EDA PARLAK

Dr. EDA PARLAK

orcid

Research Focus & Metrics

Academic Career Length

5Years (2022-Present)

(Calculated once Scilit publication data is synced: current year − year of first publication + 1)

Representative Publications

View All Publications
23 December 2022 in Toros University Journal of Food, Nutrition and Gastronomy
Verified
Journal Article
Open access
PDF file
ÖAÖzlem Özpak Akkuş
Özlem Özpak Akkuş
BABetül Gülşen Atalay
Betül Gülşen Atalay
EPEDA PARLAK
EDA PARLAK
Amaç: Bu çalışmanın amacı yoğun bakım ünitelerinde yatan hastaların bası yarası insidanslarını ve bası yaralarının ilişkili olabileceği risk faktörlerini araştırmaktır. Bireyler ve Yöntem: Mersin Şehir Hastanesi Hastanesi Yoğun bakım ünitelerinde yatan hastalarda yapılan bu çalışmada 18-65 yaş arası, albümin değeri > 2.5 g/dL ve BKI değeri 18.5-24.9 Kg/m2 olan 200 hasta değerlendirilmiştir. Çalışmada hastaların tanımlayıcı özellikleri ve antropometrik ölçümleri sorgulanırken, hastaların hastalık ciddiyetlerini değerlendirmek için APACHE II, bası yarası risklerini değerlendirmek için Norton Bası Yarası ölçeği, malnutrisyon durumlarını saptamak için ise NRS2002 tarama testleri hastalara uygulanmıştır. Ayrıca hastaların beslenme durumları ve serum albümin değerleri diyetisyen tarafından günlük vizitelerle 30 gün boyunca izlenmiş ve kayıt altına alınmıştır.Bulgular: Hastaların bası yarası durumlarına göre APACHE II (p<0.001), NRS-2002 skorları (p<0.001), takip sonu hedeflenen enerji (p<0.001) ve protein (p<0.001) gereksinimlerini karşılama yüzdeleri arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu görülmüştür. Yapılan ileri analizlerde; bası yarası olmayan hastalara göre; bası yarası yatışta olan (p<0.001) ve hastanede gelişen hastaların (p<0.001) APACHE II ve NRS-2002 skorlarının daha yüksek, takip sonunda hedeflenen enerji ve protein gereksinimlerini karşılama yüzdelerinin ise daha düşük olduğu bulunmuştur. Yatışında bası yarası olan hastaların başlangıç serum albümin değerlerinin <3 g/dL olduğu ve bu grupla birlikte hastanede bası yarası gelişen hastaların da takip sonu serum albümin değerlerinin yatış değerlerine göre istatistiksel olarak azaldığı görülmüştür (p<0.001).Sonuç: Yoğun bakım ünitesinde yatan hastalarda yüksek malnutrisyon riski olanların, yatışları sırasında değerlendirilen düşük serum albümin değerlerinin, uygulanan beslenme destek tedavisinin etkinliğinin ve yüksek APACHE II skorlarının hastalarda bası yarası durumu ile ilişkilendirilebileceği düşünülmektedir

10 December 2024 in Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi
Verified
Journal Article
Open access
PDF file
EPEDA PARLAK
EDA PARLAK
HKHelin Kırşan
Helin Kırşan
Bu çalışma, Türkiye’de 1. ve 2. ligde profesyonel basketbol sporu ile uğraşan 18 yaş ve üzeri basketbolcunun beslenme alışkanlıklarını belirlemek; beslenme kalitesi ve uyku kalitesi arasındaki ilişkiyi cinsiyetlere göre değerlendirmek amacıyla planlanmıştır. Çalışmaya Türkiye genelinde gönüllü olan 174 basketbolcu (97 kadın, 77 erkek) katılmıştır. Çalışma çevrimiçi ve yüz yüze görüşme tekniği ile uygulanmıştır. Anket formu demografik veriler, antropometrik ölçümler (vücut ağırlığı (VA), boy uzunluğu, beden kütle indeksi (BKİ)), beslenme durumu ve alışkanlıkları ile ilgili veriler, 14 Maddeli Akdeniz Diyeti Uyum Ölçeği (MEDAS) ve Sporcu Uyku Davranış Ölçeği’ni (SUDA) kapsamaktadır. Çalışmada veriler SPSS 25 paket programı ile analiz edilmiştir. Basketbolcularda MEDAS ortalama puanları erkeklerde 8,45±2,27; kadınlarda ise 7,52±2,88 olarak saptanmış ve aradaki fark anlamlı bulunmuştur (p=0,019). Bu diyet modeline göre basketbolcular diyete orta düzeyde uyum sağlamışlardır. SUDA ortalama puanları erkeklerde 38,48±7,61; kadınlarda ise 40,76±8,28 olarak saptanmış, sırasıyla orta ve kötü düzeyde uyku kalitesine sahip oldukları tespit edilmiş ve aradaki fark anlamlı bulunmamıştır. Hem erkek hem kadın basketbolcularda MEDAS ile SUDA ortalama değerleri arasında fark tespit edilememiştir (p>0,05). Çalışmada özellikle kadın basketbolcuların erkek basketbolculara kıyasla Akdeniz diyetine uyumlarının ve uyku kalitelerinin daha kötü düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Akdeniz diyet modeli sonucunda elde edilen toplam puanlara göre; basketbolcularda her iki cinsiyette de besin alımlarının düzeltilmesi gerektiği kanısına varılmıştır. Sporcularda Akdeniz diyeti ile uyku durumları arasında ilişkiyi değerlendirecek daha fazla çalışmaya ihtiyaç bulunmaktadır.

