Zh. Bugybay

Zh. Bugybay

Auto-generated profile, based on publicly available information

Zh. Bugybay

Институт ядерной физики, Казахстан, г. Алматы

Research Focus & Metrics

Academic Career Length

6Years (2021-Present)

(Calculated once Scilit publication data is synced: current year − year of first publication + 1)

Representative Publications

View All Publications
23 February 2024 in Nuclear Materials and Energy
Verified
Journal Article
Open access
YCYevgen Chikhray
Yevgen Chikhray
SASaulet Askerbekov
Saulet Askerbekov
RKRegina Knitter
Regina Knitter
TKTimur Kulsartov
Timur Kulsartov
ASAsset Shaimerdenov
Asset Shaimerdenov
AZArturs Zarins
Arturs Zarins

16 August 2023 in Nuclear Materials and Energy
Verified
Journal Article
Open access
TKTimur Kulsartov
Timur Kulsartov
ASAsset Shaimerdenov
Asset Shaimerdenov
ZZZhanna Zaurbekova
Zhanna Zaurbekova
RKRegina Knitter
Regina Knitter
YCYevgen Chikhray
Yevgen Chikhray
ZBZhanar Bugubay
Zhanar Bugubay

11 January 2024 in Nuclear Instruments and Methods in Physics Research Section B: Beam Interactions with Materials and Atoms
Verified
Journal Article
Closed access
ASA. Shaimerdenov
A. Shaimerdenov
SGSh. Gizatulin
Sh. Gizatulin
DSDarkhan Sairanbayev
Darkhan Sairanbayev
ZBZh. Bugybay
Zh. Bugybay
PSP. Silnyagin
P. Silnyagin
KTK. Tsuchiya
K. Tsuchiya

1 March 2022 in Recent Contributions to Physics
Verified
Journal Article
Open access
PDF file
DDD.S. Dyussambayev
D.S. Dyussambayev
MAMagzhan Aitkulov
Magzhan Aitkulov
AMA.N. Madiyanova
A.N. Madiyanova
AKA.B. Kasymov
A.B. Kasymov
ZBZh.T. Bugybay
Zh.T. Bugybay
AAAssyl Akhanov
Assyl Akhanov
Concrete is one of the most common building materials that is used in many areas of human activity, from the construction of residential buildings to industrial buildings and more. In the nuclear power industry, concrete is used not only as a structural material, but also as a material for biological protection. Usually concrete mix consists of cement, coarse and fine aggregates, water and various additives. Based on the field of application of concrete, the correct ratio of its components is selected. This paper presents the results of a study of the effect of the composition of concrete on its internal structure. The studies were carried out by the non-destructive method of neutron radiography and tomography at the facility, which is located on one of the horizontal channels of the WWR-K reactor. As a result of the studies carried out by the non-destructive method of neutron radiography and tomography, concrete samples of three different types of brands were studied. The distribution of pores and cracks in each sample is shown. The attenuation coefficients of neutron radiation for the studied concrete grades are given. The rate of water migration in concrete of different grades is estimated. The applicability of the neutron radiography and tomography installation for this type of investigation of the internal structure of concrete was demonstrated. Бетон – один из самых распространённых строительных материалов, который используется во многих сферах человеческой деятельности, начиная от строительства жилых домов и заканчивая промышленными строениями и не только. В атомной энергетике бетон используется не только как конструкционный материал, но и как материал биологической защиты. Обычно бетонная смесь состоит из цемента, крупного и мелкого заполнителя, воды и различных добавок. Исходя, из области применения бетона подбирается правильное соотношение его составляющих. В данной работе приведены результаты исследования влияния состава бетона на его внутреннюю структуру. Исследования проведены неразрушающим методом нейтронной радиографии и томографии на установке, которая расположена на одном из горизонтальных каналов реактора ВВР-К. В результате проведенных исследований неразрушающим методом нейтронной радиографии и томографии были изучены образцы бетона трёх разных видов марок. Показано распределение пор и трещин в каждом образце. Приведены коэффициенты ослабления нейтронного излучения для исследуемых марок бетона. Оценена скорость миграции воды в бетоне разных марок. Продемонстрирована применимость установки нейтронной радиографии и томографии для данного типа исследований внутренней структуры бетона. Бетон – тұрғын үй құрылысынан бастап өнеркәсіптік құрылыстарға дейін және одан тыс жерлерде адам қызмет ететін көптеген салаларда қолданылатын ең көп таралған әрі ең сенімді құрылыс материалдарының бірі болып табылады. Атом энергетикасында бетон құрылымдық материал ретінде ғана емес, сонымен қатар биологиялық қорғаныс материалы ретінде де қолданылады. Әдетте бетон қоспасы цементтен, ірі және ұсақ тастардан және толтырғыштардан, судан және әртүрлі қоспалардан тұрады. Бетонды қолдану саласына сүйене отырып, оның компоненттерінің дұрыс қатынасы таңдалады. Бұл жұмыста бетон құрамының оның ішкі құрылымына әсерін зерттеу нәтижелері келтірілген. Зерттеулер ССР-Қ реакторының көлденең арналарының бірінде орналасқан қондырғыда нейтрондық радиография және томографияның бұзбай зерттеу әдісімен жүргізілді. Нейтронды радиография мен томографияның бұзылмайтын әдісімен жүргізілген зерттеулер нәтижесінде үш түрлі маркалы бірнеше бетон үлгілері зерттелді. Әр үлгіде кеуектер мен жарықтардың таралуы көрсетілген. Бетонның зерттелетін маркалары үшін нейтрондық сәулеленудің әлсіреу коэффициенттері келтірілген. Әр түрлі маркалы бетондағы судың жылжу жылдамдығы бағаланды. Бетонның ішкі құрылымын бұзбай...

