Amaç: Bu çalışmada; orijinali İngilizce olan “e-Sağlıklı Beslenme Okuryazarlığı (e-SBO)” ölçeğinin Türkçe geçerlik ve güvenirliğini değerlendirerek Türkçeye uyarlanmasının yapılması amaçlanmıştır. Bireyler ve Yöntem: Çalışma Ocak-Mart 2022 ayları arasında sağlıklı beslenmeyle ilişkili içeriklerin paylaşıldığı bir sosyal medya sayfasını takip eden, yaş ortalamaları 41.32±12.52 yıl olan 158 birey (%60.8 kadın, %39.2 erkek) ile yürütülmüştür. Ölçeğin Türkçe’ye uyarlanması çeviri-geri çeviri yöntemi kullanılarak, içerik geçerliğinin belirlenmesi ise Beslenme ve Diyetetik alanında uzman 10 öğretim üyesinin çevrimiçi ortamda ölçekteki her bir maddenin uyum düzeylerinin değerlendirilmesi yoluyla gerçekleştirilmiştir. Ölçeğin geçerlik ve güvenirliğinin belirlenebilmesi için açıklayıcı faktör analizi, ayırt edici geçerlik, iç tutarlılık/güvenirlik analizi, doğrulayıcı faktör analizi ve test-tekrar test güvenirlik analizlerinden yararlanılmıştır. Bulgular: e-SBO ölçeğinin içerik geçerliği madde içerik geçerlik indeksiyle (M-İGİ) hesaplanmış ve her bir madde için “mükemmel uyum” sonucunda ulaşılmıştır. Ölçeğin Kaiser-Meyer-Olkin değeri 0.69 olarak belirlenmiş ve Bartlett Küresellik Testi sonucuna göre maddeler arasında faktör analizi yapılabilmesi için yeterli düzeyde ilişki olduğu saptanmıştır (χ2=1090.5; p=0.000). On beş maddeden oluşan e-SBO ölçeğinin orijinalinde de olduğu gibi beş faktör (boyut) altında toplandığı belirlenmiştir. Ölçeğin her boyuttaki maddelerin faktör yükü 0.40’ın üzerindedir ve toplam varyans açıklama yüzdesi %73.5 olarak saptanmıştır. e-SBO ölçeğinin toplam puanı ile tüm alt boyutların puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif korelasyonlar saptanmıştır. Bununla birlikte ölçeğin Cronbach Alpha İç Tutarlılık Katsayısı 0.77 olarak belirlenmiştir. Ölçeğin doğrulayıcı yapı geçerliğini tespit etmek amacıyla orijinal çalışmadaki 5 faktör dikkate alınarak “Yapısal Eşitlik Modeli” kullanılmıştır. Ölçeğin Ki-kare (χ2) İyi Uyum İndeksi 4.25, Düzeltilmiş İyi Uyum İndeksi (AGFI) 0.91, Yaklaşık Hataların Ortalama Karekökü (RMR) 0.0043 ve Tahmini Ortalama Karekök Hatası (RMSEA) ise 0.068 olarak belirlenmiştir. Son olarak e-SBO ölçeğin test-tekrar test puanlarının korelasyon katsayısı 0.98 olarak saptanmıştır (p=0.000). Sonuç: Bu çalışmanın sonucunda e-SBO ölçeğinin Türkçe versiyonunun bireylerin elektronik sağlıklı beslenme okuryazarlık düzeylerini ölçmekte geçerli ve güvenilir bir araç olduğu belirlenmiştir.
