyczności wynikającej z ich wewnątrzkomórkowej akumulacji. Wnioski Postęp w dziedzinie terapii opartych na kwasach nukleinowych znacząco poszerza perspektywy leczenia chorób układu krążenia. Podczas gdy zatwierdzone już metody oparte na RNA oferują skuteczną, lecz przemijającą kontrolę profilu lipidowego, technologie edycji genów oraz inhibitory PNA wykazują potencjał do długotrwałej redukcji poziomu cholesterolu LDL. Choć te innowacyjne rozwiązania dają nadzieję na poprawę problemu braku współpracy ze strony pacjenta (ang. compliance) w przewlekłej farmakoterapii, należy podkreślić ich wczesny, badawczy etap rozwoju. Perspektywa wykorzystania unikalnych właściwości PNA i narzędzi edycji genomu w medycynie precyzyjnej będzie zależeć od rozwiązania kluczowych barier translacyjnych, w tym optymalizacji wewnątrzkomórkowego dostarczania leków, a także wyeliminowania ryzyka cytotoksyczności i długoterminowych efektów nieswoistych (off-target).

Oral cancer represents a major public health challenge worldwide and disproportionately affects older adults due to cumulative exposure to carcinogens combined with age-related biological changes, including genomic instability, chronic inflammation, impaired immune surveillance, and epigenetic dysregulation, all of which increase susceptibility to oral carcinogenesis. The burden of disease is further amplified by comorbidities and age-associated functional decline, which may complicate both prevention and treatment in geriatric populations. This review synthesizes current knowledge on molecular mechanisms linking aging biology with oral cancer development and discusses major etiological risk factors prevalent in geriatric populations, including tobacco use, alcohol consumption, dietary deficiencies, oral microbiome dysbiosis, obesity-associated inflammation, and human papillomavirus infection. The review also outlines evidence-based strategies for prevention and early detection, emphasizing lifestyle modification, smoking cessation, improved oral hygiene, and emerging chemopreventive approaches. Finally, we highlight current challenges in oral cancer screening and early diagnosis and discuss the diagnostic relevance of novel molecular biomarkers, which may support earlier detection and more accurate risk stratification.