Bu çalışmanın temel amacı, Türkiye ekonomisi için para politikasının ödemeler dengesi üzerindeki etkisini analiz etmektir. Çalışmada analiz dönemi olarak 2003-2015 yılları seçilmiştir. Değişken olarak reel efektif döviz kuru, reel faiz oranları, M2 para arzı, kredi hacmi, büyüme oranları ile cari işlemler dengesi kullanılmıştır. Çalışmada serilerin durağanlığını test etmek amacıyla ADF (Augmented Dickey-Fuller) birim kök testi kullanılırken; etki-tepki fonksiyonları, Varyans ayrıştırması ile VAR analizi gerçekleştirilmiş ve nedenselliğin tespitinde Granger nedensellik testi uygulanmıştır. Nedensellik testi sonuçlarına göre; cari açıktan reel efektif döviz kuru, reel faiz oranları, M2 para arzı ve kredi hacmine doğru tek yönlü bir nedensellik tespit edilmiştir. Ayrıca büyüme oranından cari işlemler açığına doğru tek yönlü bir nedensellik söz konusudur. Cari açıktaki değişikliğin nedenleri olarak sırasıyla büyüme oranları, reel efektif döviz kuru, reel faiz oranları ve kredi hacmi varyans ayrıştırması ile tespit edilmiştir.
Ekonomik gelişme ülkelerin refah seviyesi için önem teşkil ederken çevresel bozulmaya olan etkisi önemli bir sorunsal olarak ortaya çıkmaktadır. Diğer taraftan, çevreye duyarlı üretim süreçleri sonucunda meydana gelen büyüme çevresel bozulmayı azaltıcı etkilerde gösterebilmektedir. Küreselleşen ekonomilerin çevresel bozulmalara olan katkısı literatürde birçok yönüyle tartışılmaktadır. Bu bağlamda, günümüz kompleks ekonomik ilişkilerin ve bunların çevresel bozulmaya olan etkilerinin incelenebilmesi amacıyla bu çalışma çevresel Kuznet eğrisinin geçerliliğini, ekolojik ayak izi ile ticari açıklık arasındaki ilişkiyi Türkiye özelinde test etmeyi amaçlamıştır. Çalışmanın incelediği zaman dilimi olan 1965 ve 2022 yılları arasında, ARDL metodolojisi kullanılarak değişkenlerin hem kısa hem de uzun dönemli birbirlerine olan etkisi incelenmiştir. Ayrıca, ekolojik ayak izi ile ticari açıklık arasındaki uzun vadeli denge ilişkisini değerlendirmek için sınır testi yaklaşımı kullanılarak eşbütünleşme testi gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgular, ekonomik büyüme ile çevresel bozulma arasında ters "U" şeklinde bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Böylelikle, artan ekonomik büyümenin ilk aşamada çevresel bozulmayı arttırdığı ama sonraki safhalarda çevresel bozulmayı azalttığı gözlemlenmiştir. Ek olarak, ticari açıklığın uzun dönemde ekolojik ayak izini negatif yönde etkilediği bulgusu elde edilirken; kısa dönemde anlamlı bir ilişki tespit edilememiştir.
30 June 2026 in Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi
Bu çalışmada Türkiye’nin Şubat 1994-Ağustos 2025 dönemine ait zaman serisi verileri kullanılarak iki temel amaç güdülmüştür. Birincisi, TÜFE temelli reel efektif döviz kuru (REER) değişkenini en iyi modelleyen zaman serisi modelini tespit etmek ve sonrasında olası reel efektif döviz kuru belirsizliği (CV-REER) değişkenini elde etmektir. İkincisi, bu iki değişkenin gerek kendi arasındaki gerekse dış ticaret (ihracat & ithalat) ve reel kesim güven endeksi değişkenleri ile olan nedensellik ilişkilerini araştırmaktır. Bu amaçlar doğrultusunda AR(I)MA modelleri, simetrik (ARCH, ARCH-M, GARCH, GARCH-M) ve asimetrik (EGARCH, TARCH, PARCH) koşullu değişen varyans modelleri ve Granger nedensellik testinden yararlanılmıştır. Elde edilen bulgular REER değişkeninin en iyi ve sorunsuz olarak AR(p) modelini takiben TARCH modeli ile modellendiğini göstermiştir. Sonrasında CV-REER değişkeni TARCH modeli üzerinden elde edilmiştir. Granger nedensellik testi bulgularına göre, REER ile CV-REER arasında iki yönlü nedensellik ilişkisi vardır. Bir başka bulgu ise bu iki değişkenin ihracatla herhangi bir nedensellik ilişkisinin olmaması şeklindedir. Bununla birlikte, REER ile ithalat arasında iki yönlü ve ithalattan CV-REER’e doğru tek yönlü nedensellik ilişkileri olduğu tespit edilmiştir. Son olarak, REER’den reel kesim güven endeksine doğru tek yönlü ve CV-REER ile reel kesim güven endeksi arasında ise iki yönlü nedensellik ilişkisi bulgularına ulaşılmıştır. Tüm bu bulgular, TCMB’nin finansal piyasaların asimetrik yapısını göz önüne alarak REER’i ve CV-REER’i yakından takip etmesi ve kur politikasını ekonominin ihtiyaçlarına göre belirlemesi gerektiğine işaret etmektedir.
