Gelişmekte olan ülkelerde yurt içi tasarruf düzeyi düşük olduğundan ekonomik büyüme ve kalkınmanın finansmanı için dış borçlanma çok sık tercih edilen bir kaynaktır. Aynı zamanda bu ülkelerde cari açığın kapatılmasında da yine bu kaynağa müracaat edilmektedir. Türkiye’de de benzer bir şekilde bilhassa 1980’li yıllardan sonra dış borç adeta ekonominin ayrılmaz bir parçası haline gelmiştir. Dolayısıyla bu kaynağın makroekonomik değişkenler üzerindeki etkisi de merak edilen bir konu olmuştur. Bu çalışmada, Türkiye ekonomisinde 1990-2021 dönemi için dış borçlanma ve cari işlemler açığının makroekonomik istikrar üzerindeki etkisi incelenmektedir. Makroekonomik istikrar değişkeni için Uluslararası Ülke Risk Rehberi (ICRG) metodolojisi baz alınarak ekonomik istikrar endeksi oluşturulmuştur. Otoregresif Gecikmesi Dağıtılmış Model (ARDL) sınır testine dayalı analizler yapılmıştır. Analiz sonuçlarına göre, uzun dönemde toplam dış borç servisi makroekonomik istikrarı pozitif yönde etkilemektedir. Fakat aralarındaki ilişki istatistiksel olarak anlamlı değildir. Cari açık ile makroekonomik istikrar arasında ise uzun dönemli negatif ve anlamlı bir ilişkinin varlığı tespit edilmiştir. Daha iyi bir borç yönetimi ile dış borçlar yatırımlara kanalize edildiği takdirde, dış borçlanma ekonomik istikrar üzerinde daha da olumlu bir etkiye sahip olabilir. Aynı şekilde cari dengenin ekonomik istikrara katkı sağlaması için ödemeler bilançosunda da ihracatın artırılması ithalatın da azaltılması gerekmektedir.

Bu araştırmanın amacı, Gölbaşı ilçe merkezinde ikamet eden vatandaşların sosyo-ekonomik profilini ve ilçenin sosyo-ekonomik sorunlarını tespit etmektir. İlçenin mevcut sosyo-ekonomik yapısı da ortaya konulmaya çalışılmış olup Gölbaşı ilçesinin daha fazla gelişmesini sağlayacak uygulamalar için ilgililere bilimsel destek sağlamak hedeflenmiştir. Gölbaşı ilçe merkezinde oturan 400 kişiye anket uygulanmıştır. Verilerin analizinde SPSS-25.0 paket programı kullanılmıştır. Konum olarak Gölbaşı ilçesi Akdeniz Bölgesi ile Doğu Anadolu Bölgesi arasında yer almakta ve bu iki bölgeyi hem karayolu hem de demiryolu ulaşımı ile birbirine bağlamaktadır. Bu konum ilçeye stratejik bir avantaj sağlamaktadır. Gölbaşı ilçesinin bu stratejik konumu, ilçe olduktan sonra her ne kadar hızlı gelişmesine katkıda bulunsa da bu stratejik avantajın daha sonraki yıllarda fırsata çevrilemediği anlaşılmıştır. Çalışmada; ilçe merkezinde oturan vatandaşların sosyo-ekonomik durumlarının çok iyi olmadığı, ilçenin de başta işsizlik olmak üzere yetersiz sanayileşme, plansız kentleşme, sosyal yaşam alanlarının yetersizliği, yöresel ürünlerin markalaşamaması gibi birçok sosyo-ekonomik sorununun olduğu tespit edilmiştir.AbstractThe aim of this research is to determine the socio-economic profile of the citizens living in Gölbaşı district center and the socio-economic problems of the district. The current socio-economic structure of the district has also been tried to be put forward and it is aimed to provide scientific support to the concerned people for the applications that will enable the further development of Gölbaşı district. A questionnaire was applied to 400 people living in Gölbaşı district center. SPSS-25.0 package program was used for data analysis. According to the results of the analysis of the data obtained from the survey, a large part of the participants living in the district center had poor income; however, it is understood that most of them own houses and cars. The most important socioeconomic problems of the district are as follows; unemployment, inadequate industrialization, unplanned urbanization, inadequacy of social living spaces, nonbrandingof local products and fragmentation of the land acquired by inheritance. At the end of the analysis, despite the existence of socio-economic problems of the district, the number of those who are happy to live in the district and are satisfied with their lives is another important issue.Keywords: Socio-Economic Profile, Adıyaman / Gölbaşı, Economy

