Küresel iklim değişikliğinin hız kazanması ve etkilerinin her geçen gün daha fazla hissedilmesi, araştırmacıların beşerî faaliyetlerin çevre üzerindeki etkilerine odaklanmasına yol açmaktadır. Bu çalışmada, Türkiye’nin çevresel kalitesini değerlendirmek amacıyla ekonomik büyüme, enerji kullanımı ve doğurganlık oranının ekolojik ayak izi ve biyolojik kapasite üzerindeki etkisi ARDL modeli ile incelenmiştir. 1970-2016 döneminin ele alındığı çalışmada, ekonomik büyüme ve çevresel kalite arasındaki ilişkinin ortaya çıkarılması için Çevresel Kuznets Eğrisi (Environmental Kuznets Curve) hipotezi test edilmiş ve hipotezin Türkiye için geçerli olduğu sonucuna varılmıştır. ARDL modeli ile seriler arasında eşbütünleşme ilişkisi tespit edildikten sonra uzun dönem katsayıları tahmin edilmiştir. Uzun dönem katsayı sonuçlarına göre enerji kullanımının ekolojik ayak izini pozitif, biyolojik kapasiteyi negatif etkilediği saptanmıştır. Bu durum, enerji kullanımının çevresel bozulmalara sebep olduğunu göstermektedir. Doğurganlık oranının ise ekolojik ayak izi ve biyolojik kapasite üzerinde pozitif bir etkiye sahip olduğu belirlenmiştir. Uzun dönem katsayıların tahmininin ardından hata düzeltme modelleri tahmin edilmiş ve bu modellerin sonuçlarına göre seriler arasında kısa dönemde ortaya çıkan dengeden sapmaların uzun dönemde denge noktasına yakınsadığı görülmüştür.

Bu çalışma Türkiye’de 1990-2016 dönemi için tarım, kentleşme ve yenilenebilir enerji tüketiminin ekonomik büyüme üzerindeki etkilerini ARDL sınır testi ile araştırmayı amaçlamaktadır. ARDL sınır testi sonuçlarına göre tarım, kentleşme ve yenilenebilir enerji tüketimi ile ekonomik büyüme arasında eşbütünleşme ilişkisinin olduğu ortaya konulmuştur. Eşbütünleşme bulguları; tarım, kentleşme ve yenilenebilir enerji tüketiminin ekonomik büyümeyi uzun dönemde pozitif yönde etkilediğini göstermektedir. Ayrıca seriler arasındaki zamana bağlı dinamik ilişkileri incelemek için hata düzeltme modeli (ECM) kullanılmıştır. Uygulanan ECM analiz sonucunda hata düzeltme teriminin katsayısı negatif ve %1 anlamlılık düzeyinde istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Hata düzeltme teriminin negatif ve anlamlı bir katsayıya sahip olması, serilerde kısa dönemde meydana gelen dengeden sapmaların uzun dönem denge seviyesine yakınsadığını ifade etmektedir.

Bu çalışma, 1990-2016 döneminde koordineli piyasa ekonomileri için tarımsal katma değerin, orman alanlarının, ekonomik büyümenin ve yenilenebilir ve yenilenemez enerji tüketiminin çevresel kalite üzerindeki etkisini panel Common Corelated Effects (CCE) modelini kullanarak incelemeyi amaçlamaktadır. Panel CCE modelinden elde edilen uzun dönem katsayılara göre orman alanlarının çevre kalitesini arttırdığı, başka bir ifadeyle karbondioksit emisyonunu azalttığı, yenilenemez enerji tüketiminin ve ekonomik büyümenin ise çevre kalitesi üzerinde negatif bir etki oluşturduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, incelenen dönemde tarımsal katma değerin ve yenilenebilir enerji tüketiminin çevre kalitesi üzerinde bir etki oluşturmadığı görülmüştür. Son olarak değişkenler arasındaki nedensellik ilişkisi Dumitrescu–Hurlin testi ile araştırılmıştır. Uygulanan nedensellik testi ile tarım ile karbondioksit emisyonları, tarım ile yenilenemez enerji tüketimi, yenilenebilir enerji tüketimi ile yenilenemez enerji tüketimi arasında çift yönlü nedensellik ilişkisi elde edilmiştir.

Tasarruflarını menkul kıymet araçlarında değerlendirmek isteyen yatırımcılar, hangi yatırım aracına, ne oranda yatırım yapmaları gerektiğine yönelik karar almada minimum risk ile maksimum getiri sağlayan menkul kıymetlerden oluşan portföyü hazırlamak istemektedirler. Bu çalışmada Konno-Yamazaki tarafından geliştirilen, ortalama mutlak sapma modeline dayalı klasik ve bulanık doğrusal programlama modelleri kullanılmıştır. Ocak 2010 - Aralık 2018 tarihleri arasında BIST- 30 endeksinde sürekli işlem gören 26 adet hisse senedine ait aylık getiri oranları kullanılarak optimal portföyler oluşturulmuştur. Yapılan analiz sonucunda, bulanık ortalama mutlak sapma modeli ile farklı yatırımcı tiplerine göre farklı portföy önerilerinde bulunulmuştur. Elde edilen portföyler değerlendirildiğinde, beklenen getiri oranı arttıkça yatırım yapılacak hisse senedi sayısının da arttığı görülmüştür. Böylece çalışmada önerilen portföy çeşitlendirmesinin riski azaltarak, yatırımcıya daha güvenilir yerel optimum sunulmasına katkı sağladığı yorumu yapılabilmektedir.

Bu çalışma, Türkiye’nin 1990-2022 dönemi için beşeri sermayenin ve gelir dağılımı eşitsizliğinin ekonomik büyüme üzerindeki etkisini ARDL modeli ile incelemeyi amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda beşeri sermaye indeksi ve gini indeksi değişkenleri ile kişi başına düşen gelir arasında doğrusal olmayan bir ilişkinin olup olmadığı araştırılmıştır. ARDL modelinin sonuçlarına göre, beşeri sermaye ile büyüme arasında U şeklinde, gelir eşitsizliği ile büyüme arasında ise ters U şeklinde doğrusal olmayan bir ilişkinin varlığı tespit edilmiştir. Bu bulgu, beşeri sermayenin başlangıçta ekonomik büyümeyi olumsuz etkilediğini, ancak belirli bir eşik değer aşıldığında etkinin pozitife döndüğünü göstermektedir. Buna karşılık, gelir eşitsizliği ilk aşamada büyümeyi desteklerken, kritik bir eşiği aşması durumunda olumsuz etki yaratmaktadır. Ayrıca hata düzeltme modeli bulgularına göre, seriler arasında kısa dönemde meydana gelen dengeden sapmaların uzun dönem denge düzeyine dalgalanarak yakınsadığı görülmüştür.