Kamu gelirleri kamu bütçelerinden beklenen fonksiyonların gerçekleştirilmesi için yeterli düzeyde olmalıdır. Bu koşul genellikle vergi uyumu ile ilişkilidir. Doğru politikalar üretmek için vergi uyumunun belirleyicilerini bilmek oldukça önem taşımaktadır. Literatür sadece ekonomik faktörlerin değil ekonomi dışı faktörlerin de vergi uyumunu etkilediğini ortaya koymaktadır. Din de ekonomi dışı faktörlerden birisi olup, vergi uyumunu ahlak kanalıyla etkilemektedir. Özünde güzel ahlakı teşvik eden İslam’a göre vergi ödemek de iyi davranışlardan birisi olarak kabul edilmektedir. Buna göre Müslümanların vergi uyum düzeyinin yüksek olması beklenmektedir. 1981-2020 dönemini içeren Dünya Değerler Anketi bulguları, farklı ülkelerde yaşayan Müslümanların vergi uyumuna bakış açısının genellikle olumlu yönde olduğunu göstermektedir.

Çevre kalitesi ve yolsuzluğun sürdürülebilir ekonomik kalkınma üzerinde meydana getirdiği etkiler, bu iki kavram arasındaki ilişkiyi araştıran bir literatürün ortaya çıkmasına neden olmuştur. Literatürdeki çalışmaların tamamına yakını yolsuzluğun çevre kalitesini nasıl etkilediği üzerine odaklanmış ve bu etki mikro ve makro yönleriyle ele alınmıştır. Mikro etkiler, yolsuzluğun bürokrasi ve lobicilik faaliyetleriyle yarattığı çevre kirliliğine, makro etkiler ise yolsuzluğun kişi başına geliri etkilemek suretiyle yarattığı çevre kirliliğine odaklanmaktadır. Çevre kalitesinin yolsuzluğu nasıl etkilediğine ilişkin ise literatürde birkaç ampirik çalışma dışında çalışma bulunmamaktadır. Bu çalışmalarda da konunun teorik yönüne neredeyse hiç değinilmemiştir. Son yıllarda vatandaşların temiz çevreye yönelik talepleri giderek artmaktadır. Çevre kamusal nitelikli bir mal olduğu için bu talep artışı kamu kesimine önemli sorumluluklar yüklemektedir. Kamu kesiminin bu sorumlulukları yerine getirebilmesi için kıt olan kaynakları etkin ve verimli kullanılması gerekmektedir. Ayrıca temiz çevreye yönelik talebin artması, kaynakların nasıl kullanıldığı konusunda kamu kesimini hesap verebilir olmaya da zorlamaktadır. Bir yandan kıt olan kaynaklar diğer taraftanda hesap verebilirlik, hükümetleri çevre kalitesini arttırmak için yolsuzluğu azaltıcı politikalar belirlemeye ve uygulamaya yöneltmektedir. Politikalarda yaşanan bu dönüşüm yolsuzluğun azaltılmasına katkı sağlamaktadır. Bu doğrultuda çalışmanın temel amacı teorik olarak ortaya konulan bu düşünceyi ampirik olarak da test etmektir. Çalışmada 34 OECD üyesi ülke için 2000-2021 dönem aralığına ilişkin verilerle analiz gerçekleştirilmiştir. Yolsuzluğa ilişkin veriler “Uluslararası Şeffaflık Örgütü” tarafından yayınlanan “Yolsuzluk Algılama Endeksinden”, çevre kalitesine ilişkin veriler ise “Yale Üniversitesi” tarafından yayınlanan “Çevresel Performans Endeksinden” elde edilmiştir. Çalışmada öncelikle uygulanacak nedensellik testinin belirlenmesine ilişkin homojenlik, yatay kesit bağımlılık ve birim kök testleri gerçekleştirilmiş ve değişkenler arasındaki nedenselliğin heterojenliği ve yatay kesit bağımlılığı dikkate alan “Dumitrescu ve Hurlin Granger Panel Nedensellik Testi” ile analiz edilmesine karar kılınmıştır. Analiz sonuçları, yolsuzluk algısı ile çevre kalitesi arasında iki yönlü bir nedenselliğin olduğunu göstermektedir. Analiz sonuçlarına göre hem yolsuzluktaki bir iyileşme çevre kalitesini hem de çevre kalitesindeki bir iyileşme yolsuzluğu iyileştirmektedir.

Çevre ve insan, sürdürülebilir kalkınmanın iki temel bileşenidir. Bu nedenle çevre kalitesi ile insani gelişme arasındaki ilişki son yıllarda çok sayıda araştırmanın odağında yer almıştır. Literatürdeki çalışmaların büyük bir bölümü, çevre kalitesinin insani gelişme üzerindeki etkisine odaklanmakta; özellikle sera gazı emisyonlarının yol açtığı çevresel bozulmanın yaşam kalitesi göstergeleri üzerindeki etkisini incelemektedir. Buna karşın, insani gelişmenin çevre kalitesi üzerindeki etkisini ele alan çalışmalar oldukça sınırlıdır. Ayrıca mevcut araştırmalar genellikle iki değişken arasındaki etkileşimi yönsel olarak analiz etmekle birlikte, aralarındaki nedensellik ilişkisini kapsamlı biçimde ortaya koymamıştır. Bu çalışmanın amacı, çevre kalitesi ile insani gelişme arasındaki nedensellik yönünü ampirik olarak belirlemektir. Analiz, 2001–2021 döneminde Ekonomik İş Birliği ve Kalkınma Teşkilatı’na (OECD) üye 38 ülkeyi kapsamaktadır. Veriler, Yale Üniversitesi ve UNDP veri tabanlarından elde edilmiştir. Uygulanan Dumitrescu & Hurlin panel nedensellik testi sonuçlarına göre, çevre kalitesi ve insani gelişme değişkenleri arasında çift yönlü bir nedensellik ilişkisi bulunmaktadır. Elde edilen bulgular, sürdürülebilir kalkınma hedeflerine ulaşmak isteyen ülkelerin çevresel ve insani boyutları birlikte ele alan, karşılıklı etkileşimi dikkate alan bütüncül politikalar geliştirmesi gerektiğini göstermektedir.