Bu çalışmanın amacı, iktisadi kalkınmada etkili olan sosyo-kültürel unsurları teorik olarak incelemek ve bu unsurların iktisadi kalkınma üzerindeki rolünü tespit etmektir. İktisadi kalkınmayı etkileyen çok sayıda sosyo-kültürel unsur bulunmaktadır. Bu sosyo-kültürel unsurlar içerisinde; yasalar ve kamu düzeni, kişiler ve mülkiyetin güvenliği, devlette dürüstlük ve şeffaflık, gelenekler ve rasyonalite ve rasyonel olmayan gelenekler ekonomik kalkınma için önemli sosyo-kültürel unsurlardır. Vatandaşların ve mülkiyetlerinin güvenliği yasalarla teminat altına alınan ülkelerde bireylerin devlete olan güvenleri yüksektir ve bu durum bireyleri daha çok çalışmaya teşvik etmektedir. Gelişmiş ülkelerde bireylerin devlete olan güvenlerinin daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Azgelişmiş ülkelerde bireylerin ve mülkiyetin güvenliği düşük olup, bu durumun ekonomik kalkınmaları üzerinde olumsuz bir unsur olduğu anlaşılmıştır. İrrasyonel davranışlarda tutuculuk devam ettiği takdirde toplum statik bir yapıya bürünmekte ve toplum kaderci bir hal almaktadır. Azgelişmiş ülkelerde yaygın olan bu kadercilik anlayışının kalkınmanın önünde bir engel teşkil ettiği sonucuna varılmıştır.

The relationship between economic growth and environmental sustainability has become one of the major research areas in the economics literature in recent years. In this context, renewable energy plays a crucial role not only in mitigating environmental degradation, but also in addressing energy poverty within the framework of sustainable development. According to the Renewable Energy Kuznets Curve (RKC) hypothesis, renewable energy consumption initially declines during the early stages of economic growth due to the relatively lower cost of fossil fuels. However, as income reaches a certain threshold, renewable energy consumption increases alongside income, indicating a U-shaped relationship between income and renewable energy use. In contrast, the Environmental Kuznets Curve (EKC) hypothesis suggests that environmental degradation increases in the initial stages of economic growth, reaches a turning point at a certain income level, and subsequently declines as income rises further and environmental policies become more effective. Accordingly, this study investigates the validity of the RKC and EKC hypotheses in Türkiye over the period 1990–2024 by employing Fourier-based time series techniques. The results of the Fourier ADL cointegration test reveal the existence of long-run relationships among the variables. Furthermore, the findings obtained from the Fourier FMOLS, DOLS, and CCR estimators confirm the validity of both the RKC and EKC hypotheses for Türkiye. Additional empirical findings indicate that fossil fuel energy consumption increases carbon emissions, while financial development contributes to reducing environmental degradation. Moreover, increases in financial development and urbanization are found to reduce renewable energy consumption. Overall, the findings suggest that sustaining economic growth in harmony with environmental sustainability and promoting the widespread use of renewable energy can accelerate the achievement of environmental objectives.

