Bu araştırmanın amacı; okul öncesi dönem çocuklarının pandemi sürecinde (COVID-19) davranış değişiklikleri ve farkındalık düzeylerinin anne görüşlerine başvurularak incelenmesidir. Araştırma nitel araştırma yöntemlerinden görüşme tekniği kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu ise kartopu örnekleme yöntemiyle seçilmiş okul öncesi eğitim alan 3-6 yaş çocuğa sahip 30 anne oluşturmaktadır. Bu çalışma yapılmadan önce Bingöl Üniversitesi Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Kurul’una başvurulmuş ve gerekli etik kurulu izni 13/05/2020-E.8499 evrak tarihi ve sayısı ile alınmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak araştırmacılar tarafından oluşturulan “Kişisel Bilgi Formu” ve yine araştırmacılar tarafından uzman görüşü alınarak oluşturulan “Görüşme Formu” kullanılmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen veriler betimsel istatistikler kullanılarak tablolar halinde yorumlanmıştır. Araştırma sonucunda, çocukların pandemi sonrasında hastalık farkındalıklarının arttığı, çocukların genellikle COVID-19’un ne olduğunu bildikleri, ailelerin genellikle pandemiden sonra çocukları ile süreci konuştukları, çocukların virüsü tehlikeli olarak algıladıkları ve farklı şekillerde virüsü yorumladıkları, annelerin çoğunluğu çocuklarında pandemi öncesinde duygusal ve davranışsal sorunların olmadığını, ancak pandemi sonrasında çocuklarında “kaygı, korku, agresif/öfkeli/saldırgan davranışlar, aşırı hareketlilik, kardeş kıskançlığı, anne-babaya bağımlılık” gibi davranışların ortaya çıktığını, annelerin pandemi sonrasında çocuklarında sağlıklı beslenme algısının oluştuğunu belirtikleri saptanmıştır. Ayrıca çocukların pandemi sonrasında uyku düzenlerinin bozulduğu ve düzensiz olduğu; çocukların el yıkama alışkanlıklarında pandemi sonrası artış olduğu ve çocukların çoğunluğunun 20 saniye kuralını ellerini yıkarken uyguladığı, pandemiden sonra çocukların kitle iletişim araçlarını çok fazla kullandıkları, çocukların pandemi sonrasında dışarı çıkma konusunda tedirginlik yaşadıkları ve sosyal mesafe kuralını bildikleri sonucuna varılmıştır.

Anne karnındayken gelişmeye başlayan duyular, çevreyle etkileşim kurmada ilk aracılar olarak değerlendirilmektedir. Bu aracıların sağlıklı gelişimi ve birbirleri uyumlu bir şekilde kullanımı gelişim sürecinde son derece önemlidir. Duyusal uyaranlara doğru uyaranlar ile karşılık verilmesi ve duyusal organizasyonun yapılması beklenen bir durum iken bazen bu durumun sağlanmadığı bilinmektedir. Duyu bütünleme sürecinin sağlıklı işlemesi anne karnından başlayarak duyuların gelişim seyri ve doğum sonrası süreçte desteklenmesinden etkilenmektedir. Ancak atipik gelişimsel süreçlerde duyu bütünleme işleminde problemler ortaya çıkmaktadır. Duyu bütünleme sürecinde ortaya çıkan problemlerin giderilmesinde profesyonel destek sağlanması kadar ebeveynlerin bu konudaki farkındalıklarının yüksek olması önemlidir. İster tipik ister atipik gelişim süreci olsun, ebeveynlerin bu konudaki hassasiyeti hem gelişim sürecini desteklemekte hem de erken tanıya ve erken müdahaleye zemin hazırlamaktadır. Duyusal gelişimin ve duyu bütünlemenin gelişim süreci içerisindeki önemi dikkate alınarak bu çalışmada; duyusal sistemlerin oluşumu ve gelişimi, duyu bütünleme çalışmaları ve duyusal gelişimin desteklenmesi ele alınmıştır.

Bu çalışma ile Türkiye’de sosyal kaygı ve fobi ile ilgili yapılmış lisansüstü tezlerin tematik dağılımlarının incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma tarama modelinde tasarlanmıştır. Çalışmanın evrenini, YÖK Tez Merkezi tarafından arşivlenen, arama motorunda “sosyal kaygı” ve “sosyal fobi” olarak dizginlenen 189 lisansüstü tez oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise bu alanda 2015-2020 yılları arasında yapılmış 107 yüksek lisans, 5 doktora ve 6 tıpta uzmanlık tezi olmak üzere toplam 118 lisansüstü tez oluşturmaktadır. Elde edilen veriler doküman analizi yoluyla incelenmiş olup, veriler kodlama yöntemine göre yıl, kullanılan yöntem, çalışılan alan, çalışma grubu ve temalarına ayrılarak çözümlenmiştir. Yapılan lisansüstü tezlere bakıldığında en fazla çalışılan alanın Psikoloji Anabilim Dalı olduğu görülmüştür. Bulgulara göre, çalışmalarda bireylerdeki sosyal kaygı/fobi oluşumunda aile tutumları, benlik saygısı, teknoloji kullanımı, spor yapma durumu, rahatsızlık durumları, aileden ayrılma ve üniversiteye gitme ve diğer durumlar başlıkları altında temalar oluşturulmuş ve incelenmiştir

Bu çalışmanın amacı Türkiye’de DEHB konusunda yapılan lisansüstü tezlerin incelenmesidir. Araştırmada bir nicel araştırma yöntemi olan betimsel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini Yüksek Öğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezinin internet sitesine kayıtlı 150 yüksek lisans, doktora ve tıpta uzmanlık tezi oluşturmaktadır. Bu tezler, araştırmacılar tarafından geliştirilen veri toplama formunda yer alan sorular doğrultusunda incelenmiştir. İncelenen verilerin frekans ve yüzdeleri analiz edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre DEHB konusunda en fazla çalışmanın tıpta uzmanlık tezi olduğu (%64,67) ve en fazla çalışmanın 2017 yılında yapıldığı (%26,00) görülmüştür. Tezlerin büyük kısmına (%86,00) tam metin olarak ulaşılabildiği tespit edilmiştir. Çalışmalar en fazla tıp fakültesi/eğitim araştırma hastanesinde (%64,67) yürütülmüştür. Çalışma gurubu açısından bakıldığında yığılmanın farklı yaş grubunda (%60.00) olduğu görülmüştür. Tezlerde en fazla nicel yöntemin (%97,33) ve ilişkisel modelinin kullanıldığı (%29,53) tespit edilmiştir. Birlikte incelenen konu bakımından ele alındığında en fazla sosyal/duygusal davranışlarla (%11,33) birlikte ele alındığı görülmüştür.

Temperament is a structure defined by an individual’s personality traits that can be observed from early childhood and consists of behavioral patterns. It is influenced by genetic and environmental factors. This study aims to explain the effect of parental emotion regulation and attitudes on child temperament. The study population consisted of mothers of preschool children. Data were collected using a personal information form, the Temperament in Children Scale, the Parental Attitude Scale (PAS), and the Maternal Behavior Rating Scale (MBRS). Multiple linear regression and hierarchical regression analysis were used for data analysis. According to the results of the study, it was found that parental emotion regulation had an effect on democratic, authoritarian, and overprotective attitudes, and parental attitudes had an effect on reactivity, positivity, and timidity of child temperament. It was found that parental emotion regulation and attitudes were effective on child temperament, and parental attitudes had a regulatory role. As a result, it can be said that parental emotion regulation and attitudes have an effect on child temperament.