Қолайлы қоршаған ортаға құқық – бұл ұғым аясы өте кең болып табылады. Азаматтардың қоршаған ортаның қолайлы жағдайына құқығы бүгінде мызғымас әлеуметтік құндылық болып табылады, оның тұрақтылығына Қазақстан Республикасының Конституциясы тікелей кепілдік береді. Заманауи дәуірде цифрлық технологиялардың пайда болуы осы құқықты қолдаудың мүмкіндіктерін ашты. Бұл ғылыми зерттеуде осы саладағы қазіргі ұлттық, халықаралық және шет мемлекеттердің заңнамалық-нормативтік негіздеріне құқықтық баға бере берілген. Ғылыми мақалада Қазақстан Республикасында қолайлы қоршаған ортаға құқықты жүзеге асырудың аса өзекті мәселелері соңғы жылдары өте қарқынды жүзеге асырылып жатқан цифрландыру контекстінде қарастырылған. Берілген ғылыми зерттеудің негізгі мақсаты Қазақстан Республикасында цифрландыру жағдайында қолайлы қоршаған ортаға құқықты жүзеге асыру мәселелерін кешенді және жан-жақты зерттеу болып табылады. Зерттеу жұмысында адамдардың қолайлы қоршаған ортаға құқықты жүзеге асырудың және оны қорғаудың құқықтық мәселелері қарастырылып қана қоймай, шет ел заңнамасымен салыстырмалы-құқықтық талдау жүргізілген. Нақты мақала қолайлы қоршаған ортаға құқықты қорғау саласындағы теориялық білімдерді толықтырады. Авторлар цифрлық жетістіктердің қоршаған ортаны қорғау мәселелерінде қолданылуын талдай отырып, осы саладағы заңнаманы жетілдіру жолдарын ұсынады. Түйін сөздер: Қоршаған орта, қолайлы қоршаған орта, қолайлы қоршаған ортаға құқықты қорғау.

In the context of rapid development and integration of digital technologies into key sectors of social and economic life, the Republic of Kazakhstan faces the challenge of revising its approaches to the legal provision of phytosanitary security. This study aims to develop scientifically grounded legal solutions that take into account the specifics of digital transformation and focus on updating the current legislation. The analysis of the existing legal framework revealed inconsistencies and legislative gaps that hinder the full implementation of digital tools in the field of phytosanitary safety. Significant emphasis was placed on studying international experience, as well as assessing the potential for Kazakhstan’s integration into the international system of electronic phytosanitary certificates, IPPC e-Phyto, which is an important step toward the international recognition of digital documents and the simplification of procedures in foreign trade. The methodological framework of the study is based on comparative legal analysis, legal modeling, and forecasting of regulatory risks. As a result of the research, a number of practical proposals have been formulated aimed at eliminating identified barriers, including the normative consolidation of the use of electronic certificates, ensuring legal protection of personal data, expanding digital infrastructure in agricultural regions, and increasing the level of digital competence among representatives of the agricultural sector. The findings of this study may serve as a foundation for the development of a national strategy for the digital transformation of legal regulation in Kazakhstan’s agricultural sector. Keywords: digital transformation, phytosanitary security, legal regulation, electronic phytosanitary certificates, digital infrastructure, data protection, digital literacy.

Access to environmental information is a fundamental principle of international environmental law, emphasizing transparency and public participation as essential for environmental protection and justice. Despite international initiatives, national legal frameworks vary in providing timely and effective access to such information, which can influence public awareness and environmental responsibility. The purpose of this study is to examine the legal regulation of access to environmental information in the European Union (EU) and several post-Soviet countries. The methodology includes general scientific methods (systemic, analytical, dialectical, formal-logical, and modeling) and specialized legal approaches (historical-legal, comparative-legal, and formal-legal). The study finds that while EU institutions have extensive reporting mechanisms, capacity and awareness gaps limit effective use of environmental data. In post-Soviet countries, legal frameworks often lack mechanisms for early public involvement and effective feedback. Comparative analysis highlights a strong link between national regulations and international norms, with opportunities for legislative improvement and civic empowerment. The study concludes that enhancing access to environmental information can improve transparency, strengthen democratic participation, and support sustainable environmental governance. The paper is relevant for policymakers and scholars seeking to align national legislation with international environmental standards.