18 March 2022 in Nucleosides, Nucleotides & Nucleic Acids
Diet may play an important role in the development of asymptomatic hyperuricemia (ASH) and gouty arthritis (GOUT). However, the association between dietary factors and hyperuricemia remains unclear. Serum uric acid levels are affected by dietary factors. This study aimed to evaluate the correlation of uric acid levels with biochemical parameters and dietary factors in individuals with ASH and GOUT. This study was conducted in 145 individuals with ASH and GOUT. General characteristics of individuals were collected via face-to-face interviews. Food frequency questionnaire was used to obtain energy, macro- and micronutrients intakes. Biochemical parameters were obtained from patient files. The incidence of gout was higher in men comparing to women. Individuals in the GOUT group consumed more alcohol and higher serum levels of vitamin B12, C-reactive protein (CRP), triglyceride, and uric acid. Individuals in the GOUT group had higher intakes of energy, protein, carbohydrate, fat, fructose, vitamin C, and vitamin B12. Triglyceride, uric acid, CRP, vitamin B12, and homeostatic model assessment of insulin resistance were found to be affected by high uric acid levels. Dietary factors can pose a risk for health problems in addition to GOUT and ASH, such as cardiovascular disease, diabetes, and obesity.
31 October 2023 in Journal of the American Nutrition Association
This study aimed to evaluate the impact of food literacy and sustainable consumption behaviors on nutritional status during the pandemic in Turkey. The study was conducted between May and July 2021 with a questionnaire delivered in a digital environment (social media, Twitter/Facebook/Instagram) to 200 volunteer adults aged 20-65. With this questionnaire form, sociodemographic characteristics, general information, and consumer behaviors of the individuals were obtained. Anthropometric measurements (height, body weight, body mass index (BMI), waist circumference, hip circumference, waist/hip ratio, and waist/height ratio) of the individuals were recorded online as self-report. The Self Perceived Food Literacy (SPFL) Scale was administered to measure nutritional literacy levels. To measure the sustainable consumption behaviors of the individuals, the Sustainable Consumption Behavior (SCB) Scale was administered. We found that 87.2% of women and 40% of men had heard of sustainable nutrition before (p < 0.001). The mean total score of SCB was statistically significantly higher in women than in men (3.1 ± 0.48 in women, 2.9 ± 0.69 in men, p < 0.05). The mean score of SPFL was 3.31 ± 0.275 in women, while it was 3.05 ± 0.395 in men. There was a statistically significant relationship between SPFL mean scores and gender (p < 0.05). There was a statistically significant negative relationship between SPFL score and BMI, body weight, and waist/hip ratio. There was a statistically significant negative relationship between the SCB and waist/hip ratio. Food literacy and sustainable consumption behaviors are associated with anthropometric measurements. Sustainable nutrition, sustainable consumption behaviors, and food literacy should be considered as a whole. Trainings should be increased to raise awareness of individuals about food literacy.
29 December 2019 in Journal of Nutrition and Dietetics
Amaç: Bu çalışmanın amacı, hemodiyaliz hastalarının beslenme alışkanlıklarının belirlenmesi ve sosyo-demografik özellikleri ile beslenme durumları arasındaki ilişkinin irdelenmesidir. Bireyler ve Yöntem: Çalışma 23-85 yaş arasında 128 (71 kadın, %55.5) hemodiyaliz hastası üzerinde yürütülmüştür. Hastaların demografik özellikleri ve beslenme alışkanlıkları anketle belirlenmiştir. Antropometrik ölçümleri araştırmacı tarafından alınmış ve biyokimyasal parametreler hasta dosyasından elde edilmiştir. Subjektif Global Değerlendirme (SGD), Nutrisyonel Risk Taraması-2002 (NRS-2002) ve Malnütrisyon Inflamasyon Skoru (MİS) kullanılarak malnütrisyon durumu saptanmıştır. Bulgular: SGD’ye göre hastaların %8.6’sı ağır, %15.6’sı ise hafif-orta derecede malnütrisyonlu iken, NRS-2002’ye göre hastaların %21.9’unun beslenme riskine sahip olduğu belirlenmiştir. Malnütrisyon inflamasyon skoruna göre (MİS) kadın ve erkek hastaların MİS ortanca değeri sırasıyla 6 ve 5 puan olarak bulunmuştur (p>0.05). NRS-2002’ye göre malnütrisyon riski olan hastaların %64.2’si ilkokul ve altı eğitim düzeyine sahiptir. SGD’ye göre ise hafif-orta derece malnütrisyonlu olan hastaların %50’sinin ilkokul ve altı eğitim düzeyine sahip olduğu, ağır derece malnütrisyonlu olan hastaların %45.5’inin okur yazar olmadığı, %36.4’ünün ilkokul mezunu olduğu saptanmıştır. Hastaların eğitim düzeylerine göre malnütrisyon durumunun istatistiksel olarak farklı olduğu bulunmuştur (p0.05). Sonuç: Hemodiyaliz hastalarının büyük bir çoğunluğunun eğitim ve gelir düzeyi düşüktür. Eğitim düzeyi düşük hastalarda malnütrisyon riski ve varlığı daha yüksektir. Hastalarda malnütrisyon riskinin belirlenmesinde ve yapılacak beslenme müdahalelerinde hastaların sosyo-demografik özelliklerinin de dikkate alınmasının gerekli olduğu düşünülmektedir.
