Sosyal mühendislik ve oltalama saldırıları, günümüzün dijital ortamında, güvenlik açıklarından yararlanmak ve hassas bilgilere yetkisiz erişim sağlamak için insan psikolojisinden yararlanan zorlu bir tehdidi temsil etmektedir. Bu çalışma, bu aldatıcı uygulamaların inceliklerini araştırmakta, kullanılan taktiklere, yasal ve etik sonuçlarına ve etkilerini azaltmak için gerekli koruma önlemlerine ışık tutmaktadır. Çalışma, bilgisayar korsanları ile sosyal mühendisler arasında ayrım yaparak başlamaktadır ve sonrasında güvenlik sistemlerini ihlal etme girişimlerinde kullandıkları farklı yaklaşımları açıklamaktadır. Sosyal mühendislik mağdurlarının sergilediği ortak özelliklerin dikkatle incelenmesi, kötü niyetli aktörlerin istismar ettiği ve sonuçta başarılı saldırılara yol açan güvenlik açıklarının ortaya çıkarılmasına yardımcı olmaktadır. Sosyal mühendislik, bahane üretme, yemleme, takip etme ve diğerleri gibi çeşitli saldırıları içerir. Çalışma, sosyal mühendislik saldırı döngüsünü analiz ederek, saldırganların hedefleri belirledikleri, bilgi topladıkları ve hileli planlarını uyguladıkları sistematik süreci açıklamaktadır. Sosyal mühendisliğin etkinliğinin merkezinde kötü niyetli aktörler tarafından kullanılan manipülasyon taktikleri yer almaktadır. Çalışma, hedefleri kandırmak için kullanılan, otorite istismarından duygusal manipülasyona kadar uzanan en yaygın stratejiler hakkında bilgi vermektedir. Sosyal mühendisliğin yaygın bir alt kümesi olan oltalama saldırıları özel bir ilgi gerektirmektedir. Bu çalışma, çeşitli oltalama saldırılarını incelerken, bunların hem bireyler hem de kurumlar üzerindeki olumsuz etkilerini de incelemektedir. Sosyal mühendisliğe karşı acil korunma ihtiyacını ele alarak hem bireysel hem de kurumsal düzeyde uygulanabilecek önlemlerin ana hatlarını çizmektedir. Eğitim ve farkındalık girişimleri, bireylerin manipülasyon girişimlerini fark etmeleri ve bunlara direnmeleri için güçlendirilmesinde önemli faktörler olarak ortaya çıkmaktadır. Sonuç olarak, bu çalışma sürekli gelişen sosyal mühendislik ve oltalama tehditleri karşısında sürekli farkındalık, eğitim ve tetikte olma zorunluluğunun altını çizmektedir. Bireyleri ve kurumları bilgi ve pratik savunma mekanizmalarıyla güçlendirerek, siber savunmalar kolektif olarak güçlendirilebilir ve herkes için daha güvenli bir dijital ortam sağlanabilir.

Çatışma sadece yönetim biliminin değil, sosyoloji, psikoloji, antropoloji, ekonomi gibi diğer disiplinlerin de incelediği, günlük hayatın ve iş hayatının içinde var olan toplumsal bir olgudur. İnsanların bir arada yaşayamaya başlamasından itibaren bilinen bu kavram, bireyler, gruplar ve toplumlar arasındaki benzerlikler, ortaklıklar ve uzlaşmaların var olduğu gibi farklılıklar, karşıtlıklar ve olumsuzlukların da var olduğunu ortaya koymaktadır. Kelime olarak birbirine çatmak, anlaşamamak, uyumsuz olmak, sıkıntı, düşmanlık ve kaygı gibi anlamlara gelen çatışma, yönetim literatüründe yapılan ilk çalışmalarda kaçınılması ve yok edilmesi gereken olumsuz bir durum gibi ifade edilmiştir. Sonrasında yapılan çalışmalar, çatışmanın örgütler için kaçınılmaz bir gerçek olduğunu ve bu durumun iyi yönetilirse örgüt ve çalışan yararına kullanılabileceği görüşünü ortaya koymuştur. Sağlık kurumları ve özellikle hastaneler diğer örgütlere nazaran yapısal ve işleyiş bakımından farklılıkları, sağlık profesyonellerinin mesleksel, eğitimsel ve statüsel farklılıkları ve hastanelerdeki faaliyetler arası ilişkilerin çok yönlü ve senkronize olması gibi nedenlerden dolayı çatışmaların sıklıkla yaşanabildiği örgütlerdir. Bu anlamda sağlık örgütlerinde çatışma konusunun incelenmesi önem arz etmektedir. Bu makale sağlık kurumlarında meydana gelen çatışmaların nedenlerini araştırmak ve çatışmaların iyi yönetilmesini sağlamak açısından literatüre katkı sağlamak amacıyla yazılmıştır. Bu kapsamda makalede, ilgili literatür ışığında, sağlık kurumlarında fonksiyonel bir çatışma yönetimi için çözüm önerileri sunulmaya çalışılmıştır.

