Corneal collagen cross-linking (CXL) is a therapeutic intervention that utilizes riboflavin photochemical activation with ultraviolet-A (UV-A) light to induce covalent cross-links within the stromal corneal fibers, effectively increasing corneal biomechanical stability and halting the progressive ectasia. The method was introduced in the late 1990s in Germany at the University of Dresden. The cross-linking method using the Avedro system (Waltham, MA, USA) was approved by the US Food and Drug Administration (FDA) on 18 April 2016, based on three prospective, multicenter, randomized clinical trials for keratoconus and other corneal ectasias. Recent innovations in CXL include a range of new treatment protocols and methods, which have been introduced to further enhance the clinical effectiveness, efficiency, and safety of CXL. These modifications encompass approaches like transepithelial or epithelium-on CXL (TE-CXL or epi-on CXL), accelerated CXL (ACXL), pulsed CXL (PL-CXL), transepithelial iontophoresis-assisted crosslinking (I-CXL), diluted alcohol and iontophoresis-assisted corneal cross-linking (DAI-CXL), slit-lamp CXL, and CXL plus (combined) methods. This review synthesizes findings on currently used modifications of the cross-linking method, the effectiveness, and directions of development of this currently dominant surgical method of treating corneal ectasia. This review concentrates on the long-term follow-up data, based on publications ranging from 1998 up to 2023.

Wprowadzenie: W ostatnich latach stożek rogówki stał się często diagnozowanym schorzeniem okulistycznym, charakteryzującym się postępującym ścieńczeniem obszaru centralnego lub paracentralnego rogówki. Standardową metodą terapeutyczną jest cross-linking rogówki (CXL), który oferuje różnorodne techniki leczenia dostosowane do zaawansowania choroby. Celem niniejszego przeglądu jest zebranie i omówienie najczęściej stosowanych metod CXL w sposób, który ułatwi lekarzom dobór najbardziej odpowiedniego planu terapeutycznego, uwzględniającego indywidualne potrzeby pacjenta.Metody przeglądu: Niniejszy przegląd opiera się na 42 artykułach starannie wybranych z ogólnodostępnych źródeł, z wykorzystaniem baz danych PubMed i Google Scholar. Wyszukiwanie obejmowało postępowanie terapeutyczne w CXL zarówno u dorosłych, jak i u dzieci. Przegląd literatury obejmuje publikacje z lat 2003–2024.Stan wiedzy: CXL jest uważany za podstawową strategię terapeutyczną w leczeniu stożka rogówki. Liczne badania wskazują, że metoda ta jest bardzo skuteczna u pacjentów cierpiących na to schorzenie.Wnioski: Przegląd ocenia różne metody CXL. W metodzie przeznabłonkowego CXL (transepithelial cross-linking – TE-CXL) zachowuje się warstwę nabłonka, co zmniejsza ryzyko powikłań pooperacyjnych i umożliwia leczenie cieńszych rogówek oraz zaawansowanego stożka rogówki. Chociaż wspomniana metoda jest bezpieczniejsza, mniej bolesna i sprzyja szybszemu powrotowi do zdrowia, jej skuteczność może być ograniczona przez niewystarczającą penetrację ryboflawiny. Z kolei CXL z usunięciem nabłonka (epithelium-off – epi-off), zwłaszcza protokół drezdeński, pozostaje złotym standardem, choć niesie za sobą ryzyko powikłań, takich jak ból. Praca podkreśla potrzebę równoważenia bezpieczeństwa i skuteczności przy wyborze metod CXL, przy jednoczesnym uznaniu, że wszystkie metody są skuteczne w hamowaniu postępu stożka rogówki.