30 December 2025 in Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırmaları Dergisi
Üniversiteler, bilgi üretimi ve yayılmasında kritik bir rol oynamalarına rağmen, mevcut toplumsal ve politik düzenin yeniden üretiminde de etkili olmuşlardır. Bu durum, akademik özgürlüğün sınırlı olduğu, eleştirel düşüncenin yeterince teşvik edilmediği ve çoğulculuğun zayıf olduğu bir akademik iklimin oluşmasına neden olmuştur. Bu çalışma, Türkiye’deki akademik alanın ve bu alandaki üretim pratiklerinin eleştirisine odaklanmaktadır. Derleme makale niteliğindeki bu araştırma, Pierre Bourdieu’nun kavramsal çerçevesine dayalı eleştirel ve kuramsal bir analizle yürütülmüştür. Bu bağlamda Bourdieu’nun doxa kavramına yüklediği anlam çerçevesinde, Türkiye’deki entelektüel alanın doksalojik pratikleri doğurduğu ortaya konulmaktadır. Daha net bir ifadeyle bu araştırmanın amacı, Türkiye’deki bilimsel üretimde bulunan camianın bir kısmının, ortak doxa ya da kanaatler dünyasından yola çıkarak üretim faaliyetlerini gerçekleştirmeye çalıştığını ve bunu yaparken de düşünümselliği nasıl göz ardı ettiğini ortaya koymak olacaktır. Bu anlamda, Türkiye’deki bilimsel üretim alanının, güçlü bir “bilim”; mevcut akademisyen ve akademisyen adaylarının ise güçlü bir “entelektüel” kimliğine kavuşabilmeleri için ideolojik bir farkındalıkla düşünümselliğe önem vererek, araştırmalarında bir özne olarak kendilerini nesneleştirmeleri gerektiği vurgulanmaktadır.
28 May 2025 in FLSF Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi
Herhangi bir toplumsal konunun nasıl tartışılacağı ya da tartışılan düzlemin ne tür bir modelleme biçimi ile kavranacağı sosyoloji biliminin akademik bağlamını oluşturur. Teorinin sosyal olandan kavramsal olarak elde edileceği metodolojik yüzey, toplumsal olanın karmaşıklığı ile birlikte düşünüldüğünde yeni ve kullanışlı bir teorinin, meselelerin yorumlanmasının önünü açacağı kanaatindeyiz. “Oluş”, “çokluk teorisi”, “soyut makine”, “persona”, “yersiz-yurtsuzlaşma” gibi kavramsallaştırmaların önerildiği bu çalışmada, kullanışlı bir analizin toplumsal yapılanmaları kavrayabileceğimiz yeni bir yöntem biçimi sunacağı kuşku götürmez. Bu açıdan asamblaj teorisi olarak özetlenebilecek ve söz konusu kavramları da içine alan bu yaklaşımın akademik literatüre katkı sunacağı muhakkaktır. Öyle ki birbirini taklit eden yöntemlerin sosyal olanın yeni yüzeylerini (dijital, soyut vb) anlama konusunda halihazırda yeterli sosyolojik çıkarımları sunmadığını söylemek zorundayız. Zaten çalışmadaki esas amacımız da sosyolojik çerçevede asamblaj teorisiyle birlikte toplumsal olanı düşünmede oluşlara yer açmaktır.