One of the important skill areas that should be acquired by students in education is creative thinking skills. In this context, various scales have been developed by different researchers to measure creativity. Hu and Adey also developed a 7-item scale to measure scientific creativity in 2002. This developed scale was adapted into Turkish by Pekmez, Aktamış (2009) and Çeliker, Balım (2012); validity and reliability studies were carried out. The Cronbach alpha measurement reliability coefficient was found to be 0.86 by Çeliker and Balım (2012).The aim of this research is to compare students' scientific creativity according to various variables by using the scientific creativity scale developed by Hu and Adey (2002). The sample of the research consists of 249 students studying in the twelfth grade of high schools in İzmir.The scores obtained were compared using variables such as gender, educational status of the parents, central exam score and percentile in the exam. As a result of the study, there is no significant effect of gender variable on creativity. Moreover, the higher the maternal and paternal education level that is secondary education, undergraduate and higher education, the higher the originality score averages. Then, as the exam score range increases, the originality score average increases. Students in the 5% percentile have high originality score averages. The results of this study shows that mostly, article 5 has statistically significant difference about gender, maternal education level and average exam scores.

Bu çalışmada, bitkisel kökenli tarımsal atıkların tanımı, sınıflandırılması, kaynakları, ekosistem üzerinde yarattığı etkiler ve yönetim stratejileri ele alınmıştır. Dünya nüfusunda meydana gelen artış, sanayi devrimi, tüketim alışkanlıklarının yıllar içinde değişmesi, tarımsal atık miktarında artışa neden olmuştur. Bilinçsizce uygulanan atık yönetimi (anız yakma gibi) toprak biyolojisinin bozulmasına ve atmosfere sera gazı salınmasına neden olmaktadır. Bitkisel atıklar; tarımsal üretim (tarla, bahçe, sera) atıkları, agro-endüstriyel (işleme yan ürünleri) atıklar ve kentsel kaynaklı (park-bahçe, pazar) atıklar olmak üzere sınıflandırılmaktadır. Bitkisel atıkların çoğunun lignoselülozik içeriğinin yüksek olması dolayısıyla değerli birer yenilenebilir hammadde ve karbon kaynağı olarak değerlendirilmelidir. Kompost ve biyokömür üretimi teşvik edilerek kararlı toprak organik karbonunun artırılması ve depolanması, biyogaz sistemleriyle enerji geri kazanımının sağlanması, ayrıca çeşitli biyobazlı endüstriyel ürünlerin geliştirilmesi üzerinde durulması gereken yönetim stratejileridir. Sonuç olarak, karbon depolamayı destekleyen, çevresel kirlilik yükünü azaltan ve iklim değişikliğiyle mücadeleye katkı sağlayan kaynak yönetimi yaklaşımı kritik öneme sahiptir. Bu yaklaşım aynı zamanda toprak verimliliğinin korunması ve sürdürülebilir tarımsal üretimin devamlılığı açısından da temel bir gerekliliktir. This study comprehensively addresses the definition, classification, main sources, ecosystem impacts, and sustainable management strategies of plant-based agricultural wastes. The increase in the global population and changing consumption patterns have led to a significant rise in the amount of agricultural waste worldwide. Field, orchard, and greenhouse production residues; agro-industrial processing by-products; and urban-origin organic wastes are evaluated within this scope. Improper waste management practices (such as stubble burning) reduce soil biological activity, cause losses of soil organic carbon, and increase environmental pollution by releasing greenhouse gases such as CO₂, CH₄, and N₂O into the atmosphere, thereby accelerating climate change. However, plant residues with high lignocellulosic content represent valuable renewable raw materials and significant carbon sources when processed using appropriate technologies. Enhancing stable soil organic carbon pools and supporting carbon sequestration through increased compost and biochar production; recovering energy via biogas systems; and developing bio-based industrial products are among the primary strategies of sustainable waste management. In conclusion, an integrated resource management approach that promotes carbon sequestration, mitigates environmental pollution, and contributes to climate change mitigation is of paramount importance. This approach is also a fundamental requirement for maintaining soil fertility and ensuring the continuity of sustainable agricultural production.

