Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi | Cilt: 7 Sayı: 1

Giriş: COVID-19 pandemisinde ortaya çıkan yeni yaşam tarzı ve salgını kontrol altına almak için alınan önlemler, bireylerin yoğun stres yaşamalarına ve uyku kalitelerinin azalmasına neden olmaktadır. Amaç: Bu çalışmada, hemşirelik öğrencilerinin pandemi sürecinde algıladıkları stres düzeyi ile uyku kalitesi arasındaki ilişkiyi belirlemek amaçlanmıştır. Yöntem: Çalışma, bir devlet üniversitesinin hemşirelik bölümünde aktif öğrenim görmekte olan ve çalışmaya katılmayı kabul eden 229 lisans öğrencisi ile tanımlayıcı olarak yapıldı. Araştırmanın verileri, “Tanıtıcı Bilgiler Formu’’, “Algılanan Stres Ölçeği (ASÖ)’’ ve “Pittsburg Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ)’’ kullanılarak online olarak toplandı. Bulgular: Öğrencilerin ASÖ toplam puan ortalamaları 15.36±5.08 olup, %73.4’ü kötü uyku kalitesine sahiptir. PUKİ toplam puanı ile ASÖ toplam puanı arasında istatistiksel olarak anlamlı, pozitif yönlü ve orta düzeyli bir ilişki vardır. Uzaktan eğitim sürecinde teorik ve uygulamalı dersleri anlama, kavrama ve katılma güçlüğü yaşayan, pandemi sürecinin stres düzeyini arttırdığını ve uyku alışkanlıklarını değiştirdiğini düşünen öğrencilerin ASÖ ve PUKİ puanlarının daha yüksek olduğu bulundu. Sonuç: Pandemi sürecinde hemşirelik öğrencilerinin algılanan stres düzeyleri arttıkça uyku kalitelerinin azaldığı saptandı. Pandemi sürecinde hemşirelik öğrencilerine yönelik stres yönetimini sağlayıcı uygulamaların ve seçmeli derslerin müfredata eklenmesi gerektiği düşünülmektedir.

Amaç: İntörnlük uygulaması ile hemşirelik öğrencilerinin mesleki bilgi, beceri ve yetkinlik arasındaki ilişkiyi araştıran çalışmalar olsa da ülkemizde bu konuyla ilgili kanıtlar sınırlıdır. Bu nedenle çalışma bir devlet üniversitesinde aktif öğrenime devam eden intörn hemşirelik öğrencilerinin mesleki ve akademik yeterliliklerinin Türkiye Yükseköğretim Yeterlilikler Çerçevesine (TYYÇ) göre öz değerlendirmesini belirlemek amacıyla yapıldı. Yöntem: Araştırma tanımlayıcı tiptedir. Araştırma bir devlet üniversitesinde aktif öğrenime devam eden intörn hemşirelik öğrencileri ile 30 Mayıs-30 Haziran 2022 tarihleri arasında yürütüldü. Veriler, araştırmacılar tarafından TYYÇ göre hazırlanan anket formunun öğrencilerden yüz yüze görüşerek toplanmasıyla elde edildi. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistikler (yüzde, frekans, ortalama), bağımsız gruplarda t testi ve pearson korelasyon analizi kullanıldı. Bulgular: Katılımcıların TYYÇ’ye göre lisans düzeyi sağlık temel alanı mesleki ve akademik ağırlıklı yeterliliklerinin öz değerlendirmesi puanları incelendiğinde en fazla puanın alana özgü yetkinlikten alındığı görüldü. Katılımcıların cinsiyeti, hemşireliği isteyerek seçme ve mezuniyet sonrası yapma isteği ve gelecekteki kariyer planları değişkenlerinin TYYÇ ve alt boyutları kapsamında öz yeterliliklerini etkilemediği ve istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık göstermediği belirlendi (p˃0.05). Öğrencilerin alan ders puanları ile TYYÇ ve alt boyutları kapsamında öz değerlendirme puanları karşılaştırıldığında “Halk Sağlığı Hemşireliği” dersi puanı dışında farklılık göstermediği ve istatistiksel olarak anlamlılık olmadığı bulundu (p˃0.05). Halk Sağlığı Hemşireliği dersinden alınan puan artıkça TYYÇ alt boyutlarından “Alana özgü yetkinlik” boyutundan alınan puanın artığı ve istatistiksel olarak anlamlı olduğu belirlendi (p˂0.05). Sonuç ve Öneriler: Hemşirelikte intörnlük uygulamasının bilgi, beceri ve yetkinliklerini artırılmasında etkilerinin olumlu yönde olduğu ancak istenilen düzeyde olmadığı bulundu. Mesleki açıdan kendisini ‘bilgi, beceri ve yerlilikler’ noktasında geliştirebilecekleri ulusal standart bir müfradatın ve değerlendirme kriterlerin geliştirilmesi önemli bir ihtiyaçtır.