21 May 2025 in Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi
Göç hareketi, tarih boyunca bireylerin sürekli karşı karşıya kaldığı bir olgu olup ülkeler açısından çeşitli sonuçlar doğurmaktadır. Bu çalışmada, kitlesel göç hareketlerinin Türkiye ekonomisine etkisini ortaya koymak amaçlanmıştır. Çalışma hazırlanırken detaylı literatür taraması yapılmış olup nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Çalışmada Mersin ili örneği ele alınmış olup göçmenlerin Mersin ilinde açmış oldukları firmalar incelenmiştir. Mersin ilinde kurulan firmalar ile ilgili bilgiler MTSO (Mersin Ticaret ve Sanayi Odası)’ dan alınmış olup ilgili veriler üzerinden çıkarımlar yapılmıştır. Araştırma sonucunda kitlesel göç hareketlerinin Türkiye üzerinde olumlu ve olumsuz bazı ekonomik etkiler yarattığı sonucuna ulaşılmıştır. Kitlesel göç hareketleri Mersin ilindeki ticari faaliyetlere katkı sağlayarak ihracat miktarını artırmış ve buna bağlı olarak ekonomik büyüme olumlu etkilenmiştir. Kanuni merkezi Mersin olan işletmelerin ihracat yaptığı ülkeler göz önüne alındığında kitlesel göç hareketiyle Türkiye’ye gelen göçmenlerin yabancı pazarlarla kurdukları ilişkiler sayesinde ihracat hacminin arttığını söylemek mümkündür. Kayıt dışı istihdam nedeniyle yerli halk iş bulmakta zorlanmış ancak kurulmuş olan göçmen sağlığı merkezlerine alınan personeller sayesinde istihdam olumlu etkilenmiştir. Göçmenlere verilen eğitim ve sağlık hizmetleri kamu maliyesine ek harcamalar oluşturmuştur.
Bu çalışma, 1929 Büyük Buhranı sonrası John Maynard Keynes tarafından geliştirilen müdahaleci makroekonomik kurgu ile 1978 sonrası Deng Xiaoping liderliğinde Çin’de başlatılan reform sürecini "kurumsal yakınsama" ve "diyalektik ters simetri" perspektiflerinden karşılaştırmalı olarak analiz etmektedir. Nitel araştırma yöntemlerinden tarihsel-karşılaştırmalı analiz ve kurumsal iktisat metodolojisinin benimsendiği çalışmada; birbirinden tamamen zıt ideolojik kökenlerden gelen bu iki tarihsel dönüşümün, sistemik kriz dönemlerinde bekayı sağlama noktasında ortak bir kurumsal mantıkta buluştuğu savunulmaktadır. Analizler sonucunda; ekonomik krizlerin sistemleri ideolojik saflıktan uzaklaşmaya zorladığı, Keynesyen müdahalecilik ile Deng reformlarının bu sürecin iki simetrik örneği olduğu ve devlet ile piyasanın birbirini tamamlayan stratejik araçlar olarak işlev gördüğü saptanmıştır. Çalışmanın temel özgün katkısı, makroekonomik başarının dogmatik tutarlılıktan ziyade kriz anlarındaki kurumsal adaptasyon kapasitesine bağlı olduğunu "diyalektik ters simetri" mekanizması üzerinden kanıtlamasıdır. Sonuç olarak çalışma, "Görünür Devlet" ve "Yeni Proje Ekonomisi" gibi hibrit kurguların 21. yüzyılın küresel belirsizlikleri karşısındaki yapısal dayanıklılığını ve modern devlet-piyasa ilişkilerinin dönüşen mahiyetini ortaya koymaktadır.
25 September 2026 in Business & Management Studies: An International Journal
This study compares CBDC-related sentences published by the ECB, Fed and PBoC using FinBERT. It separately examines the relationship between the institutions’ overall communication tone in a broader text corpus and selected market indicators. Of the 1,947 CBDC-related sentences identified for June 2020–December 2025, 1,345 belong to the ECB, 557 to the Fed and 45 to the PBoC. The share of positive-labelled sentences is 21.04% for the ECB, 17.78% for the PBoC and 15.44% for the Fed. Under the study’s main weights, the Hegemonic Stability Score is 0.8287 for the PBoC, 0.7768 for the ECB and 0.5425 for the Fed. The ECB ranks first when greater weight is assigned to communication volume. Newey–West HAC analysis of 66 monthly observations derived from the broader institutional corpus finds a positive association with Nasdaq and a negative association with Bitcoin in the PBoC level model. Neither association remains statistically significant in the first-difference model. No significant association is detected in the Fed model. In the ECB model, the Bitcoin coefficient is individually significant, while the joint test does not reach the 5% significance level. These findings show differences in the institutions’ CBDC-related language and indicate that the regression results for overall communication tone are sensitive to model specification.