Taşkınlar, dünya genelinde can ve mal kayıpları açısından incelendiğinde depremlerin ardından en yüksek kayba neden olan doğal afetlerdir. Taşkınları önlemek ve taşkınlardan korunmak için yapılan çalışmalarda kullanılan en temel veri akarsu debileridir. Akarsu debilerinden istatistiksel yöntemler aracılığıyla taşkın debileri hesaplanabilmektedir. Dünyanın farklı yerlerinde olduğu gibi ülkemizde de akım verisi açısından fakir sahalar bulunmaktadır. Bu sahalarda yer alan havzalara ait akımların tahmini farklı yöntemlerle yapılabilmektedir. Bu çalışmada bahsedilen yöntemlerden birisi olan L-momentler yöntemi ile Doğu Karadeniz Havzasında yer alan alt havzaların taşkın debilerinin hesaplanması amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda havzadaki akım gözlem istasyonlarına bölgesel analizler uygulanmış, en uygun bölgesel dağılım belirlenmiş ve bu dağılıma uygun yöntemlerle farklı tekrar periyotlarına sahip taşkın debileri hesaplanmıştır. Çalışmanın çıktıları hem hidrolojik hem de hidrodinamik çalışmalar için altlık oluşturmaktadır.
Bu çalışma, bütüncül olmayan havza planlaması ve hatalı arazi kullanımının sel/taşkın riski üzerindeki birleşik etkilerini Damsa Çayı havzası (Ürgüp-Nevşehir) özelinde nicel olarak ortaya koymayı amaçlamaktadır. Taşkın yönetimi planları, genellikle idari sınırlar esas alınarak havzanın bütünlüğünü göz ardı etmekte ve bir yerleşimi etkileyebilecek yan kolların kümülatif etkisini ihmal etmektedir. Bu metodolojik zafiyet, kontrolsüz arazi kullanım değişimlerinin yüzeysel akışı artırmasıyla birleşerek riski tehlikeli boyutlara taşımaktadır. Çalışmada, resmi planda ele alınan 120 km²'lik havza alanı, bütüncül yaklaşımla hesaplanan 383 km²'lik gerçek havza alanıyla karşılaştırılmıştır. 1990 ve 2018 CORINE verileriyle yapılan analiz, arazi kullanım değişiminin akış katsayısını %18,75 artırdığını göstermiştir. Senaryo analizleri sonucunda, 100 yıllık tasarım debisinin (Q100) resmi plandaki 155 m³/s değerine karşın havzanın bütüncül ve güncel durumu dikkate alındığında potansiyel olarak 393 m³/s'ye ulaştığı hesaplanmıştır. Planlanan risk ile gerçek potansiyel risk arasındaki bu 2.5 katı aşan fark, sahadaki altyapı yetersizliğini ve taşkınların öngörülebilirliğini kanıtlamakta, bütüncül havza yönetimi paradigmasına acil geçişin zorunluluğunu vurgulamaktadır.
25 March 2026 in Turkish Journal of Remote Sensing
Karst poljes are highly sensitive hydro-geomorphological systems where flooding poses persistent risks to agriculture and settlement. Their distinctive hydrological behavior and vulnerability demand systematic monitoring through remote sensing. However, flood mapping in poljes faces major challenges, including spectral confusion from reflective carbonate rocks, permanent water bodies, shadows, and the selection of appropriate thresholds. This study develops an improved approach by comparing seven spectral indices and designing a thresholding strategy based on representative zones for different flood types. Using Sentinel-2 data processed on GEE, we evaluated a benchmark flood event (14 January 2022) against 182 ground-truth points and PlanetScope imagery. The Modified Normalized Difference Water Index (MNDWI) achieved the highest performance (97.3% overall accuracy, Kappa 0.945). Applying this method to an 8-year series (2018–2025) enabled detection of 12 major floods, precisely delineating their onset and duration, and producing a flood frequency map of recurrently inundated zones. The results demonstrate how spectral index–threshold integration can transform flood monitoring from isolated events into continuous records of flood regimes. This work contributes to the relatively limited body of research on remote sensing–based flood monitoring in Turkish poljes and highlights its value for decision-making in flood risk mitigation and land-use planning.