Bu çalışmada, ekonomik büyüme, kişi başına düşen Gayri Safi Yurt İçi Hasıla (GSYİH), enflasyon, cari denge ve bütçe dengesi gibi makroekonomik değişkenleri kapsayan ekonomik istikrar endeksinin doğrudan yabancı yatırımlar (DYY) üzerindeki etkisi, yükselen piyasa ekonomilerinden oluşan E7 ülkeleri (Çin, Hindistan, Brezilya, Meksika, Endonezya, Rusya ve Türkiye) özelinde 1992-2023 dönemi için incelenmektedir. Analizde Panel DOLSMG ve Panel Fourier Toda-Yamamoto nedensellik testleri kullanılmış; kontrol değişkeni olarak gayri safi sabit sermaye oluşumu ve ticari açıklık modele dâhil edilmiştir. Panel DOLSMG bulguları, panel düzeyinde tüm değişkenlerin DYY üzerinde pozitif ve anlamlı etkiler oluşturduğunu göstermektedir. Ancak ülke bazında farklılıklar gözlemlenmiştir. Ekonomik istikrar Türkiye, Endonezya, Rusya ve Meksika’da pozitif etki oluştururken; diğer ülkelerde ise anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Gayri safi sabit sermaye oluşumu Çin, Endonezya, Rusya ve Türkiye’de pozitif; Hindistan’da ise negatif etki göstermiştir. Ticaret açıklığı Hindistan, Brezilya, Meksika, Rusya ve Türkiye’de pozitif etkiler oluştururken, Endonezya’da negatif, Çin’de ise anlamsız bulunmuştur. Panel Fourier TY nedensellik testi sonuçlarına göre, ekonomik istikrardan DYY’ye doğru tek yönlü ve gayri safi sabit sermaye ile DYY arasında ise çift yönlü nedensellik tespit edilmiştir. Özellikle Türkiye, Endonezya ve Rusya’da ekonomik istikrardan DYY’ye doğru tek yönlü nedensellik ilişkisi bulunmaktadır. Gayri safi sabit sermaye oluşumu açısından ise Brezilya, Endonezya ve Türkiye’de DYY’ye doğru tek yönlü ilişki vardır. Ticaret açıklığı için genel bir nedensellik ilişkisi bulunmazken, yalnızca Meksika’da bir ilişki belirlenmiştir.

Çevre kirliliği sadece bir ülkeyi değil diğer ülkeleri de etkilediği için küresel çapta bir sorundur. Bu nedenle çevre kalitesinin sağlanması tüm ülkelerin gündeminde olan bir konudur. Dolayısıyla çevre kalitesini bozan sebepler de tartışma konusu olmuştur. Türkiye’de çevre kalitesinin göstergelerinden biri olan CO2 emisyonu sürekli artan bir yapıya sahiptir. Çevre kalitesinin bozulmasında önemli bir rol oynayan CO2 emisyonunu azaltmak için Türkiye 2021 yılında Paris Anlaşması’nda bazı taahhütlerde bulunmuş ve gerekli alt yapı çalışmaları için de somut adımlar atmıştır. Bu çalışmada, Türkiye’de 1990-2022 döneminde ekonomik istikrar ve enerji tüketiminin çevre kalitesi üzerindeki uzun dönem etkisi Otoregresif Gecikmesi Dağıtılmış Model (ARDL) ve Granger nedensellik analizi için ise Toda-Yamamoto Nedensellik testi ile araştırılmıştır. Çevre kalitesini temsilen CO2 emisyonu değişkeni kullanılmıştır. ARDL sınır testi sonuçlarına göre, CO2 emisyonunu uzun dönemde ekonomik istikrar ve enerji kullanımı artırmaktadır. Toda-Yamamoto Nedensellik testi sonuçlarına göre ekonomik istikrar ve enerji kullanımından CO2 emisyonuna doğru tek yönlü bir Granger nedensellik tespit edilmiştir. Bu sonuçlar doğrultusunda, Türkiye’nin ekonomik istikrar ve çevre dengesini sağlayabilmesi için çevre kalitesini yükselten yenilenebilir enerji kaynaklarına daha da ağırlık vermesi gerekmektedir.