Yeşil Gübre Ayşen AKAY Hayvan Gübresi Faruk TOHUMCU Kompost Saime SEFEROĞLU Solucan Gübresi Sevinç YEŞİLYURT Mehmet SERTKAHYA Mikrobiyal Gübreler Kemal DOĞAN Organik Tarım Biliminde Mikorizanın Kullanımı ve Önemi İbrahim ORTAŞ Alg/Yosun Gübresi Somayyeh RAZZAGHI Biyokömür Mahmut TEPECİK

Toprak, farklı bilim dallarında farklı biçimlerde tanımlanan, yaşamın devamlılığı açısından vazgeçilmez bir doğal kaynaktır. Tarım bilimi açısından toprak; bitkilerin geliştiği, su ve hava içeren, fiziksel, kimyasal ve biyolojik özellikleri birlikte barındıran dinamik bir ortamdır. Sağlıklı bir tarım toprağında katı, sıvı ve gaz fazları dengeli bir yapı oluşturur. Toprak kirliliği; doğal süreçler, tarımsal faaliyetler, sanayi, madencilik, jeotermal enerji kullanımı, arıtma çamurları ve kentleşme gibi çok sayıda kaynaktan kaynaklanabilmektedir. Özellikle tarımsal faaliyetlerde bilinçsiz gübre ve pestisit kullanımı, yanlış sulama uygulamaları ve hayvansal atıkların kontrolsüz yönetimi, toprakta ağır metal birikimine ve biyolojik dengenin bozulmasına yol açmaktadır. Kimyasal gübrelerin aşırı kullanımı; nitrat kirliliği, tuzluluk, asitleşme ve mikrobiyal faaliyetlerin azalması gibi sorunlara neden olurken, pestisitler toprakta birikerek biyolojik çeşitliliği azaltmaktadır. Hayvansal gübreler uygun yönetildiğinde toprağı iyileştirse de uzun süreli ve yüksek doz uygulamalar ağır metal birikimini artırabilmektedir. Sulama suyu kalitesi ve yöntemi de kirleticilerin toprakta taşınımında belirleyici rol oynamaktadır. Ağır metaller (Pb, Cd, Cu, Zn, Ni, Hg vb.) sanayi, madencilik, tarım ve trafik faaliyetleri sonucu toprağa karışarak bitkiler ve insan sağlığı üzerinde toksik etkilere yol açmaktadır. Özellikle trafik kaynaklı emisyonlar, yol kenarı topraklarında metal birikimini artırmakta ve bu birikim mesafeyle azalmaktadır. Toprak kirliliğinin önlenmesinde biyoremediasyon, fitoremediasyon ve sürdürülebilir tarım uygulamaları öne çıkmaktadır. Örtü bitkileri ve toprak işlemesiz tarım gibi uygulamalar toprak sağlığını desteklemektedir. Bunun yanında, etkili mücadele yalnızca teknik yöntemlerle değil; politika, mevzuat ve izleme sistemleriyle mümkündür. Avrupa Birliği ve FAO gibi kuruluşlar, toprakların korunmasını iklim politikalarıyla bütünleştiren stratejiler geliştirmektedir. Sonuç olarak, toprak kirliliği çok kaynaklı ve çok boyutlu bir çevre sorunudur. Toprak sağlığının korunması; sürdürülebilir tarım, uygun yönetim politikaları ve bilim temelli iyileştirme yöntemlerinin birlikte uygulanmasını gerektirmektedir. Soil is an indispensable natural resource for the continuity of life and is defined in different ways across scientific disciplines. From an agricultural perspective, soil is a dynamic environment in which plants grow and develop, containing water and air and characterized by the interaction of physical, chemical, and biological properties. In a healthy agricultural soil, solid, liquid, and gaseous phases form a balanced structure. Soil pollution may originate from various sources, including natural processes, agricultural practices, industrial activities, mining, geothermal energy use, wastewater sludge applications, and urbanization. In particular, the unconscious use of fertilizers and pesticides, improper irrigation practices, and poorly managed animal wastes in agriculture lead to heavy metal accumulation and disruption of biological balance in soils. Excessive use of chemical fertilizers causes problems such as nitrate pollution, salinization, acidification, and a decline in microbial activity, while pesticides accumulate in soil and reduce biodiversity. Although animal manures improve soil quality when properly managed, long-term and high-dose applications may increase heavy metal accumulation. Irrigation water quality and irrigation methods also play a decisive role in the transport of pollutants within soils. Heavy metals (Pb, Cd, Cu, Zn, Ni, Hg, etc.) enter soils through industrial, mining, agricultural, and traffic-related activities and exert toxic effects on plants and human health. In particular, traffic emissions increase metal accumulation in roadside soils, and this accumulation decreases with distance from the road. Prevention of soil pollution relies on methods such as bioremediation, phytoremediation, and sustainable agricultural practices. The use of cover crops and no-tillage systems supports soil health. Moreover, effective mitigation requires not only technical approaches but also policy, legislation, and monitoring systems. Organizations such as the European Union and FAO have developed strategies that integrate soil protection with climate policies. In conclusion, soil pollution is a multi-source and multidimensional environmental problem. Protecting soil health requires the integrated implementation of sustainable agriculture, appropriate management policies, and science-based remediation methods.