29 October 2022 in Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi
İnsanlık tarihi boyunca bireyler yaşamlarını sürdürebilmek için her zaman diğer bireylerle iletişim kurmak mecburiyetinde olmuşlardır. Tarihsel süreç içerisinde sözsüz iletişim, sözlü iletişim ve beraberinde yazının bulunması, matbaanın keşfi ve elektriğin öne çıkması ile birlikte söz konusu iletişim olgusu birçok değişim ve dönüşüm yaşamıştır. Özellikle elektriğin keşfi ile birlikte devam eden süreçte internetin ortaya çıkması ve yeni medya adı verilen ortamların gelişmesi ile günümüzde iletişim dijital bir şekilde gerçekleştirilmektedir. Yeni medya ortamları içerisinde yer alan sosyal medya platformlarının da önemli katkısı sayesinde dijitalleşen iletişim ile birlikte bireyler, dünya genelinde ve kendi ülkelerinde yaşayan diğer bireylerle zaman ve mekân sınırlaması olmaksızın doğrudan iletişim ve etkileşim kurabilmektedir. Günümüzde bireyler özellikle sosyal medya platformları içerisinde etkili bir iletişim dili olarak emojileri kullanmaktadır. Bireylerin duygularını, düşüncelerini, hislerini ortaya koymalarını sağlayan ve konuşmalarında destekleyici nitelikte kullandıkları emojiler birçok sayıda ve çeşitli türde bulunmaktadır. Bu çalışma, bir derleme çalışma niteliği taşımakta ve çalışmada emoji kavramı, emojilerin ilk olarak nerede ve nasıl ortaya çıktıkları, gelişim süreçleri, sosyal medya içerisinde emojilerin etkili bir iletişim dili olarak nasıl ve hangi amaçlar doğrultusunda kullanıldıkları eleştirel olarak tartışılmaktadır. Çalışmada, sosyal medya ve platformlarında etkili iletişim dili olarak bireyler tarafından kullanılan emojilerin özellikle Koronavirüs (Covid-19) pandemi süreci ile birlikte değişim gösterdiği görülmektedir.
1 January 2022 in Journal of Turkish Studies
Bireyin hayatının ayrılmaz bir parçası olan iletişimin sağlanması noktasında dilin kritik bir önemi bulunmaktadır. Kişinin kendisini ifade edebilmesi, duygularını ve düşüncelerini karşısındaki diğer kişilere aktarabilmesi noktasında dil oldukça önemli bir yere sahiptir. Dil, bir toplumun içerisinde yaşayan ve varlık gösteren bireylerin eylemleri ve düşünceleri ile şekil almaktadır. Dilin, söz konusu toplumda yaşayan bireylerin duygu ve düşünceleri üzerinde de büyük bir etkisi bulunmaktadır. Bireyin hayatının vazgeçilmez bir parçası olan dil, kişinin dünyayı anlamlandırması ve toplumsal olaylara karşı bir perspektif oluşturmasında ön plana çıkmaktadır. Bu bağlamda ise günlük hayatta kullanılan dil ile son derece önemli bir toplumsal sorun olan toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin de yeniden üretildiği görülmektedir. Dilin içerisine yerleşmiş olan cinsiyetçi söylemlerin toplumun bakış açısını da bu yönde şekillendirdiği söylenebilmektedir. Bu kapsamda araştırmanın amacını, Türkçe’ye ve günlük hayatta kullanılan dilin içerisine yerleşmiş olan ve toplumsal cinsiyet eşitsizliği pekiştiren ifadelerin incelenmesi oluşturmaktadır. Araştırma kapsamında örneklem olarak veri zenginliği sağlamak amacıyla amaçlı örnekleme kullanılmış ve elde edilen veriler içerik analizi ile çözümlenmiştir. Makale kapsamında, Türk Dil Kurumu Sözlükleri’nin