1 September 2022 in Recent Contributions to Physics
Verified
Journal Article
Open access
PDF file
ASAsset Shaimerdenov
Asset Shaimerdenov
AAA.M. Akhanov
A.M. Akhanov
DSDarkhan Sairanbayev
Darkhan Sairanbayev
MAMagzhan Aitkulov
Magzhan Aitkulov
KKK.S. Kisselyov
K.S. Kisselyov
AMA.T. Mukhamejanova
A.T. Mukhamejanova
The results of neutron-physical and thermophysical calculations of different designs of capsules with lithium ceramics under irradiation in the WWR-K reactor are presented. The main conditions for irradiation of lithium ceramics in the WWR-K reactor core are described. Two types of reactor experiments with lithium ceramics have been shown to be possible: high-temperature irradiation with in-situ registration of tritium release and low-temperature irradiation with post-reactor experiments on sample degassing. When lithium ceramics are irradiated in the standard capsule, the temperature of the samples does not exceed 60°C, but when irradiated in the experimental device, the temperature of the samples can be raised to 800°C. The dependence of the temperature of the samples in the irradiation capsule of the experimental device on the reactor power is given. Estimates are given for the tritium yield in lithium ceramics (separately for 6Li(n,α)T and 7Li(n,αn)T nuclear reactions) for different neutron flux densities. The rate of tritium generation in the peripheral irradiation channel of the WWR-K will be ~2 105 s-1. The reactivity effect from loading a sample capsule into the core of the WWR-K will be minus 0.05 βeff for the standard capsule and minus 0.3 βeff for the experimental device. Представлены результаты нейтронно-физических и теплофизических расчетов разных конструкций капсул с литиевой керамикой при облучении в реакторе ВВР-К. Описаны основные условия облучения литиевых керамик в активной области реактора ВВР-К. Показана возможность проведения двух типов реакторных экспериментов с литиевой керамикой: высокотемпературное облучение с регистрацией выделения трития в режиме реального времени и низкотемпературное облучение с пост-реакторными экспериментами по дегазации образцов. При облучении литиевой керамики в штатной капсуле, температура образцов не превышает 60°С, а при облучении в экспериментальном устройстве, температура образцов может быть повышена до 800 °С. Приведена зависимость температуры образцов в облучательной капсуле экспериментального устройства от мощности реактора. Приведены оценки по наработке трития в литиевой керамике (по отдельности для ядерных реакций 6Li(n,α)T и 7Li(n,αn)T) для разных плотностей потока нейтронов. Скорость образования трития в периферийном облучательном канале реактора ВВР-К составит ~2 105 с-1. Эффект реактивности от загрузки капсулы с образцами в активную зону реактора ВВР-К составит минус 0,05 βэфф для штатной капсулы и минус 0,3 βэфф для экспериментального устройства. Бұл жұмыста ССР-Қ реакторында литий керамикасы бар капсулалардың сәулелену кезіндегі әртүрлі конструкцияларының нейтрондық-физикалық және термофизикалық есептеулерінің нәтижелері ұсынылған. ССР-Қ реакторының белсенді аймағында литий керамикасының сәулеленуінің негізгі шарттары сипатталған. Литий керамикасымен өткізуге болатын реакторлық эксперименттердің екі түрін жүргізу мүмкіндігі көрсетілген: нақты уақыт режимінде тритий бөлінуін тіркей отырып, жоғары температуралы сәулелену және үлгілерді газсыздандыру бойынша реактордан кейінгі эксперименттермен төмен температуралы сәулелену көрсетілген. Литий керамикасы штаттық капсулада сәулеленген кезде үлгілердің температурасы 60 °С-тан аспайды, ал эксперименттік құрылғыда сәулеленген кезде үлгілердің температурасы 800 °С-қа дейін көтерілуі мүмкін. Эксперименттік құрылғының сәулелендіру капсуласындағы үлгілердің температурасының реактордың қуатына тәуелділігі келтірілген. Нейтрондар ағынының әртүрлі тығыздығы үшін литий керамикасындағы тритийдің (6Li(n,α)Т және 7Li(n,αn)T ядролық реакциялары үшін жеке-жеке) өндірілуі яғни шығуы бойынша бағалау келтірілген. ССР-Қ реакторының перифериялық сәулелендіру каналындағы тритийдің түзілу жылдамдығы ~2 105 с-1 құрайды. ССР-Қ реакторының белсенді аймағына үлгілер салынған капсуланы...

