30 December 2023 in Fenerbahçe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi
Dünya nüfusu her geçen gün artmaktadır. Bu durum çeşitli dezavantajları da beraberinde getirmektedir. Özellikle ruh sağlığı alanında hastaların hizmete erişimi ve etkin tedaviye ulaşmasının önünde en gelişmiş ülkelerde dahi çeşitli sorunlar yaşanmaktadır. Nüfus artışına paralel olarak, ruh sağlığı bozulmuş ve terapi süreçlerine ihtiyaç duyan insan sayısı da her geçen gün artmaktadır. Bu konuda yetişmiş uzman sayısı, gelişmiş ülkelerde dahi yeterli ihtiyacı karşılayacak miktarda değildir. Söz konusu problem, teknolojik gelişmeler ışında doğan yapay zeka uygulamaları ile kısmen çözülebilecek gibi gözükmektedir. Her ne kadar bir takım kaygıları ve etik tartışmaları barındırsa da YZ alanındaki hızlı ve başarılı gelişmeler bu konudaki destekleyici sistemlerin de etkisi ile önümüzdeki yıllarda daha da yaygınlaşacağına işaret etmektedir. Yapay zeka teknolojilerinin insana dair hata potansiyeli barındıran fizyolojik çıktılardan bağımsız olması ve sıfır hataya yaklaşması, terapi süreçlerinde terapiste çeşitli kolaylık ve avantajlar sağlaması, daha kısa sürede daha fazla insana terapi desteği sunması, düşük maliyet gibi avantajlarla ruh sağlığı alanında yaygınlaşmasının önünü açacak gibi görülmektedir. Son dönemde sıklıkla adı geçen, dijital fenotipleme, sanal terapistler (robo –psikologlar), sanal gerçeklik, akıllı mobil uygulamalar gibi teknolojiler ile ruh sağlığı alanında yapay zeka uygulamalarının kendisine daha büyük bir alan açtığı görülmektedir. Söz konusu çalışmamız, ruh sağlığı alanında geliştirilmiş yapay zeka teknolojilerinin tarihsel sürecini ele alarak, tanı, tedavi ve rehabilitasyon hizmetlerinde başarılı sonuçlar elde edilmiş teknolojilere değinmektedir.
27 December 2023 in Gelişim ve Psikoloji Dergisi
Son yıllarda gerek bireysel anlamda gerekse toplumlar nezninde şiddet vakalarının giderek arttığına tanıklık ediyoruz. Toplumsal kutuplaşmalar ve etnosentrik tutumların yanısıra bireylerarası saldırganlık ve şiddet vakaları da ( başta kadınlara ve çocuklara ) her geçen gün artmaktadır. Şiddetin insanlar arasında problem çözmede ‘’ araçsal kullanımı’’ modernleşme ile zıtlık içinde olmalı diye düşünürken tam tersi bir istatistik çıkıyor karşımıza. Saldırganlık ve şiddete olan eğilim, dürtüsel hareket her geçen gün artıyor. Şiddetin bu anlamda yaygınlığını değerlendirirken ve üzerinde düşünürken, bir anda örtülü olarak idealize edilen bir şiddet kavramı ile yüzleşiyoruz. Dünya genelinde militarist ve toplumsal narsizme varan politikalar, medya ve benzeri görsel iletişim araçlarında idealize edilen şiddet figürleri, okullarda çeteleşmeler, aile içi şiddet ve daha bir çok toplumsal alanda kullanılan şiddet dili. Bu çalışma, tüm bu olumsuz koşullarda beyin gelişimini tamamlamaya çalışan çocukların, şiddet ve şiddet içerikli uyaranlar karşısındaki olumsuz gelişimini değerlendirmeyi amaçlarken aynı zamanda toplumsal ve bireysel şiddetin diğer bir kurbanı olan kadınların beyin yapılarının örtülü ve sistematik şiddet karşısındaki değişim sürecini de ele almayı amaçlamaktadır. Çalışma kapsamında şiddetin tanımı yapılarak, kadınların ve çocukların şiddet ve şiddet içerikli uyaranlara bağlı olarak beyin gelişimlerindeki olumsuz etkiler üzerinde durulacaktır. Bu alanda yapılmış araştırmalar ve değerlendirmeler çalışmanın ana eksenini oluştururken, bunun yanı sıra bir zamanlar şiddetin mağduru olan bireylerin şiddet uygulama noktasındaki eğilimleri de nörolojik olarak değerlendirilerek şiddetin toplumsal döngüsünün altı çizilecektir.