7 January 2024 in Toros University Journal of Food, Nutrition and Gastronomy
Verified
Journal Article
Open access
PDF file
ETEbrar Tuşat
Ebrar Tuşat
EPEDA PARLAK
EDA PARLAK
Polifenoller, bir diğer adıyla fenolik bileşikler; patojen organizmaların varlığı, ultraviyole ışına maruz kalma, olumsuz iklim koşulları gibi durumlarda bitkiler tarafından sentezlenen savunma mekanizmasında görev alan biyoaktif bileşenler olarak karşımıza çıkmaktadırlar. Günümüze kadar 8000’den fazla fenolik bileşik tanımlanmıştır. Doğal polifenoller; sebze, meyve, baklagiller, tahıllar, tohumların yenilebilir bitki kısımlarında, ayrıca kırmızı şarap ve kakao gibi besinlerde bulunmaktadır. Polifenol (PP) takviyelerinin kullanılmasının, tüm vücut antioksidan kapasitesini arttırdığı ve endotel fonksiyonunu modüle ettiği bildirilmektedir. Çeşitli epidemiyolojik çalışmalar ve klinik deneyler, birçok biyolojik aktivite sergileme özelliklerinden dolayı PP’lerin alımındaki artış ile bazı kronik hastalıkların (koroner kalp hastalığı, inme, tip II diyabet ve bazı kanser çeşitleri) oluşma riskinde azalma olduğunu kanıtlamışlardır. Aynı zamanda, sportif performans üzerinde yararlı olabilecek etkilerinden ötürü son yıllarda, sporcular tarafından antioksidan bileşiklerden zengin takviyelerin tüketiminin büyük ölçüde artmakta olduğu görülmektedir. Literatürde yer alan çalışma sonuçları, PP takviyelerinin kullanılmasının rekreasyonel, rekabetçi veya elit sporcuların lehine veya aleyhine olacağının önerisini vermede henüz yetersiz kalmaktadır. Bu anlamda, daha çok araştırmaya ve kanıta ihtiyaç bulunmaktadır. Daha yüksek oksidatif stres seviyelerine sahip olan sporcuların, antioksidan takviyelerine açıkça daha fazla ihtiyaç duyacağından, bu sporcularda ilk olarak oksidatif stres durumunun taranması önem arz etmektedir. Polifenollerin çok sayıda biyolojik etkileri bulunduğundan; gelecekteki egzersiz çalışmalarında yalnızca sportif performansa odaklanmak yerine, egzersiz ve seçilen PP takviyesi arasındaki fizyolojik etkileşimleri belirlemeye uygun ve spesifik bir şekilde çalışılması daha doğru olacaktır.

4 December 2025 in Food Science & Nutrition
Verified
Journal Article
Open access
ETEbrar Tuşat
Ebrar Tuşat
EPEDA PARLAK
EDA PARLAK
GYGonca Yıldırım
Gonca Yıldırım
KÖKamuran Öztop
Kamuran Öztop
BGBetül Gülşen
Betül Gülşen
YUYücel Uysal
Yücel Uysal
This clinical trial aimed to develop a functional white bread formulation enriched with carob molasses pulp (CMP) flour and wheat germ—nutrient‐rich by‐products with high insoluble fiber and antioxidant content—and to evaluate its effects on glycemic response and antioxidant capacity in healthy individuals. In the formulation phase, five bread samples with 0%–20% CMP flour were developed. Based on sensory scores and fiber/starch composition, wheat germ (0%–20%) was incorporated into selected CMP breads to optimize acceptability and nutritional quality. The final test bread (20% CMP +20% wheat germ) and control bread (white bread) underwent physical and chemical analyses, including dietary fiber, resistant starch, and antioxidant capacity. In the intervention phase, 16 healthy volunteers (aged 19–35) consumed each bread for 1 week. Blood glucose (BG), total antioxidant status (TAS), total oxidant status (TOS), and Visual Analogue Scales (VAS) satiety and appetite scores were evaluated at fasting and at 30, 60, 120, and 180 min post‐consumption. Compared to control bread, the test bread had significantly higher fiber, polyphenols, antioxidants, and resistant starch ( p < 0.001). No significant differences were observed in BG, TAS, or TOS ( p > 0.05). However, VAS results showed that the test bread enhanced satiety, particularly at 0 and 30 min ( p < 0.001). In conclusion, a sensory‐acceptable, functional bread was developed. While it did not significantly alter glycemic or oxidative responses in the short term, it may contribute to appetite regulation. Trial Registration: ClinicalTrials.gov identifier: NCT06200272

