Bu çalışmanın amacı, Scopus veri tabanında yer alan muhasebe alanındaki çalışmaların SciVal analitiğe dayalı bibliyometrik analizini yapmaktır. Bu amaç doğrultusunda Scopus veri tabanında muhasebe alanında 2012-2021 yılları arasında yapılan 52.107 çalışma incelenmiştir. İncelen çalışmalar yayın türü, ülkelere göre yayın sayısı, en fazla yayın yapan kuruluşlar, en fazla yayının yer aldığı dergiler, en fazla atıf alan yazar, en fazla çalışılan konu başlıklarına göre sınıflandırılmıştır. Çalışmanın sonucunda muhasebe alanında en fazla yayının 2021 yılında (7.844) yapıldığı, 10 yıl içerisindeki çalışmaların daha çok makale olarak (50825) olarak yayınlandığı, söz konusu alanda yapılan yayınların yaklaşık %24’nün Amerika Birleşik Devletleri (ABD)’nde (12.449 yayın) yapıldığı ve aynı zamanda ilgili alanda en fazla yayın yapan kurumun da ABD’deki National Bureau of Economic Research (663 yayın) olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca muhasebe alanında en fazla yayına yer veren derginin Journal of Financial Economics (1.368 yayın) olduğu, söz konusu alanda en fazla atıf alan eserin ise Fama ve French (2015) tarafından kaleme alınan çalışmanın (2.187 atıf) olduğu, muhasebe alanında en fazla çalışılan konu başlıklarının ise “denetim ücretleri, denetim dışı hizmetler, denetim kalitesi” (1.870 yayın) olduğu belirlenmiştir. Son olarak muhasebe alanına en fazla yayın katkısı veren yazarın Miklos Antal Vasarhelyi (62 yayın) olduğu, ancak muhasebe alanındaki yayınlarına en fazla atıf alan (3.744 atıf sayısı), yayın başına en fazla atfı (158,2) bulunan ve yine en fazla alan ağırlıklı etki puanına (10,03) sahip olan yazarın ise Lasse Heje Pedersen olduğu ortaya konmuştur.

Sanayi devriminden itibaren sera gazı emisyonları özellikle de karbondioksit (CO2) emisyonları iklim değişikliğine neden olmaktadır. Bununla birlikte firmaların paydaşları, iklim değişikliği risklerinin yönetimi konusunda bilinçlenmekte ve firmalardan finansal bilgilerinin yanı sıra finansal olmayan bilgiler de talep etmektedir. Dolayısıyla ikilim değişikliği ile mücadelede firmalar sera gazı emisyonlarını azaltmak için ne yaptıklarını ve yıllar itibariyle emisyon miktarının seyrini sürdürülebilirlik ve Karbon Saydamlık Projesi (Carbon Disclosure Project –CDP) raporlarında açıklayarak paydaşlarına bu konuda açıklayıcı bilgiler sunmaktadır. Zira firmaların karbon emisyon miktarları sadece küresel ısınma için değil aynı zamanda firmaların finansal performansını da etkilemekte ve sürdürülebilirliklerini tehlikeye atmaktadır. Bu çerçevede çalışmanın amacı, 2014-2021 döneminde BIST100 Endeksinde yer alan finans dışı firmaların finansal performansı üzerinde karbon emisyonlarının etkisini panel regresyon modelleri ile araştırmaktır. Bu doğrultuda firmaların toplam karbon emisyonları ile finansal performans göstergeleri (aktif kârlılığı, özsermaye kârlılığı, Tobin Q, net kâr marjı ve hisse başına getiri) arasındaki ilişki test edilmiştir. Bulgular, karbon emisyonları ile aktif kârlılığı ve hisse başına getiri arasında anlamlı ve negatif yönlü bir ilişki olmasına karşılık diğer finansal performans göstergeleri ile anlamlı bir ilişki olmadığını göstermektedir.