13 December 2021 in Journal of Nutrition and Dietetics
Amaç: Bu çalışma, sınava hazırlanan öğrencilerde sınav kaygısı ile antropometrik ölçümler arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla yapılmıştır. Bireyler ve Yöntem: Çalışma, Aralık 2019–Mart 2020 tarihleri arasında Ankara’da bulunan özel bir öğretim kursunda 11. ve 12. sınıflarda öğrenim görmekte olan, 16-18 yaş arası 142 kız, 83 erkek olmak üzere toplam 225 gönüllü lise öğrencisi üzerinde yürütülmüştür. Öğrencilerin kişisel özellikleri, sağlık durumları, beslenme alışkanlıkları bir anket aracılığıyla sorgulanmış ve antropometrik ölçümleri alınmıştır. Sınav kaygısını ölçmek amacıyla Revize Edilmiş Sınav Kaygısı (Revised Test Anxiety Scale-RTA) ölçeği kullanılmıştır. Bulgular: Çalışmaya katılan öğrencilerin yaş ortalaması 17.38±0.65 yıldır. Erkek öğrencilerin RTA ölçeği puan ortalamaları (41.00±10.69) kız öğrencilere göre (46.21±11.45) daha düşük bulunmuştur (p0.05). Öğrencilerin vücut ağırlığı, boy uzunluğu, bel çevresi ölçümleri ile RTA ölçeği toplam puanları arasında istatistiksel açıdan anlamlı ve negatif yönlü korelasyon bulunmuştur (p0.05). Sonuç: Bu çalışma, sınava hazırlanan kız öğrencilerde kaygı düzeyinin daha fazla olduğunu ve öğrencilerde sınav kaygısının bazı antropometrik ölçümler arasında ilişki olabileceğini göstermiştir. Öğrencilerin kaygı ile başa çıkmaları için etkili yöntemler geliştirilmeli ve doğru beslenme alışkanlıkları edinmeleri sağlanmalıdır.
18 July 2019 in Journal of Nutrition and Dietetics
Kronik böbrek hastalıkları insidansı ve prevalansı tüm dünyada artmaktadır. Türk Nefroloji Derneği verilerine göre son 10 yılda ülkemizde son dönem böbrek yetmezliği (SDBY) insidansında iki kat, prevalansında beş kat artış gözlenmiştir. Kronik böbrek yetmezliğine eşlik eden üremik sendrom iştah kaybıyla, azalmış oral besin alımıyla sonuçlanan gastrointestinal yan etkilerle, metabolik asidoz, endokrin etmenler, üremik toksisite, protein katabolizmasının başlamasıyla ilişkilidir. Malnütrisyon SDBY olan hastalarda önemli bir sorundur. SDBY tanısı konmuş hastalarda protein nereji malnütrisyonunun (PEM) bulunma oranı hemodiyaliz (HD) hastalarında %18-75, sürekli ayaktan periton diyaliz (SAPD) hastalarında %10-50 arasındadır. Protein enerji malnütrisyon varlığı SDBY’de artmış mortalite ve morbidite ile ilişkilidir. Malnütrisyon sık görüldüğü için, beslenme durumunun periyodik olarak değerlendirilmesi, erken tanı ve uygun tedavide böbrek hastalarının rutin bakımının bir parçasıdır. Bu derleme makalede, böbrek hastalıklarında beslenme durumu saptama durumlarına odaklanılacaktır.