Bu çalışmanın amacı, duygusal ve davranışsal sorunlarla ilgili Türkiye’de yapılan lisansüstü tezlerin incelenmesidir. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden betimsel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini Yüksek Öğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi internet sitesinden ulaşılan 145 yüksek lisans, doktora ve tıpta uzmanlık tezleri oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak, araştırmacılar tarafından araştırmanın amacına uygun olarak hazırlanan veri toplama formu oluşturulmuştur. İncelenen tezler, veri toplama formunda yer alan sorular doğrultusunda incelenmiş, elde edilen verilerin frekans ve yüzdeleri analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda duygusal ve davranışsal sorunları içeren en fazla çalışmanın tıpta uzmanlık tezi (%44.83) olduğu; yıllara göre bakıldığında en fazla 2000-2009 yılları arasında (%41) çalışma yapıldığı saptanmıştır. Çalışma gruplarına bakıldığında en fazla farklı yaş grubundaki çocuklar (%39.31) üzerinde çalışmaların yapıldığı; lisansüstü çalışmalarında en fazla amaçsal örnekleme tekniğinin (%58.62) kullanıldığı görülmüştür. Hastalık türü/çalışılan sorun türüne göre en fazla birden fazla bozukluk türünü aynı anda çalışılan (%50.34) lisansüstü tezlere rastlanmıştır. İncelenen lisansüstü tezlerin çoğunlukla tam metin (%79.31) olarak ulaşıldığı; anabilim dalları incelendiğinde duygusal ve davranışsal sorunlarla ilgili lisansüstü çalışmaların çoğunluğunun Çocuk Ruh Sağlığı/Çocuk Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları anabilim dalında (%30.34) yayınlandığı tespit edilmiştir. İncelenen lisansüstü tezlerde model ve desen olarak en fazla betimsel model (%42.76) çalışıldığı; yöntemine bakıldığındaysa en fazla nicel araştırma yönteminin (%67.59) kullanıldığı görülmüştür.

Pandemi sürecinin ortaya çıkması, yaşamın hemen her alanını doğrudan ya da dolaylı olarak etkilerken, özellikle toplumsal yapının çekirdeği olan aile bu süreçten fazlası ile etkilenmiştir. Ailenin rutininin bozulması, hem ebeveynlerin tutumunu değiştirmiş hem de çocuklar üzerinde çeşitli etkileri olmuştur. Salgının ebeveynler ve çocuklar üzerindeki etkisi dikkate alınarak, bu çalışmada Covid-19 salgını sürecinin ailede ebeveyn tutumları ile çocuklarda duygusal ve davranışsal durumlar açısından değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Araştırma iki aşamadan oluşan nitel bir çalışmadır. İlk aşamada araştırmacılar tarafından hazırlanan görüşme formu ebeveynlerce doldurulmuş ikinci aşamada ise ebeveynlere sorulan yarı yapılandırılmış soruların cevaplandırılması sağlanmıştır. Oluşturulan görüşme formunda demografik bilgilere ilişkin sorular ile ebeveyn tutumları ve çocuklardaki duygusal ve davranışsal durumları değerlendirmeye yönelik sorular yer almaktadır. Araştırma sonucunda, salgın sürecinin; ebeveyn tutumlarını ve aile içi ilişkileri etkilediği, çocukların farklı gelişim alanları üzerinde etkileri olduğu, aile içi ilişkilerde çatışmayı arttırdığı ve çocuklarda duygusal ve davranışsal problemler oluşturduğu belirlenmiştir.

The February 6, 2023 Kahramanmaraş earthquake severely affected 11 provinces in Türkiye, disrupting services for vulnerable groups. This research aims to examine the difficulties that children diagnosed with Autism Spectrum Disorder (ASD) face in education, health, and social support services from the parental perspective following the earthquakes centered in Kahramanmaraş on February 6, 2023. The research used a basic qualitative research method and semi-structured interviews were conducted with 22 parents residing in Malatya, which was affected by the earthquake. The data obtained were examined with content analysis method. Students diagnosed with autism spectrum disorder have been found to experience significant declines in their educational performance, health routines (in adapting to them) and basic skills such as going to the toilet, eating and self-care. At the same time, parents faced difficulties in accessing health and social services. As a result of the research, it was determined that the interruption of the daily routines of children diagnosed with ASD and their alienation from their social environments after the disaster increased behavioral and emotional problems. It was emphasized that alternative education models should be developed for children diagnosed with ASD during disaster periods and families should be encouraged to take an active role in this process. Following disasters, ABA practices, mobile tools and teletherapy should be integrated into technology-based disaster response policies to continue ASD training and therapy.

Yapısal olarak değişim ve dönüşümü en hızlı yaşayan, ortaya çıkan gelişmelere en hızlı uyum sağlayan ve bu yönü ile son derece dinamik bir yapıya sahip olan gençlik, bütün dünyada anlaşılmaya çalışılmaktadır. Çeşitli kuşak tanımları yapılarak toplumun farklılaştığı bu süreçte gençleri tanımak ve anlamak daha da önem kazanmaktadır. Gençlerin eğitimden siyasal hayata, sosyal yaşamdan evlilik ve aile ilişkilerine ilişkin bakış açılarının anlaşılması onları tanımayı ve ulaşmayı da kolaylaştıracaktır. Türkiye’nin nüfus yapısı ve gençlerin bu nüfus yapısı içerisindeki önemli oranı dikkate alınarak bu çalışmada; Türkiye’de 18-25 yaş aralığındaki gençlerin, eğitim, teknoloji, çalışma hayatı, aile hayatı gibi konulardaki görüşlerinin ve beklentilerinin belirlenmesi, bahsedilen konular çerçevesinde gençlerin mevcut sosyal ve ekonomik profilinin ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Betimsel tarama modelinde gerçekleştirilen bu çalışma; Türkiye geneli Türkiye İstatistik Kurumu Adrese Dayalı Nüfus Kayıtları sonuçlarından 18-25 yaş aralığındaki gençlerden basit tesadüfi örneklem çekilerek elde edilen veriler kullanılmıştır. Bu kapsamda çalışma 2510 genç ile yüz yüze anketler uygulanarak gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler Aile, kimlik ve değerler, Sivil toplum ve katılım, Teknoloji ve sosyal medya ve Eğitim ve istihdam alt başlıkları alanlarında analiz edilerek değerlendirilmiştir.