Bu çalışmanın amacı, BIST Tüm Endeksi’ndeki şirketlerin borç maliyeti ile Environmental (çevresel), Social (sosyal) ve Governance (kurumsal yönetim) – ESG performansı arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırma kapsamında 2015-2021 yılları arasında söz konusu endekste verisine ulaşılabilen 66 şirket örneklem olarak belirlenmiştir. Değişkenler arasındaki ilişkinin tespiti için regresyon modelleri kurulmuş olup panel regresyon analizi yapılmıştır. Yapılan analizlerin sonucunda, borç maliyeti ile çevresel performans, sosyal performans ve toplam ESG performansı arasında anlamlı negatif yönlü bir ilişki tespit edilmiştir. Borç maliyeti ile kurumsal yönetim performansı arasında ise istatistiki olarak anlamlı bir ilişki kurulamamıştır. Kontrol değişkenleri açısından bakıldığında ise borç maliyeti ile şirket büyüklüğü ve aktif kârlılığı arasında anlamlı negatif yönlü bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Borç maliyeti ile kaldıraç oranı arasında ise anlamlı ve pozitif yönlü bir ilişki bulunmuştur. Sonuç olarak çevresel performans, sosyal performans ve toplam ESG performansının borç maliyetini azalttığı söylenebilir. Bunun nedeni daha yüksek ESG performansına sahip şirketlerin daha fazla dış finansman kaynağına erişebildiği ve daha düşük maliyetli borç maliyetinden yararlanabildiği şeklinde açıklanabilir.

Bu çalışmanın amacı 2015-2019 yılları arasında BIST Kurumsal Yönetim Endeksi’nde yer alan firmaların sürdürülebilirlik raporlarının çevresel boyutlarının GRI 300’lü seriye göre nicel olarak incelemektir. Bu inceleme yapılırken içerik analizinden yararlanılmıştır. Firmaların ilgili raporları GRI 300’lü seride yer alan GRI 302 Enerji, GRI 303 Su ve Atık Su, GRI 305 Emisyonlar ve GRI 306 Atıklar Standartları çerçevesinde incelenerek nicel veriler toplanmıştır. Toplanan bu veriler esas itibariyle firmaların kurumsal yönetim bakımından şeffaf, hesap verebilir, sorumlu ve adil davranabilmesi bakımından önem arz etmektedir. Çalışmanın sonucunda araştırma kapsamındaki firmaların faaliyetlerini gerçekleştirirken çevresel sürdürülebilirliğe önem verdiği tespit edilmiştir. En çok önem verilen konu ise sera gazı emisyonları ve azaltımı üzerine olmuştur. İkinci önemli konu ise enerji tüketiminin azaltımı ile atıkların geri dönüşümü üzerinedir. Bu verilen önemlerin aksine firmaların sera gazı azaltımı için her ne kadar enerji tüketimini azaltma eğiliminde olsalar bile yenilenebilir enerji kullanımı ikinci planda tuttukları tespit edilmiştir.

Bu çalışma, 1990-2016 döneminde koordineli piyasa ekonomileri için tarımsal katma değerin, orman alanlarının, ekonomik büyümenin ve yenilenebilir ve yenilenemez enerji tüketiminin çevresel kalite üzerindeki etkisini panel Common Corelated Effects (CCE) modelini kullanarak incelemeyi amaçlamaktadır. Panel CCE modelinden elde edilen uzun dönem katsayılara göre orman alanlarının çevre kalitesini arttırdığı, başka bir ifadeyle karbondioksit emisyonunu azalttığı, yenilenemez enerji tüketiminin ve ekonomik büyümenin ise çevre kalitesi üzerinde negatif bir etki oluşturduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, incelenen dönemde tarımsal katma değerin ve yenilenebilir enerji tüketiminin çevre kalitesi üzerinde bir etki oluşturmadığı görülmüştür. Son olarak değişkenler arasındaki nedensellik ilişkisi Dumitrescu–Hurlin testi ile araştırılmıştır. Uygulanan nedensellik testi ile tarım ile karbondioksit emisyonları, tarım ile yenilenemez enerji tüketimi, yenilenebilir enerji tüketimi ile yenilenemez enerji tüketimi arasında çift yönlü nedensellik ilişkisi elde edilmiştir.