1 January 2023 in ТЕХНИКА ҒЫЛЫМДАРЫ ЖӘНЕ ТЕХНОЛОГИЯ
Құрылыс саласының интенсивті дамуы құрылыс материалдарының жаңа, жоғары тиімді бәсекеге қабілетті технологиясын пайдалану болып табылады. Құрылыста көптеген өнеркәсіптік және азаматтық ғимараттардың салынып, даму қарқынына қарамастан, практикада ғимараттағы апаттар мен деформациялар көптеп кездеседі. Талдау нәтижесінде апаттық салдары сығылу, беріктілік, топырақтың сіңірімділік сипаттамаларын дұрыс анықталмаған, себептерінен туындайды. Сондықтан да әлсіз топырақтарда орналасқан ғимараттардың деформациясын есептеу және жобалау қазіргі уақытта қайта қаралуда. Өнеркәсіптік және азаматтық ғимараттар үшін қалыпты жағдайда пайдалану жағдайларының ішінен топырақты негіздерді шөгу бойынша есептеу негізгі болып табылады. Топырақтардың өзгергіштік деформациялық қасиетін зерттеудегі міндеті - іргетастар мен негіздерді есептеу кезінде қолданылатын сипаттамаларды анықтау. Құрылысты жүргізу кезінде сары топырақтың (лёссті) ылғалдылығының көтерілуі, оның табиғи байлыныстырғыш түйіршіктерінің жұмсаруы және сығылуының жоғарылауы әсерінен топырақтың беріктігінің баяу төмендеуіне әкеледі. Осының нәтижесінде қалыптасқан топырақтың табиғи кернеуленген күйі мен оның сығылуы арасындағы тепе-теңдік бұзылады, яғни, топыраққа қосымша шөгу пайда болуы мүмкін. Бұл мақалада тәжірибелердің нәтижесінде, шөгулер, жер асты су деңгейінің көтерілу кезінде шөгінді қасиеттеріне ие қабаттар шегінде капилярлық жоғарылату аумағына тиесілі екені анықталды. Сонда жер асты су деңгейі 5,2-5,4м-ге көтерілген кезде, топырақтың шөгуі болмаған, яғни сары топырақтың ең төменгі қабаттарында шөгінді қасиеттер жоқ