Schizophrenia and bipolar disorder (BD) are complex and multidimensional disorders with high heritability rates. The contribution of genetic factors to the etiology of these disorders is increasingly being recognized as the action of multiple risk variants with small effect sizes, which might explain only a minor part of susceptibility. On the other site, numerous environmental factors have been found to play an important role in their causality. Therefore, in recent years, several studies focused on gene × environment interactions that are believed to bridge the gap between genetic underpinnings and environmental insults. In this article, we performed a systematic review of studies investigating gene × environment interactions in BD and schizophrenia spectrum phenotypes. In the majority of studies from this field, interacting effects of variation in genes encoding catechol-O-methyltransferase (COMT), brain-derived neurotrophic factor (BDNF), and FK506-binding protein 5 (FKBP5) have been explored. Almost consistently, these studies revealed that polymorphisms in COMT, BDNF, and FKBP5 genes might interact with early life stress and cannabis abuse or dependence, influencing various outcomes of schizophrenia spectrum disorders and BD. Other interactions still require further replication in larger clinical and non-clinical samples. In addition, future studies should address the direction of causality and potential mechanisms of the relationship between gene × environment interactions and various categories of outcomes in schizophrenia and BD.

Psycho- i farmakoterapia zaburzeń psychicznych mają niewątpliwie swoje ograniczenia. Dzięki rozwojowi nauk podstawowych oraz klinicznych w medycynie, metody stymulacji mózgu znajdują coraz szersze zastosowanie terapeutyczne w leczeniu wielu zaburzeń centralnego układu nerwowego, zarówno o charakterze neurologicznym, jak i psychiatrycznym. Niniejszy przegląd ma za zadanie przybliżyć obecny stan wiedzy dotyczący praktycznego aspektu jednej z tych nowych metod terapeutycznych - przezczaszkowej stymulacji magnetycznej (Transcranial Magnetic Stimulation, TMS). Praca powstała w oparciu o najnowszą literaturę obejmującą tematykę wykorzystania TMS w różnych jednostkach chorobowych, z uwzględnieniem przede wszystkim aktualnych wytycznych i rekomendacji oraz przeglądów systematycznych, publikowanych po roku 2000. TMS jest nowoczesną, nieinwazyjną metodą stymulacji CUN, bardzo dobrze tolerowaną przez pacjentów, obarczoną niewielką liczbą przemijających działań niepożądanych i powikłań. Dzięki dokonującemu się postępowi w zakresie opracowywania nowych protokołów terapeutycznych TMS znajduje zastosowanie kliniczne w coraz szerszym spektrum zaburzeń psychicznych takich jak depresja nawracająca, choroba afektywna dwubiegunowa, schizofrenia, ale również zaburzenia funkcji poznawczych czy zespół stresu pourazowego. W przypadku depresji weszła do standardów leczenia. W Polsce jej dostępność jest nadal ograniczona, jednak przybywa ośrodków dysponujących odpowiednim sprzętem i wyszkolonym personelem.