А. К. Шарипова

А. К. Шарипова

Auto-generated profile, based on publicly available information

А. К. Шарипова


Research Focus & Metrics

Academic Career Length

3Years (2024-Present)

(Calculated once Scilit publication data is synced: current year − year of first publication + 1)

Representative Publications

View All Publications
30 December 2025 in Bulletin of Toraighyrov University. Chemistry & Biology series
Verified
Journal Article
Closed access
КШК. Б. Шарипова
К. Б. Шарипова
АША. К. Шарипова
А. К. Шарипова
SAShynar Arynova
Shynar Arynova
УБУ. Д. Буркитбаева
У. Д. Буркитбаева
АКА. Е. Кереев
А. Е. Кереев
АО «Казахстанский электролизный завод» ежегодно производит комплексный технологический аудит в соответствии с общепринятыми практиками и законодательством Республики Казахстан. На производстве применяется ряд технических решений, которые можно отнести к лучшим практикам, направленных на предотвращение или минимизацию негативного антропогенного воздействия на окружающую среду В статье произведен анализ деятельности АО «Казахстанский электролизный завод» по очистке атмосферных выбросов и сточных вод, образующихся при производстве алюминия. Особое внимание уделяется способам очистки выбросов фтористых соединений в атмосферу. Основным пылегазоулавливающим (ПГУ) оборудованием является рукавный фильтр, которых используется несколько типов. В качестве фильтрующего материала используются иглопробивной полиэстер (нейлон), полиэстер и волокно полиэфирное. Данные фильтры достаточно эффективные, фактический КПД аппаратов 99,3–99,4 %. Как показал анализ концентраций некоторых веществ, на выходе из пылегазоулавливающего оборудования минимальное содержание KF, NaF, Na3AlF6 составляет 0,1 мг/м3, а максимальное – 5,04 мг/м3. Анализ используемых в производстве алюминия пылегазоочистного оборудования доказывает минимальное негативное воздействие на окружающую среду. Мониторинг сбросов загрязняющих веществ со сточными водами на предприятии проводится ежеквартально в 3 точках по показателям концентраций следующих веществ на выпуске (мг/дм3): взвешенные вещества, хлориды, сульфаты, железо общее, натрий, кальций, магний, фториды, ПАВ, нефтепродукты, алюминий, фосфаты, аммиак, а также по количеству сбросов (т/год). Сброс в пруд-испаритель осуществляется по двум водоспускам. Согласно данных, общее количество сбросов из водовыпуска № 1 в 2022 году было равно 21,29 т., из водовыпуска № 2 – 15,326 т. Произведенный анализ показал, что концентрации веществ в сточных водах соответствуют требованиям, отраженных в нормативно-правовых актах и нормативно-технических документах страны. Ключевые слова: производство алюминия, фтористые соединения, концентрации веществ, сточные воды, эффективные технологии

23 December 2024 in Bulletin of Toraighyrov University. Chemistry & Biology series
Verified
Journal Article
Closed access
АША. К. Шарипова
А. К. Шарипова
ГАГ. К. Аманова
Г. К. Аманова
АТА. Т. Толеужанова
А. Т. Толеужанова
НАН. Ж. Акимбекова
Н. Ж. Акимбекова
АОА. С. Оралтаева
А. С. Оралтаева
Бұл мақалада қорғасынның жануарлар мен адамдарға әсері туралы әдебиеттерге шолу жасалады. Қоршаған ортаға түсетін қорғасынның негізгі көздері қарастырылады, олардың ішінде келесі салалардың ағынды сулары ерекше қауіпті болып саналады: металлургия, металл өңдеу, машина жасау, химия, химия-фармацевтика, мұнай-химия, сіріңке, фитоматериалдар жасау. Соңғы уақытта әлемдік автомобиль паркі атмосфераға түсетін қорғасынның негізгі көзі болып саналады. 1 литр қорғасын бензинін жағу кезінде ауаға 200–400 мг қорғасын түсетіні анықталды. Қоршаған ортаға қорғасын қосылыстарының бөлінуі нәтижесінде олар топырақта, суда жиналып, ол жерден өсімдіктерге, азыққа, одан адам мен жануарлардың ағзасына таралады. Жануарлардағы негізгі физиологиялық процестерге қорғасынның жоғары концентрациясының әсерін зерттейтін және олардың тіршілік әрекетіне металдың уытты әсерінің негізгі себептерін анықтайтын зерттеулердің нәтижелеріне ерекше назар аударылады. Зерттеу нәтижесінде жануарлардың денесінде қорғасынның жиналу реттілігі белгіленді, осылайша бұл органдар нысана-мүшелер және организмнің интоксикация көрсеткіштері болып табылады. Қорғасынның ағзаға аэрозоль және шаң түрінде түсуінің негізгі жолдары: ингаляциялық, тері және шырышты қабаттар арқылы. Әдеби мәліметтерді талдау жоғары концентрацияда қорғасын терінің, бұлшықеттердің және сүйектердің жасушаларына енеді, ал соңғысынан кальцийді ығыстырады деген қорытынды жасауға мүмкіндік берді. Қорғасын тамақта кальций мен темір жеткіліксіз болғанда және D дәрумені артық болғанда асқазан-ішек жолдары арқылы сіңеді. Сүйектердегі қорғасынның жартылай шығарылу кезеңі 2 жылдан 5 жылға дейін. Ол сондай-ақ бүйректе, бауырда және май тінінде жиналады. Қорғасынның негізгі зерттелген әсер ету механизмі оның жасуша мембраналарының құрылымы мен өткізгіштігіне әсері, атап айтқанда эритроцит мембранасының қасиеттерін өзгерту. Қорғасын, сонымен қатар, гемоглобинмен ерімейтін комплекстер түзеді, сондықтан эритроциттердің өмір сүру ұзақтығы қысқарады. Одан басқа, қорғасын иондары белоктардың сульфгидрил топтарымен, атап айтқанда ферменттермен әрекеттесіп, тұрақты қосылыстар – меркаптидтер түзіп, әртүрлі ферменттік жүйелерді блоктайтыны белгілі. Осылайша, қорғасын қосылыстары адам ағзасы үшін өте қауіпті, олар жоғары өткізгіштікке ие және әртүрлі функционалды жүйелерге кең әсер етеді. Кілтті сөздер: қорғасын қосылыстары, таралуы, уыттылығы, ағзаға түсу жолдары, физиологиялық әсері.