30 December 2024 in Toros University Journal of Food, Nutrition and Gastronomy
Verified
Journal Article
Open access
PDF file
MYMine Nihan Yarar
Mine Nihan Yarar
EPEDA PARLAK
EDA PARLAK
Bir aminoasit olan kreatin, en sık kullanılan ergojenik desteklerden birisidir ve doping sayılmamaktadır. Kreatin tip-2 hızlı kasılan liflerde depo edilir ve kaslarda depolanma formu olan fosfokreatinin (PCr) kas hücrelerindeki biyolojik oluşumu arttıran kreatin yüklemesi ile kas performasındaki artış çeşitli mekanizmalarla açıklanmaktadır. Uygun dozda kullanımında yan etki gözlemlenmese de ozmotik etkisinden dolayı dehidratasyon riski bulunmaktadır ve bu sebeple bol sıvı tüketimi önerilmektedir. Sporcular üzerine birçok olumlu etkisi olduğu iddia edilmektedir. Özellikle kısa süreli, yüksek şiddetli egzersizler ve anaerobik egzersizler için performansı arttırmak için önerilmektedir. Farklı spor dallarında, farklı takviye protokollerine göre, kreatinin sporcu üzerindeki elde edilen sonuçları farklılık gösterebilmektedir. Başlangıçtaki kreatin depolarının durumu, takviye sonrası gerçekleşecek kas kreatin artışını etkilemektedir. Kreatin takviyesi ile ilgili genellikle kırk yaş üzeri olan ve düzenli egzersiz yapan veteran sporcular üzerine yapılan çalışmalarda çelişkili sonuçlar bulunmaktadır. Kreatin takviyesi yapılan çalışmalarda hem yağsız vücut kütlesini hemde yağ kütlesinde artışlar olduğunu gösteren sonuçlar bulunmaktadır. Kreatin takviyesi üzerine yapılan çalışmalarda kısa süreli etkilerine dair sonuçlar elde edilmiş olsa da, uzun dönemde gerçekleşecek sonuçlar belirsizliğini korumaktadır.

15 December 2025 in Bozok Tıp Dergisi
Verified
Journal Article
Closed access
EPEDA PARLAK
EDA PARLAK
OKOzlem Koroglu
Ozlem Koroglu
BGBetül Gülşen
Betül Gülşen
AÇAbdullah ÇALIŞKAN
Abdullah ÇALIŞKAN
Objective: Job performance (JP) among healthcare workers is vital for patient safety and the overall efficiency of healthcare services. Research exploring how dietary habits and quality of life influence JP in healthcare workers remains limited. This study aimed to assess the impact of healthy eating habits, diet, and quality of life factors on JP in middle-aged healthcare workers. Material and Methods: A total of 333 healthcare workers took part in the study. The study utilised 24-hour recall method (24hDR), the Healthy Diet Indicator (HDI-2020), the Attitude Scale for Healthy Nutrition (ASHN), the 36-item Short Form Health Survey (SF-36), and the Job Performance Scale (JPS). All surveys were conducted through face-to-face interviews. Results: The average JP score was 4.27±0.72 and no significant difference was observed between the JP scores of men and female participants. However, male healthcare workers had higher mean physical health scores (SF-36-PCSc) than female participants. There was no significant difference in the mean mental health scores (SF-36-MCSc) between genders. In women, positive correlations were found between JP and HDI-2020, ASHN, and the physical (SF-36-PCSc) and MCSc from SF-36. Logistic regression analysis revealed that factors influencing JP included education level, occupation, ASHN, and fibre consumption. Conclusion: This study is the first to demonstrate the positive impact of dietary fibre, healthy diet quality, and eating habits on JP. These findings highlight the importance of promoting healthy eating habits that include a sufficient fibre diet to enhance JP in healthcare workers.