İş dünyası ve dolayısıyla işletmeler, teknolojik ilerlemeleri takip ederek rekabetçi kalmak için sürekli değişmek durumundadırlar. Günümüzde bu değişikliklerin öncü itici güçlerinden birisi yapay zekâ olarak görülmektedir. İşletmeler, büyük veri analitiği, otomasyon ve kişiselleştirilmiş müşteri deneyimi gibi alanlarda yapay zekâyı kullanarak rekabet avantajı elde edebilmektedirler. Bu çalışma, scopus veritabanında yer alan işletme, yönetim ve muhasebe kategori grubunda yayınlanan işletmelerde yapay zekâ ile ilgili yayınların bibliyometrik analizini sunmaktadır. Araştırma verileri scopus veri tabanından 1984-2023 arası yayınlanmış toplam 2802 eserin, yayın başlığı, özet, anahtar kelime ve yazar bilgilerinden oluşmaktadır. Bu veriler VOSviewer (Benzerliklerin Görselleştirilmesi) ve R Studio Biometrix paket programları ve scopus veri tabanında yer alan analiz sonuçları vasıtasıyla incelenmiştir. Araştırma sonuçları, bu konuda araştırmacılar arasında büyük bir ilgi artışının olduğunu göstermektedir. Son beş yılda, bu konuyla ilgili yayın sayısı önemli ölçüde artarak 150'den 520'ye yükselmiştir. Lecture Notes in Business Information Processing dergisi bu alanda en fazla yayın yapan ve en popüler dergi olarak öne çıkmaktadır. Araştırma yapay zekâ ile ilgili yayınların ülke olarak Amerika, Hindistan, Çin, İngiltere ve Almanya'nın önde geldiğini görülmüştür. Ayrıca en çok atıf alan yayınların Amerika, İngiltere, Hindistan, Almanya ve Avustralya tarafından yayınlandığı saptanmıştır. Bu çalışma, işletmelerde yapay zekâ kullanımı ile ilgili önemli bulguları sunmakta ve gelecekteki çalışmalara yön vermeyi amaçlamaktadır.

Yapay zekâ ve özellikle üretken yapay zekâ teknolojilerinin gün geçtikçe daha fazla gelişim göstermesi, endüstriyel ortamda ve işgücü piyasalarında köklü veya olağan üstü olarak tabir edilebilecek değişimlere tanık olunmasına kaynaklık etmektedir. Yeni üretken yapay zekâ teknolojilerinin tanıtılması ve erişime açılması, bireysel veya örgütsel düzeyde bir taraftan büyük ilgi ve heyecan uyandırırken diğer taraftan teknolojik ilerlemelerin, işletmeleri ve işgücü piyasasını nasıl etkileyebileceği konusundaki tartışmaları da ateşlemektedir. Her ne kadar üretken yapay zekânın mevcut ve potansiyel etkilerine dair çalışma ve kanıtlar yeterli birikime sahip olmasa da bugün farklı sektörlerde üretken yapay zekâ araçlarının, işletmelere giderek daha fazla entegre hale geldiği görülmektedir. İşletmeler insan kaynakları, araştırma ve geliştirme, pazarlama ve satış, müşteri hizmetleri, finans, tedarik zinciri ve lojistik gibi daha birçok alanda, iş operasyonları ve stratejik karar almada, çözülmesi zor ve karmaşık görevlerin üstesinden gelmede bu yeni teknolojilerden yardım alabilmektedir. Böylece karlılıklarını, verimlilik ve performanslarını arttırabilmektedir. Ancak yapay zekânın, örgütlerin üretkenliğine, verimliliğine ve sürdürülebilirliğine olan potansiyel faydasının beraberinde veri güvenliği ve gizlilik ihlali tehlikelerine, teknolojiye dayalı rekabetin artmasına, iş gücü kaybı ve işsizlik sorunlarına yol açabileceği, gelecekteki mesleklerin beceri profillerini değiştirebileceği tahmin edilmektedir. Bu bilgiler ışığında kitabın bu bölümünde, öncelikle üretken yapay zekânın ne olduğuna dair kısa bir sunuş yapılacak, ardından üretken yapay zekânın işletmelerde kullanım alanları, mevcut ve potansiyel etkileri, sunduğu fırsatlar ve tehditler alan yazında yer alan konu ile ilgili çalışmalar, pratikteki bulgular ve yazarın öz çıkarımları üzerinden ortaya konulmaya çalışılmıştır. Ayrıca bölüm sonunda, işletmelerde üretken yapay zekânın daha etkin kullanılabilmesi ve bu araçlara yönelik endişelerin azaltılabilmesi adına çıkarımlara ve önerilere yer verilmiştir.