Çalışmada COVID-19 salgını sürecinde hemşirelerin algılanan sosyal destek düzeyleri ile yaşam kalitesi arasındaki ilişkinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışma, Temmuz-Eylül 2021 tarihleri arasında Türkiye’nin kuzeydoğusunda yer alan iki ilde kesitsel olarak yapıldı. Çalışmanın evrenini pandemi sürecinde iki ilde çalışan hemşireler, örneklemini ise kartopu örnekleme yöntemi ile ulaşılan ve çalışmaya alınma kriterlerini taşıyan 274 hemşire oluşturdu. Veri toplamada; “Hemşirelere İlişkin Tanıtıcı Özellikler Formu”, “Algılanan Çok Boyutlu Sosyal Destek Ölçeği” ve “Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalitesi Ölçeği” kullanıldı. Hemşirelerin algılanan sosyal destek ölçeği puan ortalamaları 65,84±14,32 ve yaşam kalitesi ölçeği puan ortalamaları 26,52±4,75’dir. Hemşirelerin algılanan sosyal destek puanları artıkça yaşam kalitelerinin de arttığı bulundu (r=0,431, p<0,01). Hemşirelerin genel sağlık durumlarını nasıl değerlendirdiklerinin algılanan sosyal destek düzeyini ve yaşam kalitesini etkilediği bulundu. Ayrıca ekonomik durum, pandemide meslek değiştirmeyi düşünme ve çalıştığı birimde sorunları çözmede yeterli destek alma gibi değişkenlerin de yaşam kalitesini etkilediği bulundu (p<0,05). Hemşirelerin algılanan sosyal destek düzeyi ile yaşam kalitesi arasında ilişki olduğu belirlendi.

Amaç: Bu sistematik incelemede, kemoterapiye bağlı gelişen bulantı-kusma semptomu yönetimine ilişkin Türkiye’de hemşirelik alanında yapılmış deneysel lisansüstü tez çalışmalarının gözden geçirilmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Bu çalışmada, Yüksek Öğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi veri tabanında 01.01.2010-31.12.2020 tarih aralığında “kemoterapi ve semptom”, “kemoterapi ve bulantı-kusma” anahtar kelimeleri kullanılarak tarama yapılmıştır. Araştırmaya hemşirelik alanında yapılan ve tamamına erişilebilen, örneklemi 18 yaş ve üzeri olan, yayın dili Türkçe olan, deneysel tipte yapılan ve içeriğinde bulantı-kusma semptomu yer alan toplam 23 tez çalışması dahil edilmiştir. Bulgular: İncelenen tez çalışmaları sonuçlarına göre, hemşireler tarafından bulantı-kusma yönetimine ilişkin hastalara akupresür, solunum egzersizi, progresif gevşeme egzersizi, zencefil, ayak refleksolojisi, aromaterapi, müzik terapi gibi nonfarmakolojik yöntemler uygulandığı ve eğitim verildiği saptanmıştır. Uygulanan solunum egzersizi, zencefil, progresif gevşeme egzersizi, müzik terapi, akupresür, ayak refleksolojisi ve aromaterapi uygulamalarının ve verilen hasta eğitimlerinin bulantı-kusma sayısını ve bulantı şiddetini azalttığı belirlenmiştir. Sonuç: İntegratif yaklaşımlar arasında yer alan refleksoloji, progresif gevşeme egzersizi, solunum egzersizleri vb. uygulamaların ve hasta eğitimlerinin kemoterapiye bağlı bulantı-kusma yönetiminde kullanılabilecek etkili yöntemler olduğu belirlenmiştir.