Ushbu maqola statik va dinamik ta'sirlar, shuningdek, harorat deformatsiyalari kabi turli xil yuklarni hisobga olgan holda ko'prik tayanchlarining umumiy modelini yaqinlashtirish uchun chekli elementlar usulini o'rganadi. Ushbu muammoni hal qilish uchun biz turli xil jismoniy ta'sirlarni hisobga olgan holda tuzilmalarni modellashtirish va tahlil qilish uchun keng imkoniyatlarni taqdim etadigan "Lira-SAPR" zamonaviy dasturiy paketidan foydalanamiz. Dasturiy ta'minot nafaqat materiallarning mexanik xususiyatlarini, balki elementlarning shakli va hajmi kabi geometrik xususiyatlarni ham hisobga olgan holda ko'prik tayanchlarining aniq modellarini yaratishga imkon beradi.Lira-SAPRni qo'llashning o'ziga xos xususiyatlari yuk parametrlarini aniq sozlash va tashqi omillarning strukturaga ta'sirini, shu jumladan seysmik, shamol va operatsion yuklarni hisobga olish qobiliyatini o'z ichiga oladi. Paket shuningdek, statik va dinamik tahlilni o'z ichiga olgan har xil turdagi vazifalarni, shuningdek, strukturaviy elementlarning mustahkamligi va barqarorligini tekshirishni qo'llab-quvvatlaydi.Cheklangan elementlardan foydalanish murakkab geometriyani oddiy elementlarga bo'lish imkonini beradi, bu esa dizaynni hisoblash va optimallashtirishni sezilarli darajada osonlashtiradi. Natijada, ko'prik tayanchlarini modellashtirish uchun Lira-SAPR dan foydalanish tahlilning yuqori aniqligini ta'minlaydi, ko'prik konstruktsiyalarining xavfsizligi va mustahkamligini oshiradi.
31 March 2024 in Вестник транспорта - Transport xabarnomasi
Ushbu tadqiqot ishida yo‘l transport inftatuzilma tizimining asosiy elementlaridan biri yo‘lo‘tkazgichlariga qo‘yiladigan asosiy talablari yoritilgan. Shaharlarda aholi va transport vositalarinisonining oshishi yo‘l transport tizimida yangi zamonaviy va jahon standartlariga ega yo‘l o‘tkazgichlariniqurish talab etiladi. Yo‘l o‘tkazgichlar aholi yashash punktlarida tirbandlikni hamda transportkesishmalarini bartaraf etish uchun foydalaniladigan muhim muhandislik inshootlari hisoblanadi.Shuningdek,rivojlangan davlatlarda transport oqimining kundan kunga ortib borishi yo‘l o‘tkazgichlar,ko‘priklar, piyodalar xavfsiz harakatlanishini ta’minlashga mo‘ljallangan estakadalar yaratishzaruriyatini keltirib chiqarmoqda[2].
31 March 2026 in Вестник транспорта - Transport xabarnomasi
Ushbu tadqiqotda yer usti metropoliteni estakadalarida qo‘llaniladigan monolit temirbeton tayanch ustunlarning kuchlanganlik–deformatsiyalanganlik holati yakuniy elementlar usuliga asoslangan ilg‘or uch o‘lchamli sonli baholash orqali o‘rganildi. Sonli modellashtirish ishlari LIRA-SAPR 2022 dasturiy majmuasida bajarilib, unda armatura turi (po‘lat, bazalt kompozit va kombinatsiyalashgan), kesim geometriyasi hamda beton sinfining konstruktiv samaradorlikka birgalikdagi ta’siri miqdoriy jihatdan baholandi. Tadqiqot natijalari chegaraviy ish holatida tayanch ustunning yakuniy bo‘ylama yuk ko‘tarish qobiliyati asosan betonning siqilish zonasidagi ish xususiyatlari bilan belgilanib, armatura turining ta’siri 1–2 % dan ortiq farq qilmasligini ko‘rsatdi[2]. Biroq deformativ javob armatura sxemasiga yuqori darajada sezgir bo‘lib, maksimal gorizontal ko‘chishlar 5–15 % oralig‘ida o‘zgarishi aniqlandi. Beton sinfining B25 dan B35 gacha oshirilishi tayanch ustunning fazoviy bikrligini 10–18 % ga oshirib, gorizontal ko‘chishlarni o‘rtacha 2–4 mm ga kamaytiradi. Ayniqsa, kombinatsiyalashgan armaturalash sxemalari yuk ko‘tarish qobiliyati va deformatsiya o‘rtasida eng maqbul muvozanatni ta’minlagani bilan ajralib turadi. Olingan natijalar material va geometrik parametrlarning rolini miqdoriy jihatdan ochib berib, yer usti metropoliteni estakada tayanchlarini konstruktiv optimallashtirish va samaradorlikka asoslangan loyihalash uchun ishonchli ilmiy asos bo‘lib xizmat qiladi[5].
12 February 2026 in Международный научный журнал «Инженер»
Ushbu maqolada turli xil yuk turlari – statik, dinamik va harorat ta’sirlarini inobatga olgan holda ko‘priktayanchlarini modellashtirishda chekli elementlar usulining qo‘llanilishi ko‘rib chiqiladi. Bu maqsadgaerishish uchun Lira-SAPR dasturiy majmuasi tanlangan bo‘lib, u konstruksiyalarni fizikaviy-mexanikxususiyatlari bilan birga geometriyasini ham to‘liq aks ettirgan holda tahlil qilish imkonini beradi. Ushbutizim yuk parametrlarini aniq belgilash, seysmik va boshqa tashqi ta’sirlarni hisobga olishda kengimkoniyatlar taqdim etadi. Chekli elementlar yondashuvi murakkab geometriyali tuzilmalarni oddiyroqelementlarga ajratish orqali hisoblash jarayonini soddalashtiradi, bu esa muhandislik tahlilining aniqliginioshiradi hamda konstruksiyalarning ishonchliligi va xizmat muddatini ta’minlashda muhim rol o‘ynaydi.
This paper presents the results of an experimental investigation into the influence of the origin and particle size distribution of binary mineral fillers, combined with a polycarboxylate superplasticizer, on the structure and properties of fine-grained basalt fiber-reinforced concrete. It was established that a composition based on silica fume (10%) and a carbonate component (15%) provides a synergistic effect, resulting in the densification of the cement stone and improved mechanical performance. The results demonstrate that reducing the water-to-cement (W/C) ratio to 0.27 through the use of a superplasticizer (≈ 0.8%) promotes the formation of a dense microstructure and increases the compressive strength to 84 MPa. The addition of basalt fibers (4%) enhances crack resistance and the modulus of elasticity through three-dimensional spatial reinforcement. Furthermore, a reduction in porosity of over 20% was observed, alongside improved durability characteristics, including water absorption down to 2.6%, water impermeability up to W14, and frost resistance up to F600. Additionally, partial cement replacement ensures a reduction in CO2 emissions to 340 kg/m3 (over 40%), confirming the environmental efficiency of the developed compositions.