Örgütlerde psikolojik yıldırma, son zamanlarda sıklıkla görülen ve araştırmacıların ilgisini çeken bir olgudur. Bu çalışmanın amacı, psikolojik yıldırma davranışının çalışanların iş tatmini ve yaşam tatmini üzerindeki etkisini incelemektir. Bu kapsamda, Konya ilinde faaliyet göstermekte olan özel bir banka çalışanlarına anket uygulanmıştır. Anket formu, kişisel bilgi formu, psikolojik yıldırma ölçeği, iş tatmin ölçeği ve yaşam tatmini ölçeği olmak dört bölüm ve toplam 54 sorudan oluşmaktadır. Araştırma sonuçlarına göre banka çalışanlarının işyerinde psikolojik yıldırmaya ilişkin görüşlerinin ortalamasının (min:1, max:5) 1,78 ± 0,79; iş tatminine ilişkin görüşlerinin ortalaması (min:1, max:5) 3,56 ± 0,71 ve yaşam tatminine ilişkin görüşlerinin ortalaması (min:1, max:5) 3,37 ± 0,86 olarak saptanmıştır. Araştırma sonucuna göre personelin maruz kaldığı psikolojik yıldırma ile iş ve yaşam tatmini arasında negatif yönlü zayıf bir ilişki saptanmıştır (p<0,01). Ayrıca, psikolojik yıldırmanın iş tatminin %17’lik kısmını, yaşam tatminin %11,4’lük kısmını açıkladığı görülmüştür. Örgütlerde psikolojik yıldırmanın önlenmesi için, mobbingin doğru ve zamanında tanımlanması, kurumsal bazda politikalar belirlenmesi, çalışanlara ve yöneticilere bu konuda eğitimler verilmesi gerekmektedir.

Bir toplumsal etki süreci olarak değerlendirilen liderlik en genel anlamıyla; insanları sevk ve idare edebilme becerisi ve yeteneği olarak tanımlanmaktadır. Klasik liderlik yaklaşımları artık günümüzün liderlik ihtiyaçlarını karşılayamamaktadır. Çünkü hem liderin hem de takipçilerin nitelikleri, olanakları ve çevreleri artık çok değişmiştir. Ayrıca bir liderin başarı şansı, liderlik ilkelerinin tamamını uygulamasından ziyade değişen koşullara dengeli bir şekilde uyum sağlayabilmesi ile mümkün olduğu ifade edilmektedir. Günümüzde artık, “ortam ne olursa olsun, bazı liderlik tarzları daima iyidir ve etkilidir” görüşü yerine liderliğin toplumdan topluma, kültürden kültüre hatta sektörden sektöre değişebileceği görüşü yaygınlaşmaktadır. Bununla birlikte toplumların, kendi kültür tarzlarına yakın liderleri daha kolay benimseyeceği ve dolayısıyla bu durumun toplumun bir yapı taşı olan örgütleri de olumlu etkileyeceği de söylenebilir. Bu yaklaşımın yakın zamanda önem kazanan araştırma konularından biri de paternalist liderliktir. Paternalist liderliğin önem kazanmasının nedenlerinden biri de dünya ekonomisinde artan bir öneme sahip olan Güneydoğu Asya ülkelerinde de paternalist kültürün sonucu olarak görülen bu liderlik modelinin yaygın olarak görülmesidir. Sağlık kurumlarında yönetimi uygulanabilecek liderlik modelleri, günümüze kadar araştırılan önemli sağlık yönetimi konular arasındadır. Çünkü sağlık örgütlerinde yaşanan pek çok sorunun temelinde, diğer örgütlerde de olduğu gibi, bu örgütlerin iyi yönetilmemesi yatmaktadır. Bu sorunların çözümü ise alanına, örgüte ve topluma uyum sağlamış liderlerle sağlanabilir. Değişimlerin hızlı yaşandığı ve toplumun bilinçlendiği günümüzde, sağlık kuruluşların çağdaş yönetim anlayışını ortaya koyabilmeleri, etkileşimci, insan odaklı ve yenilikçi bir liderlere sahip olmaları ile mümkündür. Bu çalışmada, sağlık kuruluşlarının etkili ve verimli yönetebilmesi için gereken liderlik alanlarından paternalist anlayışı, bu anlayışın sağlık işletmelerinde etkileri ve sağlık sektöründe yapılacak paternalist liderlik araştırmalarında dikkat edilmesi gereken konular incelenmiştir.