The nexus between fiscal decentralization (FD) and the renewable energy transition remains theoretically and empirically inconclusive, particularly in developing economies characterized by fiscal constraints. This study examines the relationships between the revenue and expenditure dimensions of FD and the renewable energy share in Türkiye over the period 1975–2024 within an extended STIRPAT framework, controlling for GDP per capita, trade openness, and urban population. Fourier-based econometric techniques are employed to allow for potential smooth structural changes. Long-run relationships are examined using the Fourier Autoregressive Distributed Lag (FADL) cointegration test, while long-run coefficients are estimated using Fully Modified Ordinary Least Squares (FMOLS). Dynamic Ordinary Least Squares (DOLS) and Canonical Cointegrating Regression (CCR) are additionally employed to assess the robustness of the long-run findings, and predictive causality is examined using the Fourier Toda–Yamamoto causality test. The results confirm a long-run cointegrating relationship among the variables. The baseline FMOLS estimates indicate that both revenue and expenditure decentralization are negatively and statistically significantly associated with the renewable energy share, with revenue decentralization exhibiting a larger coefficient in absolute magnitude. The negative signs are preserved across FMOLS, DOLS, and CCR, although statistical significance is not maintained under DOLS, indicating some estimator sensitivity. The causality analysis further provides evidence of unidirectional predictive causality from expenditure decentralization to the renewable energy share, while no statistically significant predictive causality is detected between revenue decentralization and the renewable energy share. Overall, the findings suggest that greater FD does not necessarily correspond to a higher renewable energy share and that its relationship with the renewable energy transition may depend on the broader fiscal and institutional context. The results offer policy-relevant evidence for Türkiye and may also provide useful insights for developing economies with similar fiscal and institutional characteristics.

Kurumsal kalite ve insani gelişme, ekonomik ve sosyal kalkınmanın sürdürülebilirliği açısından birbirini tamamlayan iki temel unsurdur. Kurumların etkinliği, hesap verebilirliği ve şeffaflığı ekonomik performansı, yatırım ortamını ve toplumsal refahı doğrudan etkilerken; insani gelişme, bireylerin eğitim, sağlık ve yaşam standartlarındaki ilerlemeler yoluyla kalkınmanın insana yönelik boyutunu yansıtmaktadır. Ancak, bu iki değişken arasındaki ilişki literatürde sınırlı sayıda çalışmada incelenmiş, aralarındaki nedensellik bağını ortaya koyan kapsamlı bir araştırmaya ise rastlanmamıştır. Bu çalışma, 2000-2021 döneminde söz konusu değişkenler arasında nedensel bir ilişkinin var olup olmadığını ortaya koyarak literatüre katkı sağlamayı amaçlamaktadır. Araştırmanın örneklemini 35 OECD üyesi ülke oluşturmaktadır. Kullanılan veriler, Human Development Index (İnsani Gelişme Endeksi) ve Worldwide Governance Indicators veri setlerinden elde edilmiştir. Uygun nedensellik testinin belirlenebilmesi amacıyla serilerde homojenlik, yatay kesit bağımlılık ve durağanlık analizleri yapılmış; elde edilen sonuçlara göre Juodis, Karavias ve Sarafidis (2021) tarafından geliştirilen Panel Granger Nedensellik Testi uygulanmıştır. Analiz sonuçları, kurumsal kalite ile insani gelişme arasında çift yönlü bir nedensellik ilişkisi bulunduğunu göstermektedir. Bu bulgu, güçlü kurumsal yapıların insani gelişmeyi desteklediğini, yüksek insani gelişmişlik düzeyinin ise kapsayıcı, etkin ve adaletli kurumların oluşumunu teşvik ederek kurumsal kaliteyi güçlendirdiğini ortaya koymaktadır.

İnsani kalkınma tüm ülkelerin ulaşmak istediği ortak amaçlardan bir tanesidir. Ülkeler bu amaca ulaşabilmek için iktisadi olan ve olmayan çok sayıda araca sıklıkla başvurmaktadır. Bu araçlardan bir tanesi de vergi teşvikleridir. Bu çalışma kapsamında ülkelerin özellikle yabancı yatırımcıları getirebilmek amacıyla sunmuş oldukları vergi teşviklerinin insani kalkınma üzerinde etkili olup olmadığı sorusuna yanıt aranmaktadır. Çalışma 31 Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) üyesi ülkeyi ve 2010-2018 dönem aralığını kapsamaktadır. Çalışmada belirtilen değişkenler arasındaki ilişki dinamik panel veri tahmin yöntemlerinden Sistem Genelleştirilmiş Momentler Yöntemi (Sistem GMM) ile incelenmiştir. Analiz bulgularına göre vergi teşvikleri, insani kalkınma üzerinde pozitif ve anlamlı bir etkiye sahiptir.