internet sitesi olan www.sozluk.gov.tr adresinde “kadın”, “erkek”, “kız”, “adam” anahtar kelimeleri aratılarak bu kelimelerin alt başlığında yer alan “atasözleri, deyimler veya birleşik fiiller” toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin günlük hayatta kullanılan dile yansıması bağlamında incelenmiştir. İçerik analizi kapsamında "kadın cinsiyeti üzerine üretilen ifadeler" ve "erkek cinsiyeti üzerine üretilen ifadeler" olmak üzere iki kategori oluşturulmuştur. Bu iki kategori altında araştırmada elde edilen veriler içerik analizi ile çözümlenmektedir. Elde edilen verilerin büyük bir kısmında kadının, erkek cinsiyeti karşısında ikinci planda tutulduğu, kadının, toplumsal cinsiyet rolleri bağlamında sınırlandırıldığı ve erkek cinsiyetinin yüceltildiği tespit edilmiştir. Önemli bir toplumsal problem olan kadın ve erkek eşitsizliği, günlük hayat içerisinde kullanılan dil aracılığıyla pekiştirilmektedir. Dilin, bireyin dünyayı algılayış biçimi üzerindeki etkisi göz önünde bulundurulduğunda, dile yerleşmiş olan söz konusu ifadelerin sorunlu bir alan yarattığı görülmektedir.
1 January 2022 in Journal of Turkish Studies
Bu çalışma, 24.02.2022 tarihinde Rusya’nın Ukrayna’ya saldırı düzenlemesi ve Ukrayna Savaşı’nın başlayarak tüm dünyanın gündemine oturmasından hareketle, savaş haberlerinde etik kavramını değerlendirme altına almaktadır. Medya doğal yapısı gereği bireylerin duyguları, düşünceleri ve davranışlarına etkisi oldukça büyüktür. Medyanın, toplum üzerindeki söz konusu etkileri göz önünde bulundurulduğunda ise savaşa yönelik konuları aktarırken son derece dikkatli olması gerekmektedir. Savaş gibi toplumları derinden etkileyen bir olay karşısında medyanın tutumu önemli bir konu olarak belirginleşmektedir. Toplumu fiziksel, psikolojik, ekonomik, kültürel, sosyal vb birçok açıdan büyük oranda etkileyen savaşın medyada temsili önem taşımaktadır. İçerisinde bulunulan bu dönemde, savaşa dair bilgilere ve görüntülere ulaşımın oldukça kolay ve hızlı olması da bu açıdan oldukça belirleyici bir etmendir. Teknolojinin hayatın vazgeçilmez bir parçası olduğu bu çağda, iki devletin fiziki açıdan savaşa girmesinin medyaya yansımasının incelenmesi gerekmektedir. Çalışma kapsamında, birçok araştırmada kullanılan https://www.alexa.com/topsites/countries/TR adresine göre, Türkiye’de en çok okunan Yeni Akit ve Sözcü gazeteleri örneklem olarak belirlenmiştir. Twitter’ın gelişmiş arama ayarları üzerinden ‘Ukrayna’ anahtar kelimesi kullanılarak Ukrayna Savaşı’nın başladığı tarihten itibaren 7 günlük süre içerisinde iki gazetenin de etik açıdan değerlendirilebilecek haberleri içerik analizine tabi tutulmuştur. Veriler sonucunda gazetelerin yaptığı etik ihlaller ‘toplumu paniğe ve korkuya sevk edebilecek ifadelerin kullanılması’, ‘çatışmayı arttırıcı ifadelerin kullanılması’ ve ‘toplum üzerinde olumsuz etki yaratabilecek fotoğraf ve video kullanılması’ kategorileri altında toplanmıştır. Sonuç olarak ise örneklemi oluşturan gazeteler savaş haberlerini toplum üzerinde negatif etki yaratacak şekilde ele almakta ve bu noktada, daha çok kamu faydasını göz önünde bulundurarak içeriklerini düzenlemesi gerekmektedir.