This study investigates the trace-element geochemistry of rare-metal pegmatites from the Kalba–Narym Batholith, Eastern Kazakhstan, to establish geochemical indicators of zonation and subtype differentiation within pegmatite fields. Detailed ICP-MS analyses of muscovite and K-feldspar reveal systematic variations in Li, Cs, Rb, Ta, Nb, P, and Ga contents that reflect progressive melt fractionation during the evolution of granitic magmas. These data allow the identification of four main pegmatite subtypes, including barren, beryl, albite–spodumene, and albite, representing successive stages of LCT (Li-Cs-Ta) pegmatite evolution. Both vertical and lateral geochemical zonation are recognized across the Kalba–Narym Batholith, controlled by magmatic differentiation and volatile enrichment. The results highlight the diagnostic value of trace-element systematics in rock-forming minerals as reliable indicators of fractionation and ore potential, and they provide quantitative criteria for the classification and exploration of rare-metal pegmatites within the Kalba–Narym Batholith.

The mineralogical composition of ores from the Artemyevskoye deposit, located in the Irtysh ore district of the Rudny Altai polymetallic belt, has been investigated. The ores exhibit complex mineralogical zoning and are classified into barite-polymetallic, polymetallic, copper-zinc, and copper types. Both the primary ores and their beneficiation products contain elevated concentrations of a wide range of trace elements, which in many cases exceed the clarke values for volcanogenic-sedimentary rocks by an order of magnitude or more. Against the background of progressive depletion of polymetallic ore reserves in the Rudny Altai, the processing and recycling of mining and beneficiation waste are considered a potentially sustainable source not only of major metals but also of strategically important and commercially valuable by-products (Bi, Cd, Ga, Sb, In and others) Артемьев кенорнының минералдық құрамы зерттелді. Кенорны кенді Алтай полиметалл белдеуінің Прииртыш кен ауданы аумағында орналасқан. Кендер күрделі минералдық аймақталуымен ерекшеленеді және барит-полиметаллды, полиметаллды, мыс-мырышты және мыс типтеріне бөлінеді. Түпкі кендер де, оларды байыту өнімдері де микроэлементтердің кең спектрінің жоғары концентрацияларын қамтиды, олар көптеген жағдайларда жанартаутектітерригенді жыныстарға тән кларк мәндерінен бір немесе бірнеше ретті жоғары болады. Кенді Алтайдағы полиметалл кендерінің қорының біртіндеп сарқылу жағдайында өндіру және байыту кезіндегі техногендік қалдықтарды қайта өңдеуге тарту негізгі металдардың ғана емес, сонымен қатар стратегиялық маңызды және коммерциялық тұрғыдан құнды қоспа компоненттердің (Bi, Cd, Ga, Sb, In және т. б.) тұрақты көзі ретінде қарастырылады Изучен минералогический состав руд месторождения Артемьевское, расположенного в Прииртышском рудном районе Рудно-Алтайского полиметаллического пояса. Руды характеризуются сложной минералогической зональностью и подразделяются на барит-полиметаллические, полиметаллические, медно-цинковые и медные типы. Как коренные руды, так и продукты их обогащения содержат повышенные концентрации широкого спектра микроэлементов, которые во многих случаях превышают кларковые значения для вулканогенно-осадочных пород на порядок и более. На фоне прогрессирующего истощения запасов полиметаллических руд Рудного Алтая вовлечение в переработку техногенных продуктов добычи и обогащения рассматривается как потенциально устойчивый источник не только основных металлов, но и стратегически важных и коммерчески значимых попутных компонентов (Bi, Cd, Ga, Sb, In и др.)

Қалба кешенінің (Р1) сирек металды минералдану ерекшеліктері қаралып, негізгі пегматит кен алаңдары мен қалба кешенінің I фазасының гранитоидтары арасындағы генетикалық байланыс анықталды. Қалба-Нарым аймағында бірнеше кенді аймақтар ерекшеленеді. Негізгі сирек металды кен аймағы Орталық Қалбамен шектеседі. Мұнда зерттелген сирек металды (Ta, Nb, Be, Li, Sn) пегматит нысандары – Огнев-Бакенді және Асу-Бұлақ кен алаңдары шоғырланған. Солтүстік-Батыс Қалбада Кварцты кен орны және берилл-сподумен минералдануымен сипатталатын бірқатар кенбілінімдер орналасқан. Мұндағы кен орындары мен кенбілінімдері қалба кешенінің II фазасының гранитоидтарымен байланысты болады. Бұл кен орындарының барлығы заманауи геофизикалық әдістер мен жоғары дәлдіктегі геохимияны қолдана отырып, толық зерттеуді қажет етед The features of rare-metal mineralisation of the Kalba complex (P1) are considered, the genetic connection between granitoids of the I phase of the Kalba complex and the main pegmatite ore fields is established. Several ore zones are distinguished within the Kalba-Narym zone. The main rare-metal ore zone is confined to the Central Kalba. The most studied rare-metal (Ta, Nb, Be, Li, Sn) pegmatite objects – the Ognevsko-Bakennoe and Asu-Bulak ore fields – are concentrated here. In North-Western Kalba there is the Kvartsevoye deposit and a number of ore occurrences characterised by beryl-spodumene mineralisation. Deposits and occurrences here are confined to granitoids of phase II of the Kalba complex. All these deposits require further exploration using modern geophysical methods and high-precision geochemistry Рассмотрены особенности редкометалльной минерализации калбинского комплекса (Р1), установлена генетическая связь между гранитоидами I фазы калбинского комплекса и основными пегматитовыми рудными полями. В пределах Калба-Нарымской зоны выделяется несколько рудных зон. Основная редкометалльная рудная зона приурочена к Центральной Калбе. Здесь сосредоточены наиболее изученные редкометалльные (Ta, Nb, Be, Li, Sn) пегматитовые объекты – Огневско-Бакенное и Асу-Булакское рудные поля. В Северо-Западной Калбе расположено месторождение Кварцевое и ряд рудопроявлений, харак- теризующиеся берилл-сподуменовой минерализацией. Месторождения и проявления здесь приурочены в гранитоидам II фазы калбинского комплекса. Все эти месторождения требуют доизучения с использованием современных геофизических методов и высокоточной геохимии Калба-Нарымская зона, калбинский комплекс, фаза, граниты, пегматиты, редкие элементы

Based on the analysis of archival materials, geological exploration data, and original datasets, the scale of accumulation of technogenic mineral formations (TMFs) within the Leninogorsk, Zyryanovsk, and Irtysh ore districts of Eastern Kazakhstan has been evaluated. Waste rock dumps, tailings storage facilities, and sludge impoundments are shown to contain significant concentrations of base and precious metals (Pb, Zn, Cu, Au, Ag), as well as associated critical elements (Cd, As, Sb, Te, In, etc.). The results substantiate the potential for partial reprocessing of technogenic materials as secondary mineral resources, while simultaneously reducing environmental risks. It is demonstrated that the cumulative metal resources contained in mill tailings reach hundreds of thousands of tonnes of base metals and tens of tonnes of precious metals. Technogenic objects of the region should therefore be considered as independent anthropogenic deposits with considerable resource and economic potential