1 December 2021 in Recent Contributions to Physics
Verified
Journal Article
Open access
PDF file
MAMagzhan Aitkulov
Magzhan Aitkulov
DDD. Dyussambayev
D. Dyussambayev
AAAssyl Akhanov
Assyl Akhanov
КKК. Kisselyov
К. Kisselyov
BZBugybay Zh
Bugybay Zh
DND. Nakipov
D. Nakipov
Nowadays, radiation technologies are widely used in industry, medicine and other fields. One of the particular cases of application of such technologies is the irradiation-induced coloring of topaz. As a result of the application of this technology, colorless topaz acquires a more noble, respectively, economically advantageous color. For this, different types of radiation can be used. In the case of irradiation-induced coloring of topaz using neutrons, it is necessary to formation optimal conditions for irradiation of topaz. First of all, in the topaz irradiation zone it is necessary to formation a "hard" neutron spectrum not only for the formation of color centers, but also to reduce the residual radioactivity in the topaz. In this work, the possibility of implementing the technology of irradiation-induced coloring of topaz in the WWR-K research reactor was evaluated. For this, the energy distribution of neutrons in the central and peripheral irradiation positions of the WWR-K reactor was determined. On the basis of the obtained values, the time to reach the target neutron fluence (1018 cm-2) was estimated. The influence of the ratio of the flux of fast to thermal neutrons on the activation of natural impurities in topaz is shown. The results of trial irradiation of topazes in the WWR-K reactor without formation special conditions are presented. Ways to optimize the conditions for irradiation of topazes in the WWR-K reactor in order to improve the economic efficiency of the work were proposed. В настоящее время радиационные технологии очень широко применяются в промышленности, в медицине и других сферах. Одним из частных случаев применения таких технологий является радиационное окрашивание полудрагоценных топазов. В результате применения указанной технологии бесцветные топазы приобретают более благородный цвет, что является выгодным с экономической точки зрения. Для этого можно применять разные виды радиационного излучения. В случае радиационного окрашивания топазов с использованием нейтронов необходимо создать оптимальные условия для их облучения. В зоне облучения топазов необходимо создать «жесткий» спектр нейтронов. Это необходимо не только для формирования центров окраски, но и для снижения остаточной радиоактивности в них. В данной работе оценивалась возможность реализации технологии радиационного окрашивания топазов в исследовательском реакторе ВВР-К Института ядерной физики Республики Казахстан. Для этого было определено энергетическое распределение нейтронов в центральных и периферийных облучательных позициях реактора ВВР-К. На основе этих данных была произведена оценка времени, необходимого для достижения целевого флюенса нейтронов (1018 см-2). Показано влияние плотности потока тепловых нейтронов на активацию природных примесей в топазах. Приведены результаты пробного облучения топазов в штатном облучательном канале в реакторе ВВР-К. Предложены пути оптимизации условий облучения топазов в реакторе ВВР-К с целью улучшения экономической эффективности работ. Қазіргі таңда радиациялық технологиялар өнеркәсіп пен медицинада және басқа да салаларда өте кеңінен қолданылуда. Жартылай асыл топаздарды радиация арқылы түсін өзгерту осындай технологияларды пайдаланудың жеке бір көрінісі болып табылады. Аталған технологияны қолдану нәтижесінде түссіз топаздар асыл түске енеді, ол экономикалық көз қарастан тиімді болып табылады. Ол үшін әртүрлі радиациялық сәулелерді қолдануға болады. Топаздардың радиация арқылы түсін өзгертуге нейтрондарды пайдаланған жағдайда, оларды сәулелендіру үшін оңтайлы шарттар жасау керек. Топаздарды сәулелендіру аймағында «қатты» спектр болуы керек. Ол түс өзгерту орталықтарын қалыптастыруға ғана емес, сондай-ақ олардағы қалдықты радиобелсенділікті төмендету үшін де қажет. Аталған жұмыста Қазақстан Республикасы Ядролық физика институтының ССР-Қ зерттеу реакторында топаздарды радиация арқылы түсін өзгерту технологиясын іске...